miladin

Het is er dan eindelijk toch van gekomen. Miladin Kovačević is in staat van beschuldiging gesteld. Even in het kort: krachtpatser Kovačević, die destijds in de Verenigde Staten studeerde en basketball speelde, sloeg tijdens een caféruzie in de zomer van 2008 de schriele Bryan Steinhauer bijna tot moes, ontvluchtte de VS met een inderhaast georganiseerd nieuw paspoort terwijl hij op borgtocht vrij was en keerde naar Servië terug. Familie van Steinhauer boos, de Amerikanen hysterisch. Servië leverde Miladin niet uit, omdat dat niet kan met eigen onderdanen. Amerikanen nog hysterischer, bilaterale betrekkingen beschadigd, Hillary Clinton bemoeit zich ermee. Deal met de VS: Servië betaalt de familie Steinhauer 660.000 euro en belooft Kovačević in eigen land te berechten. Serviërs boos, omdat met deze geste impliciet schuld wordt erkend, terwijl zich nog geen rechter over de zaak heeft gebogen.
Dat gaat nu dus wel gebeuren. Anders dan aan gene zijde van de Atlantische Oceaan is Kovačević hier niet aangeklaagd voor poging tot doodslag, maar voor het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel. Aanvullend wordt hem ook nog verweten dat hij gebruik heeft gemaakt van een vals, zij het door het Servische consulaat geregeld, paspoort. Hoewel het toch om een behoorlijk zwaar misdrijf gaat, heeft Miladin al die tijd geen Servische gevangenis van binnen gezien. De officier van justitie is er kennelijk van uitgegaan dat hij niet weer zou vluchten (tot nu terecht, waar moet hij ook heen?).
Kortom, een geruchtmakende zaak.
Twee medeverdachten hebben in de VS inmiddels twee jaar gevangenisstraf aan hun broek gekregen.

pak slaag

Helden zijn ook maar gewone mensen. Laszlo Tökes, de gereformeerde dominee van Hongaarse afkomst, bij wiens kerk in Timisoara de Roemeense revolutie van 1989 begon, is van zijn vrouw af. Of beter: zij is van hem af. Mevrouw Tökes had genoeg van zijn "herhaalde ontrouw en gebruik van lichamelijk geweld". Geen held meer (dat is-ie voor velen trouwens nooit geweest), maar gewoon een man die vreemd gaat en zijn vrouw slaat. Voor de geïnteresseerden: hier de reportage die ik in december in Timisoara maakt. (Dank voor de tip, Cornelis).

graf

Ik word zo ongelooflijk triest van dit soort berichten. In Gnjilane (Oost-Kosovo) is eerder deze week het graf van een Servische vrouw geschonden. Ze was de dag ervoor begraven op het kerkhof waar sinds 1999 geen Serviër meer een laatste rustplaats had gevonden. Ik vraag me af wat er zich afspeelt in de zieke breinen van mensen die zoiets doen.

- Wat zullen we vanavond eens gaan doen?

- Ah, ik weet wat. Er is vandaag een Servische begraven. Fun. Laten we haar opgraven.

Zoiets?

De familie trof de volgende dag een open graf en een open kist aan. Volgens een (Servische) politiecommandant was deze actie "een duidelijk bewijs aan Serviërs dat ze zelfs hun doden niet kunnen begraven in Gnjilane". Ik vrees dat hij gelijk heeft.

"Zo'n daad mag niet worden toegestaan aan wie dan ook om 'lage politieke doelen' te bereiken", verklaarde de regering in Priština, daarmee bevestigend dat er sprake was van een politiek doel. Welk doel is niet zo moeilijk te raden.

Ik heb eens zitten terugbladeren wat er op dit macabere gebied zoals is gebeurd sinds 1999 en ik werd er nog veel triester van. Kijk hier maar eens (1999). En hier (2004). Sindsdien lijkt het rustiger, maar vergis je niet. Met de regelmaat van de klok zie je meldingen van dit soort incidenten, zij het op kleinere schaal.

