goedemorgen

De buren hebben er overduidelijk zin in vandaag. De muziek kwam door de open deur.

buren.MP3

gek

Ik heb er al eerder over geklaagd en deze week is het weer raak. Er waren me interviews toegezegd met Milorad Dodik (de baas van de Republika Srpska) en Vuk Jeremić (minister van buitenlandse zaken van Servië) en wat denk je? Van Dodiks bureau kreeg ik, na eindeloos zeuren en vragen wanneer en waar dat gesprek zou plaatsvinden op de valreep te horen dat het toch niet door kon gaan. Zelf belden ze daar natuurlijk niet over.
Met de woordvoerster van Jeremić, Vesna Sekerezović heet ze, had ik afgesproken vandaag te bellen om een tijdstip in het weekend overeen te komen voor een interview. Volgende week is haar baas namelijk in het buitenland. Ik heb vandaag acht keer gebeld. Alleen de eerste keer behaagde het mevrouw Sekerezović haar telefoon op te nemen. Ze vroeg me een uur later terug te bellen. Dat heb ik gedaan, en een half uur later weer, en een uur later weer, een een half uur later weer, enz. Ze beantwoordt stomweg haar telefoon niet. Ik heb de volgende sms gestuurd: "Could you please contact me about the interview with Mr. Jeremić. It is urgent. David Godfroid, NOS Netherlands". Duidelijk genoeg, lijkt me, maar geen antwoord.
Ik word er gek van. En dat niet alleen. Je zult zowel Dodik als Jeremić straks wel weer horen mekkeren dat niemand Servië en de Serviërs begrijpt, dat de hele wereld tegen ze is. Ja hoor. En hoe, beste heren, wilt u dan dat de wereld van uw standpunten op de hoogte raakt? Door u te verstoppen, weg te kruipen?

Update: ik moet mijn mening bijstellen. Vesna Sekerezović heeft uiteindelijk teruggebeld, mogelijk komt dat interview met Jeremić er toch. Ik houd jullie op de hoogte.

verhagen

Minister Verhagen van buitenlandse zaken komt dus niet naar Belgrado op 21 juli. Dat vind ik niet leuk, want het scheelt mij een boel inkomsten. Ik zal een klacht indienen.
Waarom Verhagen niet komt, laat zich raden. Servische politici stonden sinds het bekend worden van zijn bezoek in de rij om te verklaren dat ze de Nederlandse regering er nu van zouden kunnen overtuigen dat Servië er echt alles aan doet om samen te werken met het Joegoslavië-tribunaal. Dom, want daarmee hebben ze het uitstel (en mogelijk afstel) van het bezoek zelf over zich afgeroepen.
Verhagen is er herhaaldelijk heel duidelijk over geweest: als ik naar Belgrado kom, dan ga ik geen koehandel plegen over de vraag of Servië al dan niet volledig samenwerkt met het Joegslavië-tribunaal. Om dat te beoordelen heeft het tribunaal een hoofdaanklager en zijn naam is Brammertz, meld u zich daar maar. Dat is een helder standpunt. Daar kun je het vanzelfsprekend mee oneens zijn, maar dat ga je dan niet luid en duidelijk lopen rondtoeteren. Zo werkt diplomatie niet. Als je in zo'n geval iemand wilt overtuigen, dan laat je hem komen, dan praat je de hele dag over handelsakkoorden en economische samenwerking op kabouterniveau en dan mompel je tussen de kaviaar en de gebonden kalfsleversoep met gepocheerde eendensnaveltjes door iets over het tribunaal en gijzeling van je land en dat de EU een belangrijk land als Servië toch niet links kan laten liggen. Kans op succes bij Verhagen: nul, maar dan kan je in ieder geval zeggen dat je er alles aan hebt gedaan. Zo werkt dat heren.

brčko

Ik sta in deze regio steeds weer voor verrassingen. Ik was dus in Bosnië, in het district Brčko om precies te zijn. Brčko neemt een bijzondere plaats in, omschreven in het Dayton Akkoord van 1995. Bestuurlijk valt het noch onder de Republika Srpska, noch onder de Moslim-Kroatische Federatie. Het heeft een eigen bestuur en als het ergens onder valt (en dat doet het), dan is het onder rechtstreeks gezag van de Hoge Vertegenwoordiger.

Alleen de geografische ligging maakt het district al speciaal. In het noorden, aan de andere kant van de Sava (plaatje), ligt Kroatië, en verder ligt het ingeklemd tussen de Republika Srpska in het oosten en het westen en de Federatie in het Zuiden.

Brčko is een soort van toonkamer van de internationale gemeenschap. De opstellers van Dayton vermoedden waarschijnlijk al dat het in Federatie en RS een zooitje zou worden en dus wilden ze de rest van de wereld laten zien dat multi-etnisch samenleven in Bosnië echt wel mogelijk is.

