Zijn het gezellige dikkerdjes of ongezonde, met vetten en suikers volgevreten plumpuddingen met armen en benen? Servische kinderen wegen gemiddeld veel meer dan hun leeftijdsgenootjes in een aantal andere Europese landen. Het tabelletje hierboven spreekt boekdelen. De rode cijfers in het linker rijtje staan voor het gemiddelde gewicht van elf- tot veertienjarigen in Servië; dus als ze veertien zijn, wegen ze gemiddeld 65,08 kilo. Olifanten zouden er jaloers op zijn. In de andere kolommen vind je de gemiddelde gewichten van kinderen in België, Spanje, Slowakije en Albanië. Albanese kinderen van veertien wegen dus gemiddeld maar liefst vijftien kilo minder dan hun Servische leeftijdsgenootjes. Wat zal er het ongezondst zijn?donderdag 28 januari 2010
dikkerds
Zijn het gezellige dikkerdjes of ongezonde, met vetten en suikers volgevreten plumpuddingen met armen en benen? Servische kinderen wegen gemiddeld veel meer dan hun leeftijdsgenootjes in een aantal andere Europese landen. Het tabelletje hierboven spreekt boekdelen. De rode cijfers in het linker rijtje staan voor het gemiddelde gewicht van elf- tot veertienjarigen in Servië; dus als ze veertien zijn, wegen ze gemiddeld 65,08 kilo. Olifanten zouden er jaloers op zijn. In de andere kolommen vind je de gemiddelde gewichten van kinderen in België, Spanje, Slowakije en Albanië. Albanese kinderen van veertien wegen dus gemiddeld maar liefst vijftien kilo minder dan hun Servische leeftijdsgenootjes. Wat zal er het ongezondst zijn?woensdag 27 januari 2010
roken




woensdag 9 december 2009
goede zorg
Wil ik de deur uit, hangt er aan de buitenkant iets aan de klink. Sinterklaas heeft toch een omweggetje gemaakt, denk ik even. Maar nee, het is een presentje van de obština Stari Grad, mijn deelgemeente. Iets om de handen mee te desinfecteren. In verband met de varkensgriep. Kijk, dat doen ze bij jullie niet, hè? En ik maar beweren dat het hier zo droevig is gesteld met de zorg voor de gezondheid... zaterdag 5 december 2009
(on)gezondheidszorg

dinsdag 10 november 2009
varken
Nee, er is geen varkensgriepepidemie in Servië. En ook geen epidemie van Mexicaanse of Nieuwe Griep, maar dat schijnt hetzelfde te zijn. Dat meldt B92 tenminste aan het begin van een tweedaagse conferentie van deskundologen. Volgens de officiële cijfers zijn er 258 gevallen van de ziekte geregistreerd en zijn er tot nu toe vijf of zes mensen aan overleden. Geen enkele reden voor paniek, zou je zeggen, maar het gaat hier op televisie en radio en in kranten zowat nergens anders meer over.Inmiddels lijkt er eindelijk besloten te zijn welk middel ons hier in het lijf zal worden gespoten om te voorkomen dat we de nieuwe Mexicaanse varkensgriep krijgen: Novartis. Het moet nog wel even als geneesmiddel worden geregistreerd, want dat is het nog niet. Normaal gesproken staat daar maar liefst tweehonderdzeventig dagen voor, net zolang dus als een vrouw erover doet om een nieuw mens ter wereld te brengen, maar in noodgevallen, en daar schijnt nu sprake van te zijn hoewel er dus geen epidemie heerst, kan het in twee weken. Dat zie ik vrouwen nog niet doen.
Eén prik kost naar ik begrijp 799 dinar, zeg maar 8,5 euro. Dat is een dure grap, want er worden in totaal 2,5 miljoen doses besteld. Kosten: ruim 21 miljoen euro. Kan misschien worden bekostigd uit de royale Russische lening, die er nog steeds niet is.