Het is de bedoeling dat Kfor de bewaking van voor Serviërs belangrijke plekken in Kosovo gaat overdragen aan de Kosovopolitie. Ik ben er minder dan ooit van overtuigd dat dat een goed idee is.

crimineel

Ik weet het, ik ben een misdadiger. Morgen om half een moet ik voor de recher aan de Bulevar Despota Stefana verschijnen voor een zwaar vergrijp: ik heb de deadline om aan de procedure voor een nieuwe verblijfsvergunning te komen overschreden. Ik zal mijn innige spijt betuigen tegenover de magistraat en ik hoop dat er met een boete van af kom en niet in het cachot zal belanden.

Eerder dit jaar nam het parlement een wet aan, die buitenlanders met een verblijfsverguning verplicht een maand voor de verstrijkingsdatum van de oude te beginnen met de procedure om een nieuwe te verkrijgen. Ik wist dat, hoewel ik geen idee heb waarom het zo is, maar ik ging ervan uit dat die procedure voor mij begint met de aanvraag van een nieuwe journalistenaccreditatie (zonder krijg je geen verblijfsvergunning). Verkeerd gedacht. Die procedure begint bij de vreemdelingenpolitie.

Ik had dus mijn nieuwe accreditatie en omdat mijn oude verblijfsvergunning pas op 11 december afloopt, dacht ik dat ik tussendoor tijd genoeg had om naar Roemenië te gaan. Aan de grens nam de politie evenwel mijn witte kartonnetje in, waarop het bewijs van registratie in de gemeente Belgrado staat vermeld (dat was me in al die jaren nog nooit gebeurd). Ik moest dus opnieuw naar het politiebureau Stari Grad om een nieuw te gaan halen. Opnieuw enige vertraging, maar allemaal nog ruim voor 11 december.

Vanochtend kwam ik bij de vreemdelingendienst, waar ze me uiterst voorkomend vertelden dat ik de wet had overtreden en dat ik naar de rechter moet. Fluitje van een cent, waarschijnlijk een boete van een euro of vijftig, maar niks dramatisch. Toen kwam er een nieuw probleem aan het licht. Mijn paspoort verloopt in juli volgend jaar, dus ze kunnen me hoe dan ook geen verblijfsvergunning geven, vertelde de inspecteur geduldig (de politie is werkelijk veranderd). Of het dan niet mogelijk is om een vergunning voor een half jaar of zelfs maar voor drie maanden te verstrekken, vroeg ik nog. Nee, dat kan niet, luidde het antwoord, omdat het paspoort na afloop van de verstrijkingsdatum van de verblijfsvergunning nog minimaal een half jaar geldig moet zijn (volgen jullie het nog?). Dat wist ik dan weer niet.

Ik moet dus eerst naar de rechter en dan een nieuw paspoort gaan aanvragen bij de Nederlandse ambassade. De uitgifte daarvan duurt evenwel twee tot drie weken, maar als ik een papiertje kan krijgen waar opstaat dat de aanvraag is ingediend, nemen ze daar bij de vreemdelingenpolitie genoegen mee. Nu ontstaat er nog een nieuw probleem. Ik moet op 14 december in Roemenië zijn en dan heb ik misschien helemaal geen paspoort. En ik moet hoe dan ook voor 11 december het land uit zijn, omdat dan mijn verblijfsvergunning verloopt. Help, hoe moet dat allemaal?

Misschien moet ik inderdaad maar een poosje het gevang in om mijn zonden te overdenken.

blij

Eindelijk is het zo ver. Milorad Ulemek, alias Legija, en Zvezdan Jovanović zullen (het grootste deel van) de rest van hun leven in gevangenis moeten slijten, mits ze niet weten te ontsnappen en mits er niet nog eens een regime komt dat zal besluiten de twee top-patriotten vrij te laten. Want niets is uitgesloten. Zesenhalf jaar na de moord op premier Zoran Đinđić legde het Hooggerechtshof in Belgrado de heren vandaag ieder veertig jaar gevangenisstraf op, het maximum in Servië. Jovanović omdat hij de trekker had overgehaald, Ulemek omdat hij daar opdracht toe had gegeven. Of er nog iemand achter de schermen achter Legija stond, weten we niet en dat zullen we waarschijnlijk ook nooit te weten komen. Ulemek zelf had overigens genoeg redenen om een hekel aan Đinđić te hebben. De opperschurk zag zijn business in gevaar komen en daar houden opperschurken niet van.

