nikica

Sta me toe jullie Nikica voor te stellen. Nikica is elf jaar, ze woont in Podgorica en ze is nijlpaard. Nikica huppelt vrolijk door de dreven van de hoofdstad van Montenegro. Het vrouwtjesnijlpaard woonde in een privédierentuin, maar die raakte overstroomd, zodat ze vrijelijk over een hek kon zwemmen en de benen kon nemen. In eerste instantie nestelde ze zich in het zwembad van een nabijgelegen restaurant, naderhand ging ze op verkenningstocht. De inwoners van Podgorica zijn dol op haar. Ze schijnt zelfs een dagelijks maaltje hooi te krijgen van mensen uit omliggende dorpen. Nikica's baasje zegt dat er geen reden is voor paniek. Het beest zal worden teruggebracht, zodra het water is gezakt. Tot zover Montenegro.

vrijheid?

Hoe kom ik er nou op het bovenstaande, nogal prutserige logo boven deze post te zetten? Welaan, ik wil het eens over de Partij van de Vrijheid hebben en die op een regenachtige namiddag in elkaar geflanste rood-wit-blauwe meeuw is daar het zinnebeeld van.
Ik zat me zomaar ineens af te vragen hoe de vier PVV-ers in het Europees Parlement de afgelopen week hebben gestemd over de visavrijstelling voor de burgers van Servië, Macedonië en Montenegro. Ik kan het nergens vinden. Op de site van het parlement vind ik alleen dat 550 leden voor hebben gestemd, 51 tegen en dat 37 europarlementariërs zich hebben onthouden van stemming. De PVV-site heeft helemaal niks over het Europees Parlement, laat staan over het stemgedrag van Wilders' discipelen in Brussel en Straatsburg.
Toen ik eenmaal op die site was, las ik dat de grote goeroe van de vrijheid van plan is om begin januari met een delegatie van de Tweede Kamer mee te gaan naar Turkije. "Om daar uit te leggen waarom dat land niet welkom is in de Europese Unie", staat erbij. Bron: nota bene de Telegraaf, niet de partij zelf. Nu zullen er in Turkije weinig mensen op de komst van Wilders zitten te wachten en er zal al helemaal niemand geïnteresseerd zijn in zijn mening. En toch zal er veel stof opwaaien; niet om wat Wilders te zeggen heeft, dat interesseert immers geen hond, maar om de show die hij gaat opvoeren. Als hij al niet wordt tegengehouden, zullen er op z'n minst een stel Turken zijn die hem te toegang willen ontzeggen, er zal worden gedemonstreerd, het zal onrustig zijn. En dan gaat hij natuurlijk weer lopen beweren dat Turkije geen democratie is, dat er geen vrijheid van meningsuiting is en dat hij groot gelijk heeft dat het land buiten de EU blijft. Kortom, een self-fulfilling prophecy, waar alle Nederlandse media met open ogen in gaan tuinen.
Zoals we weten, wonen er in Turkije een heleboel moslims. Op de Balkan zijn dat er niet zo heel erg veel, maar alles bij elkaar opgeteld komen we toch wel aan een miljoentje of wat. Dat weten ze bij de PVV natuurlijk niet, want daar weten ze niks over hetgeen zich achter Venlo afspeelt, maar ik ben benieuwd wat die partij gaat doen als ze er onverhoopt achterkomen. Geen EU-lidmaatschap voor Bosnië, Albanië, Servië, Montenegro. Bulgarije eruit geflikkerd. Want ja, beste PVV-ers, je komt ze overal tegen. Een groot hek eromheen, want stel je voor: moslims in Europa, dat kunnen we niet hebben.

gelul

Tijd niks van hem gehoord, Milo Đukanović, de ongekroonde koning van Montenegro, maar hij is er weer. Hoewel er niets nieuws te melden valt, is de manier waarop hij nu van zich heeft afgebeten op z'n minst opmerkelijk. De minister-president heeft zich bepaald onparlementair uitgelaten. Zoals jullie waarschijnlijk wel weten wordt Đukanović al sinds jaar en dag verdacht van grootschalige sigarettensmokkel. Hij zou daar stinkend rijk mee zijn geworden. Zelf heeft hij het altijd ontkend, maar een paar maanden geleden kreeg hij een flinke tegenvaller te verwerken, toen zijn voormalige bondgenoot Ratko Knežević een boekje open deed over zijn vermeende illegale praktijken. De premier heeft de tijd genomen voor een reactie, maar ze komt dan ook wel aan. Volgens het Servische nieuwsagentschap Beta zou hij het volgende hebben gezegd: "(Dit is) idioot gelul van Balkan-ongelukkigen die zo een manier hebben gevonden om aandacht te grijpen voor hun ongelukkige leventjes". Dat hoor ik onze minister-president nog niet zo snel zeggen.

hordes

Pas maar op, daar in Nederland. Dit hierboven (= een Schengenvisum) is straks niet meer nodig voor Serviërs, Macedoniërs en Montenegrijnen. De Europese Commissie heeft voorgesteld om de visumverplichting voor burgers van die drie landen per 1 januari af te schaffen. De Schengenlanden (als ik me niet vergis de EU-landen, minus Het Verenigd Koninkrijk en Denemarken en plus Zwitserland) zullen dus worden overspoeld door hordes woeste ex-joe's, die overigens grotendeels het geld niet hebben om vakantiereisjes naar het rijke deel van Europa te maken. Benieuwd wat Geert Wilders ervan vindt. Er wonen in Servië, Macedonië en Montenegro dan wel niet zo heel veel moslims, maar Balkanezen zijn ook heel gevaarlijk.