Dat is ten dele gelukt. In het stadje Brčko wonen de Kroaten, Serviërs en Moslims inderdaad min of meer vreedzaam naast elkaar (ik zou niet zeggen met elkaar). Anders dan in de rest van Bosnië is de politie er bijvoorbeeld multi-etnisch en gaan kinderen er naar dezelfde scholen (zij het dat sommige lessen gescheiden worden gegeven).

De dorpen zijn evenwel voor het grootste deel strikt gescheiden. In het ene dorp staat een moskee, in het volgende een orthodoxe kerk en in het derde een katholieke. En in het dorp waar die moskee staat, wonen zelden Serviërs en Kroaten, in het dorp met de orthodoxe kerk zul je nauwelijks Kroaten of moslims vinden en in het katholieke dorp zul je vergeefs naar Serviërs en moslims zoeken.

De vraag is of dat erg is. Nee, zeggen de meeste dorpsbewoners, want dat is al eeuwen zo. De segregatie is geen gevolg van de oorlog, we hebben nooit door elkaar heengewoond. En dan komen we bij de internationale gemeenschap en de tientallen, zo niet honderden non-gouvernementele organisaties, die de inwoners van de dorpen rondom Brčko zo graag multi-etni willen maken. Waarom toch? Zolang ze elkaar niet op grote schaal de hersens inslaan is er toch niks aan de hand.

Uitzending van de reportages: Radio 1 Journaal zaterdagochtend. NOS Journaal zaterdagavond, acht uur.

show me the way

We gaan grappig doen in Belgrado. In verband met de Universiade wordt Skadarlija voorzien van allerlei borden. Veel buitenlandse gasten komen hier eten en daarom staan er nu borden 'Voetgangersgebied' en zijn gemeentearbeiders bezig de richtingen naar bekende plekken in andere steden op deze aardbol aan een paal te schroeven. Let vooral op de pijl naar boven. Wel aan de late kant, want de wereldstudentenspelen zijn al een dag of wat aan de gang.
Laat me meteen van de gelegenheid gebruik maken om aan te kondigen dat ik morgen voor een paar dagen naar Bosnië ga. Ik doe mijn best om ook daarvandaan te bloggen, maar ik weet niet zeker of dat gaat lukken. Ben op z'n laatst vrijdag weer terug in Belgrado.

splavovi

Het was een culturele nacht. Cameraman Sale en ik waren op pad voor een zomercolumn voor het NOS Journaal over de splavovi in de Donau en de Sava. Voor de weinigen die niet weten wat splavovi zijn, letterlijk betekent splav: vlot, maar dat is zo langzamerhand een te bescheiden naam voor de bouwsels, waarvan er vele zijn uitgegroeid tot enorme drijvende clubs.

We begonnen in een van de populairste splavovi in de stad: Amsterdam, achter hotel Jugoslavija. Daar moet je als Nederlander natuurlijk naartoe. Het is eigenlijk gewoon een discotheek, maar dan op het water. Harde muziek, kortgerokte en hooggehakte meisjes en een enkele achttienjarige snotneus die niet gefilmd wenst te worden, omdat hij niet wil dat zijn ouders te zien krijgen hoe hij zijn ongetwijfeld royale toelage er in een paar uur tijd doorheen jast.

Daarna was het tijd voor de club met de vreemde naam 20/44, bij Brankov most, waar het publiek grotendeels bestaat uit studenten en ander alternatief volk, waar de muziek voor mijn oren een stuk aangenamer is en waar Sale bijna letterlijk bij de deejay op schoot gingen zitten om toch vooral maar met een paar goede shots thuis te komen.

En tenslotte was het de beurt aan Ambiss, achter de sajam. Een pure turbofolktent, zoals je op het plaatje kunt zien. De rokjes zijn er nog net iets korter dan in de Amsterdam, de hakken net iets hoger. Het komt er eigenlijk op neer dat de meisjes er daar tot genoegen van de mannelijke clientèle half naakt bijlopen. Hoewel we toestemming hadden van de eigenaar, vonden een paar stoere macho's het hier helemaal niet leuk dat ze werden gefilmd temidden van flessen champagne en diezelfde halfblote meisjes.

Maar we hebben het overleefd. Een nadeel is dat e meeste van die clubs pas ruim na middernacht op gang komen. Ik was pas om vier uur thuis. Vandaar dat ik er nu zo verlopen uitzie.

studenten

Gisterenavond is de Universiade officieel geopend in Belgrado. De ceremonie, waar iedereen die van zichzelf vindt dat-ie wat voorstelt bij was, werd rechtstreeks door de RTS uitgezonden. Ik vond het een gek programma. Veel dramatisch koorwerk en een choreografie waar ik niet veel van begreep, maar die ongetwijfeld modern was. Zal de leeftijd wel zijn.