Ik ben blij toe en gelukkig om te merken dat er in Servië toch nog iets van gerechtigheid bestaat. Hieronder nog een filmpje ter herinnering aan hoe Ulemek zijn dagelijks brood (en nog veel meer) verdiende.

leed

Een gruwelijk verhaal. De politie in Servië heeft vijf mannen gearresteerd die worden verdacht van oorlogsmisdaden regen roma-zigeuners tijdens de Bosnië-oorlog. Wat is er volgens de aanklager voor de oorlogsmisdaden gebeurd? Begin juli 1992 had een ongeregelde groep, waarschijnlijk paramilitairen, tenminste tweeëntwintig roma opgehaald in de dorpen rond Zvornik. Ze werden bijeengedreven in een huis in Skočići, waar ze werden mishandeld en gemarteld. Een grootvader werd gedwongen zijn kleinzoon te pijpen. Op 11 juli brachten de heldhaftige verdedigers van het vaderland de zwaar toegetakelde mannen naar een ander dorp, Hamzići. Daar werden ze stuk voor stuk met mes of pistool vermoord en in een van tevoren gegraven kuil gegooid. Eén jongen wist te ontkomen. De vrouwen en meisjes kwamen er levend vanaf, maar het is de vraag of dat een zegen was. Ze zijn talloze keren verkracht en moesten hun leven terugbetalen met slavenarbeid voor en gedwongen seks met de troep. Sommige paramilitairen zouden zelfs een vrouw mee hebben teruggenomen naar Servië.

Waarom schrijf ik dit nu? Dat oorlog het slechtste in de mens naar boven brengt, is misschien een open deur, maar er is volgens mij niks mis mee om daar zo nu en dan de aandacht nog eens op de vestigen. En oorlog is niet voorbij als de vrede is getekend. Waar het me hier vooral om gaat, is dat voor het eerst misdaden tegen zigeuners serieus genomen lijken te worden. Roma zijn de paria's van de Balkan (en niet alleen de Balkan). Je kunt ze van alles en nog wat verwijten, maar niet dat ze tijdens de oorlogen een strategische rol van betekenis hebben gespeeld. Ze speelden helemaal geen rol en toch zijn ze te grazen genomen. In Kosovo is dat ook gebeurd, maar dan dan door Albanezen. Ik zie het niet snel gebeuren dat dáár iemand verantwoordelijk zal worden gehouden.

Zeventien jaar na de gebeurtenissen rondom Zvornik lijkt er dan toch iets van gerechtigheid te geschieden. Zeventien jaar! Maar ja, wie maakt zich druk om een stel dode zigeuners?

kanker

Gek word je ervan en vooral woedend. Een aangetrouwd familielid in Niš heeft kanker. Dat is al erg genoeg, zou je zeggen. Wel, de Servische gezondheidszorg weet het nog veel erger te maken. De man heeft een bepaald medicijn nodig (vraag me niet welk) en dat medicijn is niet in de apotheek verkrijgbaar. Alleen ziekenhuizen beschikken erover, althans ziekenhuizen worden geacht erover te beschikken. Niet het Klinisch Centrum in Niš. Daar laten ze je doodleuk weten dat het op is en dat het niet besteld kan worden, omdat daar een openbare inschrijving voor moet worden. Wat? Ja, dat zeggen ze. Ik geloof er geen zak van, de meneren en mevrouwen doktoren willen euro's zien, daar ben ik van overtuigd. Euro's voor hun eigen zak wel te verstaan. Familieden hebben stad en land afgebeld, zelfs naar verwanten in Macedonië om het desnoods maar illegaal te importeren. Ze hebben één ziekenhuis kunnen vinden waar ze het betreffende geneesmiddel op voorraad hebben; in Sremska Kamenica, ruim driehonderd kilometer van Niš vandaan. Daar kunnen ze het gaan kopen, mits de behandelend arts een verwijzing meegeeft, want de oncoloog in Sremska Kamenica moet de zieke eerst zelf ook nog eens onderzoeken. Gaat namelijk heel makkelijk als je kanker hebt. Leve de Servische gezondheidszorg.
Een ander voorbeeld, ik heb het er al eerder over gehad. Edo, een vriend van me, brak in januari van dit jaar zijn arm bij het voetballen. Niks gecompliceerds. Fluitje van een cent. Dacht hij. We zijn nu acht maanden verder en hij ligt weer in het ziekenhuis en zijn arm, die door achterlijke fouten van het medische personeel inmiddels twee keer opnieuw gebroken is, zit weer in het gips. Hij is een week geleden geopereerd en moet nog zes dagen blijven. Al die maanden heeft Edo niet of nauwelijks kunnen werken en moet hij zien rond te komen van zestig procent van zijn toch al niet riante salaris. In de tussentijd heeft hij een kind gekregen, dus je kunt je voorstellen dat hij financieel zo'n beetje aan de grond aan het raken is. Lang leve de Servische gezondheidzorg. Hoera, hang de vlag maar uit.