Volgens de Commissie is Macedonië al helemaal klaar. Servië en Montenegro moeten hier en daar nog wat aanpassen. Servië dient een oplossing te vinden voor de inwoners van Kosovo, die volgens de regering hier immers doodgewone onderdanen van de republiek Servië zijn, maar volgens het grootste deel van de EU niet. Priština is nog lang niet klaar voor de visumvrijstelling. Verder kunnen alleen Serviërs met het nieuwe biometrische paspoort zonder visum reizen.
De Servische regering heeft natuurlijk toegezegd braaf de aan de vereisten te gaan voldoen, maar dat zeggen ze hier wel vaker. Maar eens afwachten. Wat er in Montenegro nog niet helemaal deugt, weet ik niet.
Maar laat me niet te cynisch zijn. Als dit allemaal doorgaat, is dat een enorme verbetering. Geen ellenlange rijen in de brandende zon meer bij consulaten, geen vernederende behandeling meer door (lokaal) personeel, geen uitnodigingsbrieven, geboortebewijzen, bewijzen van inkomen en wat al niet. Gewoon, net als iedereen op pad. Morgenochtend in het Radio 1 Journaal een kort reportagetje uit Belgrado.

spraakverwarring

In de grondwet van Montenegro was al opgenomen dat de Montenegrijnen hun eigen taal hebben: je raadt het al, het Montenegrijns. Die taal verschilt niet, of in ieder geval nauwelijks, van het Servo-Kroatisch (dat officieel helemaal niet meer bestaat), maar toch moet er een standarisatie komen. De inwoners van de onafhankelijke republiek moeten immers weten wat hun eigen taal is. Hooggeleerde linguïsten hebben al vastgesteld dat het Montenegrijns drie extra letters heeft. Je ziet ze hierboven: de nummers 26, 31 en 33 (ik krijg ze niet uit mijn computer). Tsja, als je een klein land bent, wil je natuurlijk een groot alfabet.

Niet dat onenigheid over de taalverschillen iets nieuws is. Hier een oud filmpje, als je goed luistert ook wel te begrijpen als de taal niet machtig bent.

verontrustend

De 'Voor een Europees Montenegro'-coalitie van rechterszoon Milo Đukanović heeft de parlementsverkiezingen van gisteren gewonnen. Dat verbaast niemand. Milo is al jaren onaantastbaar. De pro-Europa Montenegrijnen hebben echter niet alleen gewoon gewonnen, ze hebben zelfs de absolute meerderheid in het parlement gehaald. Volgens de laatste voorspellingen bezetten Milo's vrienden straks tussen de 47 en 49 van de 81 zetels. En zelfs dat is nog niet alles. Đukanović' partijgenoot Filip Vujanović is ook nog eens president.

Er tekent zich een verontrustende parallel af met een ander land in de regio: Macedonië. Ook daar heeft één partij het volledig te zeggen in de volksvertegenwoordiging en ook daar levert dezelfde partij (hoogstwaarschijnlijk) de president: de VMRO van Nikola Gruevski.

Ik gun ieder land de leider die het verkiest. Daar ga ik geen commentaar op leveren. Waarom dan toch dat woord verontrustend? Ten eerste omdat het slecht is voor een democratie als de oppositie volledig buitenspel staat. En dat geldt zowel voor Montenegro als Macedonië. Đukanović, noch Gruevski trekt zich iets aan van politieke minderheidsstandpunten en dat leidt ongetwijfeld tot wrevel en onrust. Bovendien hebben beide heren zich ontwikkeld tot minipotentaatjes (ze leiden nu eenmaal mini-landjes), die slechts geïnteresseerd zijn in macht voor zichzelf en hun vrienden. En die macht strekt in deze regionen veel verder dan het landsbestuur. Leiders benoemen hier per definitie politieke vrienden op alle belangrijke of minder belangrijke posten, of het nu gaat om de baas van de spoorwegen, de president van de nationale bank, de directeur van de posterijen of de bevelhebber van het leger. Letterlijk álle macht komt dus in handen van één enkele clan te liggen (waar dat in Macedonië toe leidt, zal ik elders uitleggen) en alle macht in één hand leidt steevast tot corruptie en minder prettige vormen van misbruik van die macht.