De eersten die in aanmerking komen voor vaccinatie zijn artsen en verpleegsters die mogelijk rechtstreeks in aanraking komen met kwaadaardige virussen uitademende patiënten. Daarna volgt een diffuse groep van bijvoorbeeld vervoerders van de vaccinaties, werknemers van waterleiding- en electriciteitsbedrijven, trambestuurders en onderwijzend personeel. En ministers en leden van het parlement vallen er ook onder. Vervolgens zijn bewoners van bejaardenhuizen, kindertehuizen, studentenaccomodaties en dergelijke aan de beurt. In de vierde groep zitten mensen die lijden aan een chronische ziekte en de laatste bestaat uit vijfenzestigplussers en kinderen tussen de zes en veertien jaar. Ik kan er dus wel naar fluiten en dat terwijl ik uit de eerste berichtgeving over deze wereldwijde hype juist heb begrepen dat vooral gezonde mensen extra risico lopen. Maar dat is kennelijk iedereen al vergeten.
Als je zegt: is het allemaal niet een beetje laat, dan zeg ik: ik weet niet of het nodig is, maar áls dat het geval is, dan is het inderdaad aan de late kant. De eerste tranche vaccinaties kan binnen vijfentwintig dagen na ondertekening van het contract worden geleverd. Daarna komt de rest met tussenpozen van een maand. De laatste doses arriveren dus in maart en dan is het griepseizoen volgens mij al weer voorbij.
maandag 12 oktober 2009
kanker
Gek word je ervan en vooral woedend. Een aangetrouwd familielid in Niš heeft kanker. Dat is al erg genoeg, zou je zeggen. Wel, de Servische gezondheidszorg weet het nog veel erger te maken. De man heeft een bepaald medicijn nodig (vraag me niet welk) en dat medicijn is niet in de apotheek verkrijgbaar. Alleen ziekenhuizen beschikken erover, althans ziekenhuizen worden geacht erover te beschikken. Niet het Klinisch Centrum in Niš. Daar laten ze je doodleuk weten dat het op is en dat het niet besteld kan worden, omdat daar een openbare inschrijving voor moet worden. Wat? Ja, dat zeggen ze. Ik geloof er geen zak van, de meneren en mevrouwen doktoren willen euro's zien, daar ben ik van overtuigd. Euro's voor hun eigen zak wel te verstaan. Familieden hebben stad en land afgebeld, zelfs naar verwanten in Macedonië om het desnoods maar illegaal te importeren. Ze hebben één ziekenhuis kunnen vinden waar ze het betreffende geneesmiddel op voorraad hebben; in Sremska Kamenica, ruim driehonderd kilometer van Niš vandaan. Daar kunnen ze het gaan kopen, mits de behandelend arts een verwijzing meegeeft, want de oncoloog in Sremska Kamenica moet de zieke eerst zelf ook nog eens onderzoeken. Gaat namelijk heel makkelijk als je kanker hebt. Leve de Servische gezondheidszorg.Een ander voorbeeld, ik heb het er al eerder over gehad. Edo, een vriend van me, brak in januari van dit jaar zijn arm bij het voetballen. Niks gecompliceerds. Fluitje van een cent. Dacht hij. We zijn nu acht maanden verder en hij ligt weer in het ziekenhuis en zijn arm, die door achterlijke fouten van het medische personeel inmiddels twee keer opnieuw gebroken is, zit weer in het gips. Hij is een week geleden geopereerd en moet nog zes dagen blijven. Al die maanden heeft Edo niet of nauwelijks kunnen werken en moet hij zien rond te komen van zestig procent van zijn toch al niet riante salaris. In de tussentijd heeft hij een kind gekregen, dus je kunt je voorstellen dat hij financieel zo'n beetje aan de grond aan het raken is. Lang leve de Servische gezondheidzorg. Hoera, hang de vlag maar uit.