weer een dode voetbalsupporter

Ik had wat minder geweld beloofd en daarom heb ik getwijfeld of ik dit bericht zou posten. Omdat het de gemoederen in Bosnië ernstig verhit, doe ik het toch. En ook om aan te geven dat niet alleen in Servië voetbal oorlog is.
Afgelopen zondag kwam Vedran Puljić (24) om het leven. Hij was betrokken bij gevechten tussen aanhangers van FK Sarajevo, waar hij fan van was, en inwoners en politie in Široki Brijeg, waarbij ook nog eens dertig mensen gewond raakten. Sarajevo heeft voornamelijk moslimsupporters, Široki Brijeg Kroatische. Het stadje ligt in Noord-Hercegovina, op een kilometer of vijfentwintig van Mostar. Wie er begonnen is met vechten, weet ik niet. Dat hangt af van welke bronnen je gelooft. Uit de beelden is het niet op te maken.
Volgens sommige berichten heeft de vermoedelijke schutter, ene Oliver Knezović, zichzelf gisteren zelf gemeld bij de politie. Afgelopen nacht schijnt hij echter uit het politiebureau te zijn ontsnapt en de benen te hebben genomen.
Dan nog even in de rubriek variabila: de Servische gemeente Vrnjačka Banja heeft besloten om haar hoofdstraat te vernoemen naar Brice Taton, de Franse voetbalsupporter die vorige week overleed, na in elkaar getimmerd te zijn door hooligans van Partizan Belgrado.

dood

Brice Taton is dood. De Franse fan van de voetbalclub Toulouse is vandaag in het ziekenhuis aan zijn verwondingen overleden. Fans van Partizan Belgrado sloegen hem op 17 september tot moes (schedelbreuk, gebarsten aorta, inwendige bloedingen) en eigenlijk heeft de man nooit enige kans gemaakt op herstel. "Een barbaarse daad," volgens de Franse sportminister Rama Yade, en ze heeft daar natuurlijk groot gelijk in. Als ik het goed heb begrepen, worden er straks op Trg Republike kaarsen aangestoken ter nagedachtenis van het slachtoffer, dus later wellicht meer.

Misverstand. Weliswaar had Belgrado's burgemeester Dragan Đilas opgeroepen om kaarsen aan te steken, maar dat is vooral bij de Franse ambassade gebeurd en niet op het Plein van de Republiek. Ik was dus op de verkeerde plek. Overigens lagen en stonden er op Obelićev Venac, de uitgaansstraat waar Taton te grazen werd genomen, wel op twee verschillende plekken bloemen en kaarsen. Onder een boom van een anonimus en op de trap naar Maršala Birjuzova van een kennelijke fan van Crvena Zvezda, de erfvijand van Partizan.

Tatons dood heeft velen geschokt. Hoewel het momenteel misschien anders lijkt (in de afgelopen weken kwam er ook een Brit om het leven bij een schietpartij en raakten een Australiër en een Libiër relatief licht gewond bij aanvallen), wil het allergrootste deel van de Serviërs niet dat buitenlanders in elkaar worden gemept. Ik kom hier tien jaar over de vloer en zelfs in de dagen van Milošević heb ik, behalve zo nu en dan eens een scheldpartij, nooit met geweld te maken gekregen.