Eén van de deelnemers inmiddels betrapt op varkensgriep; een Australiër. Het totaal aantal bevestigde gevallen van de ziekte in Servië komt daarmee op veertien.

De komende weken zullen vele duizenden atleten zich in het zweet werken voor eeuwige roem. In die tijd zal het gemopper niet van de lucht zijn, omdat delen van Novi Beograd en Zemun wel op een oorlogsgbied lijken. Overal straten afgezet en politiecontroles. Dat vinden autorijdende Belgradoërs helemaal niet leuk.

krom

Terwijl het in Belgrado voor de verandering weer eens regent, zit ik met stijgende verbazing een bericht in de Volkskrant te lezen. De Europees commissiaris voor landbouw, ene mevrouw Mariann Fischer Boel uit Denemarken, wil snijden in overbodige landbouwregels en dan gaat het over regels waarvan ik het bestaan nooit had vermoed. Kennelijk is Europa twintig jaar lang onderworpen geweest aan de meest belachelijke voorschriften ooit. Volgens de krant mogen 'eersteklas komkommers' (geen uitleg wat dat voor dingen zijn) per 10 centimeter geen grotere buiging vertonen dan een centimeter, mogen spruitjes niet kleiner zijn dan twee centimeter en mogen wortels niet gevorkt zijn (zijn er ambtenaren die dat zitten te controleren?). Groenten en fruit die niet aan de vereisten voldoen, worden verwerkt in de voedingsindustrie of weggegooid.

Mevrouw Fischer Boel wil nu voor zestien van de zesentwintig soorten groenten en fruit van die regels af. "De vorm doet niets af aan de kwaliteit van de appels, komkommers en dergelijke," heeft een dame van het Nederlandse ministerie van landbouw tegen de Volkskrant gezegd. Goh, ga weg, echt niet?? Altijd gedacht dat een kromme komkommer slecht was voor mijn gezondheid. Waarom de regels voor de tien resterende soorten niet worden geschrapt, meldt het artikel niet en ik vind er ook niks over terug op de website van de Europese Commissie.

Het gaat nog verder. Een aantal supermarkten zit niet te wachten op 'mismaakte' groenten en 'mismaakt' fruit, want kromme komkommers passen niet in de schappen. Natuurlijk zijn er meer tegenstanders. Italië, Spanje en Frankrijk schijnen tegen te zijn omdat een toevloed aan "krom en puntig" fruit slecht is voor de prijs.

Nou vraag ik je.

Hier op de markt koop je alleen maar kromme komkomers. Wil je rechte, dan ga je naar de supermarkt, waar je aanzienlijk meer betaalt. Kleine abrikozen zijn goedkoper dan grote, kleine trostomaten zijn duurder dan joekels van vleestomaten, maar het is allemaal te koop, zelfs niet helemaal verse groenten en fruit voor als je weinig geld hebt en half verrotte groenten en fruit voor het geval je helemaal geen geld hebt en het uit de vuilcontainers wilt vissen.

De mensen hier denken dat de Europese Unie over welvaart gaat, over werk, over handel, over vrij reizen, mogelijk zelfs over democratie, rechtsstaat en/of vrijheid. Ik heb vandaag sterk de behoefte om van de daken te schreeuwen: begin er niet aan!!! Laat die EU voor wat ze is, laat ze daar in Brussel in de prut zakken met hun regeltjes. Lang leve de gevorkte wortel, de kromme komkommer, de aardappel met bulten, de wormstekige appel, de gevlekte peer, de mismaakte paprika en de te grote tomaat.

chaos

Het is een absolute, niet meer te controleren chaos in mijn hoofd. Er moet zoveel worden voorbereid, zoveel geproduceerd, dat ik bijna niet meer weet waar ik beginnen moet. Ik kan jullie niet precies verklappen waar al die voorbereidingen toe dienen, want dan kijkt er straks niemand meer naar het Journaal en luistert er niemand meer naar het Radio 1 Journaal. Maar toch een tipje van de sluier. De komende weken moet ik een zomercolumn maken voor tv, een driedaagse reis naar Bosnië produceren en het materiaal daarvan verwerken tot een tv-reportage en twee radioreportages, ik bereid een serie reportages in drie verschillende landen voor voor een zomerserie op de radio en die moeten ook worden opgenomen en gemonteerd, Maxime Verhagen komt op bezoek en daar komt een voorbereidende reportage van en een verslag van het bezoek zelf. Bovendien is mijn vaste cameraman Sale bezig met andere klussen en moet ik dus een ander vinden. Ik ga maar even een dutje doen.