vrijdag 25 september 2009
inat
Servië en de Serviërs zijn soms onbedaarlijk grappig. Eerder dit jaar ontstond er veel opwinding over de "behandelwijze" in een klooster in Crna Reka, waar junkies er onder meer geregeld met schoppen en spaden van langs kregen. Mocht je het niet meer weten, hier kun je terugkijken. De kerk zag zich genoodzaakt de leiding van het klooster uit handen te nemen van Branislav Peranović, de zaak pruttelde nog wat na en toen was het voorbij. Tot deze week. Een verslaggever van het weekblad Vreme, dat de zaak destijds ook in de openbaarheid bracht, keerde terug naar Crna Reka, op een overigens nogal curieuze wijze. Hij is motorrijder en ontdekte dat er in Crna Reka een nieuwe motorclub was opgericht, die een treffen had georganiseerd. Wat bleek? De mororclub Crna Reka is opgericht door Branislav Peranović (foto onder), de motorpriester, wiens twee kinderen overigens in een hardrockband spelen. Volgens het verhaal in Vreme is hij nog steeds bij de behandeling van junkies betrokken. Als "geestelijk verzorger". Maar wat is er nou zo grappig? Welaan, toen de verslaggever in Crna Reka aankwam, werd hij als volgt welkom geheten: een bord met Crna Reka en daarboven gekruist de spade en de schop waarmee de arme junks in het verleden op hun kont werden geslagen. Hetzelfde symbool draagt Peranović op zijn leren motorjack (rechts onderaan, niet goed te zien). Op de vraag waarom juist dat symbool, antwoordde de priester: "iz inata". En daar zit hem de kneep. Maar hoe leg je dat nou uit? Inat is een typisch Balkanbegrip, er bestaat geen vertaling voor. "Koppigheid" komt misschien het dichtst in de buurt, maar dan een koppigheid tegen beter weten in. Is er onder de Servisch sprekende bezoekers iemand die een betere vertaling weet?donderdag 2 juli 2009
studenten
Gisterenavond is de Universiade officieel geopend in Belgrado. De ceremonie, waar iedereen die van zichzelf vindt dat-ie wat voorstelt bij was, werd rechtstreeks door de RTS uitgezonden. Ik vond het een gek programma. Veel dramatisch koorwerk en een choreografie waar ik niet veel van begreep, maar die ongetwijfeld modern was. Zal de leeftijd wel zijn.
Eén van de deelnemers inmiddels betrapt op varkensgriep; een Australiër. Het totaal aantal bevestigde gevallen van de ziekte in Servië komt daarmee op veertien.
De komende weken zullen vele duizenden atleten zich in het zweet werken voor eeuwige roem. In die tijd zal het gemopper niet van de lucht zijn, omdat delen van Novi Beograd en Zemun wel op een oorlogsgbied lijken. Overal straten afgezet en politiecontroles. Dat vinden autorijdende Belgradoërs helemaal niet leuk.vrijdag 22 mei 2009
behandeling
zondag 17 mei 2009
niet leuk
Leuk is het niet, misschien wel nuttig om te ontdekken dat het leven niet alleen maar uit feestgedruis bestaat. Het leek er een beetje op, de afgelopen dagen op het Belgradoblog, ik heb misschien de schijn gewekt dat Belgrado alleen maar eten, drinken en vrolijkheid is. Dat is niet waar. Een van mijn beste vrienden was twee weken geleden met zijn jongere zus -ze is een jaar of dertig- in het ziekenhuis. Ze stond op het punt om in te storten, ze woog naar maar veertig kilo, ze is junkie, al veertien jaar.Artsen en verplegend personeel weigerden haar op te nemen. Mijn vriend en zijn oude moeder moesten zelf maar voor haar zorgen, zeiden ze. Dat kunnen we niet meer, zei mijn vriend. Dat is jullie probleem, zeiden de artsen en de verpleegkundigen. Dan moet ze hier maar doodgaan, zei mijn vriend en hij liet zijn zus ter plekke op de grond vallen. Toen hij aanstalten maakte om te vertrekken, was er ineens wel plaats in het ziekenhuis. De artsen en verpleegkundigen hadden geen zin in een groot schandaal, denk ik. Eigenlijk had mijn vriend moeten betalen, een paar honderd euro of zo, maar dat heeft hij niet.