De Servische autoriteiten zijn als een haas een actie 'damage control' begonnen. Đilas heeft morgen in Belgrado tot dag van rouw uitgeroepen en voor donderdag is er een 'vredesdemonstratie' aangekondigd. Minister van binnenlandse zaken Dačić heeft zijn persoonlijke condoléances aangeboden aan de familie van Taton. Politieke partijen van allerlei pluimage hebben hun afschuw uitgesproken. Laat ik me daar maar bij aansluiten.

cash

Ik zat er eigenlijk al op te wachten: bij de spectaculaire overval op een geldopslagplaats, vorige week in de Zweedse hoofdstad Stockholm waren Serviërs betrokken. Serviërs zijn goed in spectaculaire overvallen waarbij een heleboel geld buitgemaakt kan worden, zeker als het oud-leden van de Rode Baretten zijn. Die Rode Baretten vormden een voormalige eliteëenheid van de Servische veiligheidstroepen, die weer was voortgekomen uit allerlei paramilitaire clubjes. Legija, verantwoordelijk voor de moord op premier Djindjić, was er de commandant van. Gevaarlijke jongens. De overvallers van de G4S maakten gebruik van een helicopter en explosieven en maakten hoogstwaarschijnlijk heel veel geld buit. Volgens Servië's minister van binnenlandse zaken, Ivica Dačić, heeft de Servische politie een maand geleden aan de Zweedse ambassade in Belgrado verteld dat er Servische ex-paramilitairen bezig waren met voorbereidingen voor een overval in Stockholm. De Zweden hebben er niks mee gedaan. Stomme Zweden. Benieuwd trouwens waarom de Servische politie die gasten niet heeft ingerekend.

opgesloten

De onrust omtrent de homoöptocht die gisteren in Belgrado zou worden gehouden, pruttelt nog wat door. Zoals jullie je zullen herinneren bliezen de organisatoren die af, nadat de politie de homo's en lesbo's had verboden door het centrum te paraderen, omdat de veiligheid niet kon worden gegarandeerd. Er zijn gisteren in totaal 37 homohaters gearresteerd. Onder hen Miša Vacić van de organisatie 1389 en Milan Obradović en Radojko Ljubičić van Obraz. Bij huizoekingen heeft de politie hele stapels roodgeverfde stenen in beslag genomen.
En raad nu eens waar de dappere patriotten van worden verdacht? Nee, niet van bedreiging. Van belediging misschien? Weer mis. Ze zijn gearresteerd omdat ze hun overwinning op hun verdorven mede-Serviërs publiekelijk wilden vieren, terwijl er een verbod op openbare bijeenkomsten was uitgevaardigd. Het openbaar ministerie ziet kennelijk nog steeds geen grond voor zwaardere verwijten.
Inmiddels heeft de staatssecretaris van justitie, Slobodan Homen, gezegd dat zijn ministerie zal "toewerken" naar een verbod van alle organisaties die oproepen tot geweld. Benieuwd of het daarvan zal komen. Ik geloof er eerlijk gezegd niks van. De minister voor mensrechten en rechten van minderheden, Svetozar Ćiplić, verklaarde dat niet de staat, maar de samenleving een nederlaag heeft geleden door het afblazen van de optocht. Ik zou zeggen: het is een blamage voor beide.
Nu we toch over misère hebben. Nadat vorige week al een Brit was doodgeschoten en een Fransman lens was geslagen (waar inmiddels tien man voor zijn aangehouden), heeft afgelopen weekend een Australiër klappen gekregen van "jongens met capuchons". Het begint er op te lijken dat de patriotten Servië letterlijk voor de Serviërs wil hebben.