referring url

Het is interessant om te zien hoe bezoekers soms via Google of andere zoekmachines op het Belgradoblog terecht komen. Mensen die me kennen of mijn naam wel eens gehoord hebben, zoeken natuurlijk gewoon op die naam, degenen die wel eens van het blog hebben gehoord, zoeken op Belgradoblog of iets soortgelijks. Mensen die op zoek zijn naar informatie over de regio zoeken op Belgrado, Balkan, Servië of een van de andere landen in het gebied. Tot zover niks bijzonders, maar soms zitten er opmerkelijke zoektermen tussen. Ik heb een selectie gemaakt, kijk maar eens:

http://www.bing.com/images/search?q=boys+kissing&form=QBIR
http://www.google.com/search?q=hondenkleren&rls=com.microsoft:nl:IE-...
http://www.google.nl/search?hl=nl&q=rakijabar&meta=
http://www.google.be/search?q=servische+bonen&hl=nl&start=20&sa=N
http://www.google.nl/search?hl=nl&q=nazi+joegoslavie+&btnG=Zoeken&me...
http://www.google.nl/search?hl=nl&q=balkan+homoseksualiteit&btnG=Zoe...
http://www.google.be/search?hl=nl&q=+oude+vrouwen&btnG=Zoeken&meta=
http://www.bing.com/images/search?q=taart+roken+gestopt&form=QBIR
http://www.google.nl/search?q=zelfmoord,brug,muziek&hl=nl&start=10&s...
http://www.google.nl/search?hl=nl&q=hoe+krijg+je+verblijfsvergunning...
http://startgoogle.startpagina.nl/?q=poedel+plaatjes&start=0&source=...

Zo zie je maar, het Belgradoblog is van alle markten thuis: zoenende jongens, hondenkleren, Servische bonen, Joegoslavische nazi's, Balkanhomoseksuelen, oude vrouwen, taarten die gestopt zijn met roken, muzikale zelfmoord op een brug, verblijfsvergunningen en plaatjes van poedels. En dan heb de schunnige nog maar weggelaten, want je wilt niet weten hoeveel hits je krijgt als je het woord kut eens een keer gebruikt (herinner je de discussie over Servische scheldwoorden).
Nu we het er toch over hebben... Van een aantal van jullie weet ik het, maar ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe jullie ooit op het Belgradoblog terecht zijn gekomen.

cantharellen

Uien, kakelverse zongerijpte tomaten, selderie en... cantharellen. Daar gaan we vanvond maar eens een lekker prutje van koken. Het is een genot om nu over de markt te lopen. De zomer geurt je tegemoet met al dat vers. Bergen groenten, fruit en kruiden, zo van land of boom; meloenen, frambozen, nog lekkere jonge aardappels, paprika's, perziken, basilicum, rozemarijn, abrikozen, alles om je vingers bij af te likken. Voor mij geen groenten- en fruitafdeling van de Albert Heijn, maar gewoon elke naar Bajloni om daar voor een appel en een ei al dat lekkers te kopen.

Zo ziet dat prutje eruit:

Gekookste rijst erbij en klaar.

VOERTUIGENSERIE

Ik was haar al bijna vergeten: de voertuigenserie. Totdat ik bovenstaand vehikel vanmiddag voor de deur zag staan. Hij stond daar ineens. Gisteren was-ie er nog niet. Lekke banden en niet bepaald in goede staat, kennelijk gedumpt door iemand die er geen raad mee wist. Misschien ligt er wel een lijk in. Ik heb niet naar het merk gekeken, maar het komt me voor als een stokoude Ford Transit.

zondvloed

Vandaag maar eens een luchtiger (nou ja, luchtig; nogal nat eigenlijk...) onderwerp ter afwisseling van de bijzonder interessante, maar wel een beetje zware discussies. We moeten per slot van rekening uitkijken dat we het Belgradoblog al te serieus gaan nemen. Goed, Aleksandra en ik zaten eerder vandaag in de auto, op weg naar Grocka en Smederevo, omdat we hadden gehoord dat in die streek mooie vinkendice op mooie locaties te vinden zijn. We waren de stad nog niet uit, of er brak een enorm onweer los, een wolkbreuk van jewelste, een zondvloed van haast bijbelse proporties. Verder rijden was onmogelijk, vandaar dat we vanuit de auto maar een serie foto's hebben gemaakt. Zo zag het er rond een uur of half twee uit in Belgrado:

antwoord

Voor degenen die het gemist hebben: er is een flinke discussie gevoerd over een Ikon-uitzending over voormalig Joegoslavië. Een van de deelnemers daaraan opperde om de makers van het programma om een reactie te vragen. Dat heb ik gedaan en ik heb er ook antwoord op gekregen. En hoewel ik liever een ander antwoord had gehad, vind ik het toch van goed fatsoen getuigen dat eindredacteur Bert Visser een mailtje heeft teruggestuurd. Hieronder de mailwisseling:

Geachte heer/mevrouw,

Een gekke vraag uit Belgrado. Als NOS-correspondent op de Balkan maak ik een bescheiden weblogje over mijn werk. Dat gaat soms over persoonlijke zaken, soms over wat bredere onderwerpen. Gisteren heb ik een post geschreven over de Grenzen van Europa aflevering over de Balkan. Trouwe lezers van het Belgradoblog (http://belgradeblogger.blogspot.com/), allemaal mensen die geïnteresseerd zijn in de regio, reageren daar van harte op. De kritiek is niet mals. Een van de lezers vroeg zich af of het mogelijk zou zijn om Paul Rosenmöller (of volgens mij beter: samensteller Hans Hermans) te laten reageren op de kritiek en uit te laten leggen waarom de uitzending is gemaakt zoals die is gemaakt. Dat leek mij een goed idee, dus hierbij dat verzoek.

Met vriendelijke groet,

David Jan Godfroid

Beste David Jan,

We hebben besloten niet op je verzoek in te gaan, ook al vonden we je vraag helemaal niet gek. Je hebt in je weblog onze uitzending van kritisch commentaar voorzien. Dat is natuurlijk uitstekend, we zullen je kritiek ter harte nemen. Maar om daar nou zelf weer op te reageren, daar zien we niet veel in. De discussie krijgt dan iets eindeloos. Het maakt namelijk nogal uit of je de situatie bekijkt door een Servische bril, een Albanees Kosovaarse-, of een Westers/Europese bril. Als De Volkskrant een kritische recensie schrijft dan sturen we ook niet meteen een ingezonden brief. Kijkers die bij ons reageren krijgen overigens natuurlijk wel antwoord.

Vriendelijke groeten,

Bert Visser

Eindredacteur IKON TV

Beste Bert,

In ieder geval hartelijk dank voor je reactie. Even ter verduidelijking: anders dan enkele bezoekers van het Belgradoblog vond ik de uitzending niet anti-Servisch, ik vond haar niet compleet en tamelijk onevenwichtig. Dat zal ongetwijfeld komen doordat ik in Servië woon en daardoor misschien geneigd ben de conflicten in de jaren negentig ook eens door een Servische bril te zien. Het zij zo. Hulde overigens wel voor het feit dat jullie eigenwijs genoeg zijn om in weerwil van de algemen trend ruim aandacht te besteden aan dat grote buitenland.

Groeten,

David Jan

minister

Hè hè, eindelijk is het zover. Minister Verhagen van buitenlandse zaken komt op bezoek. Op 21 juli zal hij een dagje in Belgrado zijn en in ieder geval besprekingen voeren met zijn Servische collega Vuk Jeremić. Al maanden zeurt de Servische regering erover. Hij komt echt, hij komt snel, hij komt nog dit jaar, hij komt in ieder geval... Ik heb het geloof ik wel vijftig keer gehoord, maar nu komt Verhagen dus. Ongelogen, bevestigd door het Nederlandse ministerie van buitenlandse zaken.
De Serviërs willen Verhagen eigenlijk laten zien dat Servië er echt alles aan doet om "volledig" met het Joegoslavië-tribunaal samen te werken. Verhagen heeft echter al verschillende keren gezegd dat dat oordeel helemaal niet aan hem is, maar aan de hoofdaanklager bij het tribunaal, Serge Brammertz. In Politika van vandaag gooit Jeremić het over een andere boeg. Hij wil Nederland er nu vooral van overtuigen dat er een aantal overeenkomsten tussen de EU en Servië wordt ontdooid en dan gaat het om het Stabilisatie- en Associatieverdrag en een interimakkoord, beide vorig jaar ondertekend om de pro-Europese coalitie van Boris Tadić in het zadel te helpen, maar nog niet bekrachtigd door het Nederlandse parlement. Dat zal ook niet gebeuren, zolang Mladić niet in Scheveningen zit.
De Servische minister wil in de krant niet vooruitlopen op de uitkomst van de besprekingen. "Vooralsnog zijn er geen tekenen die er op wijzen dat het Nederlandse standpunt kan worden veranderd," zegt hij somber en daar heeft hij hoogstwaarschijnlijk gelijk in. De twee bewindslieden zullen elkaar ferm de hand schudden en vriendelijk naar de camera's glimlachen. En ze drinken een glas, ze doen een plas en verder blijft alles zoals het was. Denk ik.

woede

Een bericht uit Nederland dan maar. De Servische gemeenschap in Rotterdam en omstreken is woedend. Het gaat om een schoolboek voor de Nederlandse taal: Nieuw Nederlands, uitgegeven door Noordhoff. Een boek waarin het accent volgens de site van de uitgever ligt op "de uitdaging, diepgang en vooruitgang: de kritische succesfactoren voor havo- en vwo-leerlingen".
Eén van de hoofdstukjes tekstverklaren komt uit het boekje Gebrandmerkt van ene Alice Mead. De inleiding luidt als volgt: "Servische soldaten hebben Kosovo bezet. De ik-persoon, Adem, is Albanees. Bij de soldaten is ook een vriend, met wie Adem vaak voetbalde: Gregor. Fatmira is de zus van Adem." En dan volgt het verhaaltje, dat ik in zijn geheel overneem.