De zus van mijn vriend is nu weer thuis. In het ziekenhuis heeft ze een paar dagen methadon gekregen en heroineblokkers. Ze is weer wat aangekomen en is, voor zolang het duurt, vol overgave aan het afkicken. Dat kan niet in een kliniek, want er is maar een afkickkliniek in Servie en die is altijd vol. Er zijn hier heel veel junkies. "Ga maar eens naar het schoolplein van een gemiddelde school en je hebt de kliniek vol," zei mijn vriend. Ik wist niet dat het zo erg was. De zus van mijn vriend zou naar een prive-kliniek kunnen, maar daar hebben hij en zijn moeder het geld niet voor.
De kans dat het weer mis gaat is heel groot. De zus van mijn vriend woont bij haar moeder in de buurt waar ze is opgegroeid, waar ze aan de heroine is geraakt, waar ze is gaan dealen om haar verslaving te kunnen betalen. Zodra ze naar buiten gaat, hangt er weer een spuit in haar arm. Ben ik bang.
Maar er zijn nog meer problemen. De zus van mijn vriend heeft schulden bij andere dealers en die laten het er niet bij zitten. De moeder van mijn vriend heeft ook schulden; bij winkels, bij het electriciteitsbedrijf, bij familie, bij vrienden. Ze heeft het geld niet om ze af te betalen. Waarschijnlijk zullen ze hun appartement moeten verkopen.
Zo ik in de positie was, zou ik een J'accuse schrijven. Ik zou de gezondheidszorg in Servie aanklagen. Niet omdat die weinig geld heeft te besteden, maar omdat het in ziekenhuizen en klinieken barst van de corruptie. Ik zou de staat Servie aanklagen. Niet omdat die weinig geld heeft te besteden, maar omdat die de meest kwetsbaren in de kou laat staan. Ik zou het hele systeem aanklagen, omdat mensen zonder geld in de stront kunnen zakken. Letterlijk.
vrijdag 6 februari 2009
pffff
woensdag 4 februari 2009
donderdag 29 januari 2009
ziekenhuis


Edo zelf is minder opgewekt. Hij verveelt zich stierlijk, heeft het aantal schrootjes aan het plafond al twintig keer geteld, weet precies hoeveel lampen erin zijn geschroefd, heeft alle verhalen van de dertien (!) mede-patiënten op zijn kamer al zestig keer gehoord. Zoals van de man met twee gebroken polsen. Die kreeg ruzie met z'n schoonvader, wilde zijn argumenten kracht bijzetten met de vuisten op tafel. Krakkrak. Of van de man die een varken wilde slachten, uitschoot met zijn mes en zijn halve buik opensneed. Dan is er nog een baba van een jaar of tweehonderdtachtig met een gebroken heup. Baba is zwaar aan de drank en laat voortdurend luid en duidelijk weten dat ze niet instemt met het alcoholverbod in het ziekenhuis. Ik geloof overigens niet dat dat in Nederland voorkomt: ziekenhuisafdelingen waar mannen en vrouwen op dezelfde zaal liggen. "Dat zou leuk kunnen zijn," zei Edo olijk, "ware het niet dat iedereen hier met gebroken ledematen ligt..."
Edo was dus aan het eind van het bezoekuur wat opgevrolijkt. Ik was dat niet meer toen ik het Urgentni Centar verliet en onderstaand beeld zag. Ik was er plots niet zeker meer van dat ik Edo ooit nog zal terugzien.
maandag 19 januari 2009
snot
Het spijt me dat ik jullie dit moet aandoen, die enorme neus, maar het had erger kunnen zijn. Twee seconden voordat ik de foto nam hing er nog een druppel aan. Met andere woorden: is het eindelijk weer eens mooi weer in Belgrado, ben ik snotverkouden, ik bibber, ik voel me lamlendig en ik wil alleen maar slapen. Misschien toch wat te fanatiek in de weer geweest met het paintballen, misschien is het wel gewoon de tijd van het jaar of een voorbijvliegend virus.