homo

Je ziet bijna niks op bovenstaande foto, dus hierbij een uitleg. Achter een tafel zitten vijf vrouwen en een man. Het zijn de organisatoren van de gay-pride die morgen in Belgrado zou worden gehouden. Zou, want deze vijf vrouwen en een man kondigden vandaag aan dat de parade niet doorgaat.
De bedoeling was om te verzamelen voor de filosofiefaculteit in het centrum van de stad, vervolgens naar Trg Republike te lopen, daar wat sprekers aan te horen en tenslotte via de Knez Mihailovastraat terug te lopen naar het beginpunt. Iedereen die Belgrado een beetje kent, weet dat dat een wandelingetje van een paar minuten is.
Toch is de aanvankelijk verleende toestemming gisterenavond ingetrokken. De organisatie heeft van premier Cvetković en de chef van de Belgradose politie te horen gekregen dat de veiligheid van de deelnemers, ondanks de geplande inzet van duizenden politiemensen, niet kan worden gegarandeerd. De homo's en lesbo's mochten hun ding wel doen voor het Palata Srbija, een nogal desolate plek in Novi Beograd, waar normaal gesproken geen hond komt. De autoriteiten hebben toegegeven aan de dreiging met geweld waarover ik eerder heb geschreven. De autoriteiten buigen diep voor terreur.
Dat is vervelend voor de organisatoren en voor de mensen die dachten na acht jaar (in 2001 werd de eerste gayparade in Belgrado genadeloos in elkaar gemept) eindelijk weer eens in het openbaar voor hun geaardheid uit te kunnen komen. Droevig. Maar het gaat verder. Kennelijk kunnen extremistische clubs als Obraz, 1389, de orthodoxe kerk en voetbalsupporters de rest van Servië hun wil opleggen door te dreigen met geweld. Cynisch genoeg kwam het de bevoegde instanties heel goed uit dat eerder deze week een Franse voetbalsupporter lens is geslagen en een Brit werd doodgeschoten, want die incidenten werden mede als argument gebruikt om de parade in het centrum te verbieden.
Ik vind dat allemaal wel heel erg.

voetbal?

Leuk vind ik het niet, maar het moet toch maar gemeld worden: supporters van Partisan Belgrado hebben gisteren kennelijk geoefend voor de matpartij van komende zondag, als in Belgrado een homoöptocht wordt georganiseerd (zie hieronder). Het voornaamste slachtoffer is een 27-jarige Fransman, een fan van Toulouse, dat gisterenavond een Europa League wedstrijd in Belgrado speelde. De man zat met een aantal companen een biertje te drinken in de Obilećev Venac, waar de Fransen werden aangevallen door zo'n dertig Partisan-hooligans. Het resultaat: een gebarsten schedel, zijn borst in puin en zwaar beschadigde interne organen. Hij ligt in kritieke toestand in het Klinisch Centrum. De man is, kort gezegd, volledig in elkaar geschopt. Goed gedaan jongens, weer tien punten voor het imago van het vaderland, waarvan jullie zeggen zoveel te houden. Overigens raakte er nog een andere Fransman en de ober van het café licht gewond. Partisan verloor met 3-2 en dat is goed nieuws. Met zulke fans kun je niet snel genoeg uitgeschakeld worden.

bommen en granaten

Een raadselachtige vondst, gisteren in het dorpje Končulj, bij Bujanovac in Zuid-Servië en vlakbij Kosovo. Als zodanig was de inhoud van een oude olietank, begraven in het land van een Albanees die al vele jaren in het buitenland werkt en zelden of nooit terugkomt, concreet genoeg: een enorme lading munitie, mortieren, mijnen, standaards voor mitrailleurs, een kanon en nog zo wat. Maar er kleven wel wat vragen aan, vooral omdat er zulke vreemde uitlatingen over zijn gedaan.
Zo zou de politie al enige tijd geweten hebben dat munitie en wapentuig daar begraven lagen. Zo werd er sterk benadrukt dat de tank is opgegraven door een multi-etnische politieëenheid. Zo werd er verklaard dat de spulletjes waarschijnlijk al in 2000 onder de grond zijn gestopt, maar dat ze nog in goede staat verkeren. Waarom die verklaringen? En waarom zouden Albanezen wapentuig in Servische bodem begraven en niet in Kosovo, waar de risico's veel kleiner zijn? En ik weet het niet hoor, maar tegen het eind van dit filmpje hoor je een man iets zeggen en dat klinkt mij om de een of andere reden als Russisch in de oren. Wat doet een Rus daar?
Ik ben niet optimistisch over de verhoudingen in Zuid-Servië en zoals jullie weten, denk ik dat (op z'n minst een groot deel van de) Albanezen daar zich liever vandaag dan morgen bij Kosovo aansluit. Ik geloof dat er flinke hoeveelheden wapens en munitie in omloop zijn en dat het UCPMB na het conflict in 2000 en 2001 lang niet alles heeft ingeleverd. Ik sluit ook zeker niet uit dat er Albanezen zijn te vinden, die bereid zijn de wapens op te pakken. En toch heb ik het gevoel dat er iets niet klopt aan deze vondst.