Wat je ertegen kunt doen? Wel, allerleerst als oppositie de hand in eigen boezem steken, want onderling gekissebis is één van de hoofdoorzaken van de verkiezingsnederlaag. Verder zal Europa, waar vooral Đukanović dolgraag bij wil horen, een scherp oogje in het zeil moeten houden. Niet om te paternaliseren, maar om te voorkomen dat beide landen vervallen tot dictatoriale bananenrepublieken of, toepasselijker in dit gebied: paprikarepublieken.

geweld

Daar gaan we weer. Een demonstratie en dus geweld, het lijkt niet meer zonder te kunnen. Tienduizend Serviërs demonstreerden tegen de erkenning van Kosovo door de regering van Montenegro, het land waar ze wonen. De oogst van gisterenavond in Podgorica: tweeëntwintig gewonden, achtentwintig arrestaties en een boel schade. Zo maak je het je tegenstanders wel heel erg makkelijk, sukkels.

Begon om zes uur, ging goed tot even voor achten en toen liep het mis. Stenen naar het parlementsgebouw, stenen naar de politie, stenen naar journalisten. Traangas en meppende politiemannen als antwoord. Hoera, dat is goed voor de zaak.

Het standaardantwoord van de organisatie: provocateurs van de geheime dienst zijn begonnen. Oh God, nee hè, daar gaan we weer met de provocateurs van de geheime dienst. Ga toch weg, verzin eens wat originelers. Het standaardantwoord van de autoriteiten: de organisatoren zijn verantwoordelijk. Vanaf heden geen demonstraties tegen de erkenning van Kosovo meer toegestaan in Montenegro. Nou, dan heb je wat bereikt, kun je daar over gaan zeuren. Van harte gefeliciteerd. Petje af.

machtspolitiek

Dat het raar kan lopen in de wereld, dat wisten we wel, maar het loopt nu wel uitzonderlijk raar. In 1999, tijdens de Kosovo-oorlog, was ik zowel in Macedonië als in Montenegro. Niemand (althans van het Slavische deel van de bevolking) moest daar toen iets hebben van de guerilla die de Albanezen over de grens hadden ontketend. Ook de politici niet. Terroristen waren het, die mannen van het UCK. Ik herinner me nog goed dat je zeker in het begin maar beter niet kon zeggen dat je uit Nederland kwam, want Nederland deed van harte mee aan de bombardementen op de broeders onder leiding van Slobodan Milošević. Motenegro kreeg zelfs zelf een flinke lading Navobommen te vewerken.

Maar dat is allemaal vergeten en vergeven. Gisterenavond hebben beide buurlanden de eenzijdig uitgeroepen onafhankelijkheid van Kosovo erkend. Niks wachten op de uitspraak van het Internationaal Hof van Justitie in Den Haag, want een oordeel van het VN-hof, daar hebben we niks mee te maken. De Albanese minderheden in Montegero en Macedonië natuurlijk blij, de Macedoniërs en Montegrijnen minder.

Hoe dat nou zomaar ineens kan? Wel, allereerst is het niet ineens. Het zat er al een tijdje aan te komen en de reden dat het is gebeurd is niet dat beide regeringen nu ineens achter de Kosovaarse Albanezen staan. Welnee, dat doen ze helemaal niet. Maar ze hebben dus wel allebei Albanese minderheden en de recente geschiedenis heeft geleerd dat je die maar beter niet tegen je in het harnas kunt jagen. Dan worden ze boos en gaan ze schieten en weten ze de Navo ervan te overtuigen om bommen te gaan gooien.

Maar er is nog iets anders. Belangrijker volgens mij. Macedonië en Montenegro (waar overigens zo zoetjesaan meer Russen wonen dan Montegrijnen) willen graag lid worden van de Europese Unie en van de Navo. En (de grootste delen van) Navo en EU zijn wel voor die onafhankelijkheid. En Macedonië en Montenegro kunnen dat lidmaatschap wel op hun buik schrijven als ze de decreten van het Centraal Comité in Brussel negeren.

Dit is geen frisse politiek, dames en heren, dit is een staaltje ongezouten machtspolitiek. Geloof me maar.

Ps Servië heeft de ambassadeurs van Montenegro en Macedonië direct het land uitgebonjourd.

water

Het zal waarschijnlijk niemand interesseren, maar Montenegro is gisteren Europees kampioen waterpolo geworden. In het Spaanse Malaga versloegen de Crnagorci Servië met 6-5.

1. Montenegro,
2. Servië
3. Hongarije
4. Kroatië
5. Italië
6. Duitsland
7. Spanje

8. Macedonië
9. Roemenië
10. Rusland
11. Griekenland
12. Slowakije

Kijk eens goed naar de uitslag. Hoe zal het toch komen dat die ex-Joegoslaven zo goed overweg kunnen met een bal in het water? D'r staan vier van de zes ex-Yu-republieken in de uitslag: Montenegro, Servië, Kroatië en Macedonië. Heeft iemand daar een verklaring voor?