dinsdag 16 december 2008
ganzenvet en aardappelschijfjes
Nog niet zo lang geleden hadden we het over de obsessie voor ziekte en gezondheid in deze streken, over de apotheekdichtheid, het buitensporige gebruik van geneesmiddelen en de bezorgdheid om een koutje op te lopen. Serviërs zijn echter niet alleen maar pillenslikkers. Iedereen kent hier allerlei remedies tegen wat dan ook, wat vooral in de winter goed van pas komt. En iedereen kent wel iemand die er baat bij heeft gehad. Hand op het hart. Gisteren hoorde ik nog een goeie. Als je veel hoest als gevolg van overmatig roken, kook je geschilde uien tot ze uit elkaar vallen, je zeeft ze en vervolvolgens drink je het vocht. Je moet even de drempel over van walgelijke stank en dito smaak, maar het werkt, echt waar. Naar het schijnt.
Maar waarom staat er nou ganzenvet en aardappelschijfjes boven dit stukje? Nee, geen recept, maar een andere remedie. Ik hoorde het zojuist in het ochtendprogramma van de RTS, de lokale NOS. Het ging over koorts en middelen om die omlaag te krijgen. Mocht je getroffen worden door de griep, dan duik je niet gewoon een paar dagen je bed in. Nee, dan stop je jezelf vol met pillen. Maar wat nu als dat niet werkt? Een RTS-verslaggever was de markt opgegaan om het een aantal verkoopsters te vragen. De verkoopsters op de markt zijn veelal oudere boerinnen die hun eigen produkten verkopen en oudere boerinnen weten alles over huismiddeltjes.
Ik wist natuurlijk al dat rakija helpt tegen ongeveer elke ziekte die je kunt oplopen. In geval van koorts wrijf je er voor het slapen gaan je borst en je hals mee in en de volgende ochtend ontwaak je als herboren. Maar de volgende twee had ik nog niet gehoord: wrijf je voeten in met varkens-, of nog beter: ganzenvet. Of: stop aardappelschijfjes in je sokken. Succes gegarandeerd.
dinsdag 9 december 2008
rookverbod
en dekentjes over de stoelleuningen gehangen:
Misschien zijn Slovenen niet zulke mietjes als wij. De terrassen zitten hier, ook bij -3 graden, tenminste gewoon vol met vrolijk rokende bierdrinkers met dekentjes over hun benen.woensdag 24 september 2008
eieren

vrijdag 22 augustus 2008
oog
Wat is dit nu weer? De titel van deze post is oog en we zien een doos eieren. Jazeker, oog en ei hebben alles met elkaar te maken. Dat zit zo. Ik heb een kleine ontsteking aan de binnenkant van mijn ooglid. Daarmee ben ik gisteren naar de oogarts gegaan; een vriendelijke, wat oudere mevrouw, die natuurlijk antibiotica voorschreef. Die heb ik keurig gekocht en vanochtend heb ik, als voorschreven, gehoorzaam gedruppeld.
Maar de oogarts had nog een advies en toen ze dat gaf klonk ze veel meer als een grootmoeder dan als een arts. Ik moest, vertelde ze, iedere ochtend een warm ei tegen het ontstoken ooglid houden. "Wel met iets eromheen, anders is het te warm," adviseerde ze er nog bij. Dus ik vanochtend een ei gekookt, in een schone theedoek gewikkeld en vijftien minuten tegen mijn ooglid gehouden.


Dat is nog niet het hele verhaal. Ik zat gisterenavond met Aleksandra en twee vrienden wat te drinken en toen ontspon zich een discussie over de vraag of dat warme ei zou helpen. Nee, dachten de Serviërs in het gezelschap (dat waren de andere drie). Een zakje kamillethee op het geïnfecteerde lichaamsdeel zou veel beter zijn. Want kamillethee helpt tegen alles, net als rakija. Dat weet iedereen. Ik ben er nog niet van overtuigd, maar de thee staat al klaar.

woensdag 30 juli 2008
gevaar

maandag 21 juli 2008
epidemie