En, oh ironie, dan nog een ander bericht uit Zuid-Servië. Naar het schijnt registreren zich steeds meer Albanezen in de gemeenten Preševo, Bujanovac en Medveđa, die alle drie net aan de Servische kant van de 'grens' met Kosovo liggen. Waarom zouden Albanezen zich zo graag in Servië vestigen? Heel eenvoudig. Als alles goed gaat (ik betwijfel dat) hebben houders van een Servisch paspoort vanaf 1 januari geen visum meer nodig om naar de Schengenstaten (het grootste deel van de Europese Unie) te kunnen reizen en voor mensen met een Kosovo-paspoort blijft een visum verplicht. Makkelijk zat.

Update: De man in het filmpje spreekt geen Russisch, maar Servisch in het accent van West-Servië.

geel huis

Het begint er ernstig op te lijken dat ze écht iets te verbergen hebben in Tirana. De Albanese regering probeert koste wat het kost te voorkomen dat er een onderzoek wordt ingesteld naar de operatie organenoogst tijdens de Kosovo-oorlog.

Jullie herinneren je het verhaal over het zogenoemde gele huis (dat op het plaatje niet geel meer is) waarschijnlijk nog wel. Dat zou een van de plekken zijn waar uit Kosovo ontvoerde niet-Albanezen tijdens de oorlog van hun organen zijn ontdaan. Levers, harten, nieren en wat al niet zouden in de verkoop zijn gegaan ten behoeve van de oorlogsinspanningen van de Albanese broeders over de grens en de eigenaren zouden zijn vermoord. In totaal ging het naar verluidt om enkele honderden mensen. Jullie merken dat ik al die 'zouden's' een flinke slag om de arm houdt. Er is nog niks bewezen, dus ik moet voorzichtig zijn, maar de zaak begint steeds harder te stinken.

De eerste die met het verhaal op de proppen kwam, was de ex-hoofdaanklager bij het Joegoslaviëtribunaal, Carla del Ponte. Ze schreef erover in haar boek De Jacht. De Servische speciale aanklager voor oorlogsmisdaden, Vladimir Vukčević, begon een onderzoek, maar die krijgt in Albanië natuurlijk geen poot aan de grond. Naar nu blijkt, heeft ook Dick Marty, die de kwestie onderzoekt namens de Raad van Europa, nul op het rekest gekregen in Tirana. Er komt dus geen onderzoek in Albanië.

"Ik kan me wel voorstellen hoe de internationale gemeenschap gereageerd zou hebben als zo'n reactie van Servische kant was gekomen," zei Rasim Ljajić, die namens de Servische regering over de samenwerking met het Joegoslaviëtribunaal gaat. Normaal gesproken vind ik zulke reacties nogal gratuit en niet ter zake doende, maar ik vrees dat Ljajić nu wel degelijk een punt heeft.

Benieuwd wat de Raad van Europa gaat doen. Niks misschien?

bujanovac

Ik kom nog even terug op een incident van woensdag. Toen kwam een patrouillevoertuig van de Servische speciale politieëenheden bij Bujanovac in Zuid-Servië, waar een groot deel van de bevolking Albanees is, getroffen door een granaat. Er vielen twee gewonden. Op zich geen al te erg incident; het had veel erger kunnen aflopen. Maar toch.