'Hé jongen, wacht eens!' zei een van hen. Ik bleef staan. Ze kwamen naar me toe. Zou Gregor me durven helpen? Ik keek even op naar zijn gezicht, maar hij keek niet naar me. Op zijn gezicht lag ook geen enkele uitdrukking. De twee anderen lachten.

'Kijk eens aan, onze kleine voetbalkampioen!' Ik bloosde en keek naar de grond.

'Sinds wanneer spelen er Albanezen mee in het Joegoslavisch elftal?' Ze lachten allemaal om de slimme opmerking. Gregor ook.

'Hé! Ik vroeg je wat. Sinds wanneer!' zei de lange.

'Nog nooit,' zei ik zacht. 'Zo kampioen, waar is je broer?' vroeg de lange. Mijn broer? Ik begreep het niet meteen. 'Je hebt me gehoord. Waar is hij?' De soldaat gaf me een harde duw. Ik wankelde naar achter. 'Besim is mijn neef,' zei ik, 'niet mijn broer.' 'Het kan me geen donder schelen wat hij van je is. Ik wil weten waar hij is.'

Hij hield de loop van zijn geweer onder mijn kin en tilde mijn hoofd op, zodat ik hem moest aankijken. Tot mijn schande was ik uit angst begonnen te huilen. Ik keek weer even naar Gregor. 'Je hoeft hem niet aan te kijken, idioot. Hij is je vriend niet meer. Dat zul je wel merken. Nou, waar is hij?'

'Ik weet het niet!' riep ik uit.

'Natuurlijk wel. We hebben soldaten nodig om Joegoslavië bij elkaar te houden voor de Serviërs. We straffen iedereen die Groot-Servië in gevaar brengt.'

Hij duwde de loop van zijn geweer in de zachte plek onder mijn adamsappel, en ik viel op de grond. Daarna stapte hij met zijn soldatenlaars op de vingers van mijn recherhand. 'Ik weet het niet! Ik weet het echt niet!' riep ik.

'Wat is dat?' vroeg hij.

Toen ik viel was het leren koord met het fluwelen zakje boven de rand van mijn T-shirt uitgekomen. De soldaat bukte zich en trok het los. Hij scheurde het zakje open. 'Een liefdesgedicht. Wat aandoenlijk.' Hij verkreukelde het gedicht en gooide het op de grond. Ik was blij dat hij geen Albanees kon lezen. 'Misschien weet je niet waar je broer is, maar wij vinden dat je een herrieschopper bent. We zullen je een lesje leren omdat je in onze kamer bent geweest. Je bent natuurlijk een spion van de Alliantie. Slim van ze om een kind te sturen.' 'Nee!' gilde ik. 'Dat ben ik niet!' Nu is het zover, dacht ik. Ze gaan me doodschieten. Ik ga dood hier midden op de weg, net als Fatmira. De mensen zullen mijn lijk naar huis dragen en mijn ouders worden gek van verdriet. De andere soldaat pakt zijn zakmes te voorschijn en sneed mijn shirt van boven tot onder open. Gregor wendde zich af om het niet te hoeven zien. Ze maakten grappen dat ze gingen castreren.

Plotseling draaide Gregor zich met een ruk om. 'Hou jullie mond, smeerlappen!' schreeuwde hij. Op dat moment sprong ik overeind en probeerde weg te rennen, maar de lange greep mijn benen vast en gooide me op de grond. Ik snikte en sloeg onbeheerst om me heen. Ze gingen op mijn armen staan. 'Weet je wat een Servisch kruis is?' vroegen ze. De kleine solaat bukte zich en begin in mijn borst te snijden. Hij tekende een groot orthodox kruis met een cyrillische s op alle hoeken. Dat was een symbool voor 'Alleen eenheid kan de Serviërs redden''. (...)

Ik was voor mijn leven gebrandmerkt.

Het is nogal een krom verhaaltje. Bijvoorbeeld: als Adem een kind is, dan moet Gregor, met wie hij immers altijd voetbalde, dat ook zijn. Hij kan dus helemaal geen soldaat zijn. Of wilde de schrijfster zeggen dat het 'Joegoslavische' leger ook al kinderen ronselde? Maar dat is niet waar de Neder-Serviërs boos over zijn.

Wat ze wel steekt, ligt nogal voor de hand. Kinderen van een jaar of veertien leren kennelijk op Nederlandse scholen dat Serviërs: 1. agressief en wreed zijn en zelfs gewelddadig tegen kinderen 2. streven naar Groot-Servië. Ze leren ook dat Albanezen onschuldige slachtoffers zijn. Geen fraai beeld.

Ik weet niet in welk kader dit verhaaltje in het boek is geplaatst. Het kan zijn dat het staat in een hoofdstuk over oorlogspropaganda of zo en dat de kinderen moeten leren door opzichtige cliché's heen te kijken. Dan zou er niet zoveel aan de hand zijn. Maar de vragen bij het stukje duiden daar niet op. Ik denk dat het gewoon het zoveelste voorbeeld is van hokjesdenken, van ongenuanceerd en gemakkelijk geblaat, waarbij het ene schaap het andere namekkert. De boze Serviërs willen dat deze tekst uit Nieuw Nederlands verdwijnt en ik kan het alleen maar van harte met ze eens zijn. Geen diepgang en vooruitgang wat mij betreft, maar oppervlakkigheid en regressie.

vrij

Het was te verwachten: een rechtbank in Bulgarije heeft vastgesteld dat Agim Ceku niet kan worden uitgeleverd aan Servië. De oud-leider van het UCK en voormalig premier van Kosovo, door Servië verantwoordelijk gehouden voor de marteling, ontvoering en dood van honderden Serviërs en andere niet-Albanezen tijdens de Kosovo-oorlog, mocht gisteren als vrij man het gerechtsgebouw in de grensplaats Kjustendil verlaten. Volgens het persbureau AFP is hem nog wel gevraagd om tot 3 juli in Bulgarije te blijven, want dan loopt de termijn af waarbinnen het openbaar ministerie in hoger beroep kan gaan.

Na Slovenië, Hongarije en Colombia is Bulgarije het vierde land dat geen grond ziet om Ceku voor berechting naar Servië te sturen. Wat de overwegingen van de rechtbank zijn geweest, weet ik niet. De berichten maken daar geen melding van. Volgens AFP had de oud-guerillaleider aangevoerd dat hij geen Servisch burger is en dat Servië niet om de uitlevering van buitenlandse burgers kan vragen. Dat is natuurlijk onzin. Servië kan vragen om de uitlevering van iedereen die ervan wordt verdacht misdaden op Servisch grondgebied (nu onafhankelijk of niet, in 1999 was Kosovo in ieder geval Servisch grondgebied) te hebben gepleegd.
De verdediging had een brief meegenomen van de huidige premier van Kosovo, Hashim Thaci, waarin te lezen viel dat Ceku deel uitmaakt van het Kosovaarse corps diplomatique en dat hij dus onschendbaarheid geniet. En verder zou er een verklaring zijn, waarin Unmik stelt dat Ceku onder de jurisdictie van de Verenigde Naties valt. Geen woord over de vraag of Ceku al dan niet oorlogsmisdaden heeft gepleegd.

Het zal niemand verbazen dat ik dit een teleurstellende gang van zaken vind. Ik heb het niet specifiek over deze Bulgaarse rechtbank. Misschien heeft die de beslissing genomen op juiste juridische gronden. Het teleurstellende is dat er van Albanese kant waarschijnlijk nooit iemand verantwoordelijk zal worden gehouden voor de aangetoonde misdaden tegen Serviërs en Roma tijdens de Kosovo-oorlog. De openbare aanklager bij het Joegoslavië tribunaal heeft herhaaldelijk gezegd dat er geen nieuwe aanklachten te verwachten zijn en Servië krijgt niet de kans om de daders te berechten.

rosenmöller

Paul Rosenmöller reisde voor de Ikon langs de grenzen van Europa. Een vaste bezoeker wees me op de uitzending van afgelopen zondag, die over de Balkan. Was het een goede uitzending? Nee, het was geen goede uitzending. Allereerst iets algemeens. De vraag waarom er in de jaren negentig zo bloedig is gevochten op de Balkan (de oorlog in Kroatië is overigens helemaal buiten beschouwing gelaten) is niet gesteld en daarom natuurlijk ook niet beantwoord. Nu weet ik wel dat die vraag niet volledig te beantwoorden is in de 34 minuten en 58 seconden die de uitzendig duurt, maar om hem dan maar helemaal links te laten liggen gaat wel erg ver.
Of is het zo dat we met z'n allen als vanouds impliciet wel begrijpen wat het antwoord van de makers is op de vraag wie het geweld, het bloed, de tranen hebben veroorzaakt? Het lijkt er bij nadere beschouwing wel op. In Sarajevo hadden we twee moslims aan het woord. Twee moslims die die vreselijke omsingeling hebben meegemaakt. Mensen met een verhaal, zeker, maar er verscheen geen enkele Serviër voor de camera.
In Kosovo ontmoetten we een Servische winkelier in het enige functionerende multi-etnische dorp daar. Vriendelijke man, die goede vrienden is met de al even vriendelijke Albanese leider van het dorp. Mooi, maar zeker niet maatgevend. Verder krijgen de EU-baas van Kosovo, Pieter Feith, en de Albanese burgemeester van Zuid-Mitrovica, Bajram Rexhepi, alle ruimte om het noorden van Kosovo (inclusief Noord-Mitrovica) neer te zetten als een roversnest met criminele leiders. We zien een Albanees die zijn huis in Noord-Mitrovica wil herbouwen en we zien Milan Invanović, inderdaad een Serviër van het radicaal-nationalistische soort en bepaald geen onschuldig lammetje. Hoe komt het toch dat westerse media zelden of nooit gewone Serviërs weten te vinden, mensen met hun eigen zorgen, mensen die er trots op zijn Serviër te zijn, maar zonder de agressiviteit die wij ze zo graag toedichten.
Ik heb die vraag al vaker gesteld, maar een bevredigend antwoord heb ik er nog nooit op gekregen. Ze zijn er, heus, ik kom ze dagelijks tegen.

gearresteerd, veroordeeld

We zullen eens zien of drie keer scheepsrecht is. Dit keer staat Bulgarije voor de keuze of het Agim Ceku aan Servië zal uitleveren. De voormalig vechtersbaas, ex-kapitein in het Joegoslavische en het Kroatische leger, voormalig militair leider van het UCK, ex-premier van Kosovo, oud-commandant van het koddige Kosovo Protection Corps en kopstuk van de Sociaal-Democratische Partij van Kosovo is gisteren aangehouden aan de grens tussen Macedonië en Bulgarije. De Bulgaren reageerden op een opsporingsverzoek van Interpol, dat Servië (en toen nog Montenegro) in 2002 al had ingediend. Servië verdenkt Ceku van oorlogsmisdaden tijdens en na de Kosovo-oorlog van 1999.
Twee keer eerder werd meneer opegpakt: in 2003 in Slovenië en een jaar later in Hongarije. Beide keren kwam hij na forse buitenlandse druk razendsnel weer op vrije voeten. Vorig jaar nog schopten de Colombianen hem het land uit, toen ze er achter kwamen dat Ceku werd gezocht. Volgens de Bulgaren wordt hij in ieder geval drie dagen in voorlopige hechtenis gehouden.
Kosovo vecht opsporingsbevel en arrestatie natuurlijk aan. Volgens Ceku zelf misbruikt Servië het lidmaatschap van Interpol (waarvan Kosovo geen lid is). "Ik denk dat het tijd is dat Interpol deze kwestie (die van het opsporingsbevel) serieus heroverweegt en Servië vertelt dat het welletjes is," zei hij vorige maand. Kosovo's minister van binnenlandse zaken heeft Interpol al eens geschreven dat "Servië geen jurisdictie (heeft) over Kosovo en zijn burgers". Nogmaals, we zullen zien of Bulgarije de rug recht houdt.


Ander nieuws dan. Wie is die meneer op dat plaatje ook alweer? Oh ja, Naser Oric. Het is even stil geweest rondom de man die door veel mensen verantwoordelijk wordt gehouden voor de dood van een flink aantal Servische burgers rond Srebrenica, maar tot woede van zowat nog meer mensen door het Joegoslavië Tribunaal werd vrijgesproken.
Ik berichtte vorig jaar oktober al dat hij bij Sarajevo in bezit van heel veel geld was gearresteerd op verdenking van afpersing en verboden wapenbezit. Welnu, de uitspraak is er. Deze meneer moet twee jaar het gevang in. Niet vanwege die afpersing, want dat achtte de rechtbank niet bewezen (en wie zou er ook denken dat dit lammetje mensen zou afpersen?), maar wel vanwege het bezit van wapens en explosieven (waar zou hij die dan voor nodig hebben gehad?). Twee jaar dus. Ben benieuwd wanneer hij weer op vrije voeten komt, maar vrees dat dat geen twee jaar zal duren.

kraaien of zo

Ik weet niet wat er bij mij achter aan de hand is. Een stel zwarte vogels (kraaien? roeken? raven?) maakt daar al dagenlang een verschrikkelijke herrie. Het begint 's ochtend vroeg en gaat door totdat het donker wordt. Soms vliegen die beesten een eindje om, maar ze komen met z'n vijven of zessen steeds weer terug, trekken zich niks aan van naderbij sluipende katten, keffende honden en begin vrolijk weer te schreeuwen (audio hieronder).Het kan toch niet vanwege de liefde zijn, want als ik goed ben geïnformeerd leggen alle vogeltjes in mei hun ei.

kraaien.MP3