Politieminister Dačić suggereerde dat de aanval was uitgevoerd door een "terroristische groepering" uit Kosovo, dat aan dit deel van Zuid-Servië grenst. Zijn commentaar leidde tot de voorspelbare reacties op allerlei internetfora. Voorspelbaar, zeg ik, maar daardoor niet minder triest. Voedsel voor een gewapend conflict ligt nog steeds huizenhoog opgestapeld. Lees maar mee:

- Thank God the officers are alive. I hope Serbia will apprehend and crush the responsible terrorists.(Ace, 9 July 2009 10:34)

- Now it is time liberate the east part of Kosovo. Non-serbs have no right in Serbia so of course they threw handgranedes. No right= no peace.(Adam, 9 July 2009 11:14)

- sorry mr but this is fake man no terrorists in kosova, sorry man u have in your country such of criminals,one of them mladic.legia zemun klan etc etc(itoni, 9 July 2009 13:13)

- Most probably this was done by Serbian criminals(most likely Mladic's criminal gang) to pause the (international)heat/pressure that is on Belgrade by blaming on inocent ALbanians. Hello Serbia, Wake up! These the tricks of the XX century.(PRN, 9 July 2009 14:12)

- Albanian terrorists again cause. When they get a prescribed response, he will take the well-known scenario: we are victims of repression. Yeah! Right! Fortunately, they are not believed. After the lies called Racak massacre, they have lost all credibility.(Drazevic, 9 July 2009 14:22)

Het is maar een kleine selectie van een gemodereerde site, in het Engels opdat iedereen het begrijpt. Op tal van andere sites gaat het er nog veel harder aan toe. Het gaat me vooral om de vooringenomenheid. Niemand weet wat er is gebeurd, wie die granaat heeft afgevuurd, en iedereen vindt er al iets van. Meningen hier worden zelden of nooit gebaseerd op feiten, op kennis, op begrip van de situatie. Er wordt gereageerd in een vast stramien, godzijdank vooralsnog in woorden, maar de daden liggen er, vrees ik, niet ver vanaf (getuige ook dit incident). Zuid-Servië is een kruitvat, ik schreef het al eerder, en het lijkt me dan ook raadzaam dat al die internationals aan de andere kant van de 'grens', in Kosovo dus, heel serieus nemen wat daar gebeurt.

beerput

Er stijgt een uiterst onaangename beerputlucht op uit de krochten van de georganiseerde misdaad. Het stinkt hier onbedaarlijk, maar dat heeft een voordeel: het lijkt er warempel op dat de moord op de Kroatische uitgever Ivo Pukanić langzaam maar zeker wordt oontrafeld. De baas van het weekblad Nacional en zijn marketing-director Niko Franjić werden op 23 oktober vorig jaar opgeblazen.

Afgelopen zaterdag arresteerde de politie in Belgrado Milenko Kuzmanović. Die had al vijfenvijftig dagen in een Kroatische politiecel gezeten, maar moest met kerst vorig jaar wegens gebrek aan bewijs worden vrijgelaten. Hij zou de bom die onder de auto van Punkanić was geplakt hebben geleverd en twee mede-samenzweerders, Robert en Luka Matanić, na de aanslag hebben geholpen te vluchten.
Volgens de berichten is Kuzamnović gearresteerd op aanwijzing van een geheimzinnige criminele kroongetuige, een man die deel uitmaakte van het criminele netwerk van Sreten Jocić, alias Joca Amsterdam, die de aanslag zou hebben georganiseerd en die eind april in Belgrado werd gearresteerd.

Nog niet officieel bekend is wie de moord op Pukanić heeft besteld, maar meer en meer vingers wijzen in de richting van Stanko Subotić, een “controversieel zakenman” (dan weet je het wel), die herhaaldelijk in verband is gebracht met sigarettensmokkel tijdens de sancties in de jaren negentig. Laat dat nou net een onderwerp zijn waar Nacional keer op keer over heeft gepubliceerd.
Op zich is het al verheugend genoeg dat deze zaak lijkt te worden opgelost, maar wat mij betreft is het meest heugelijke feit dat de Kroatische en de Servische politie en justitie kennelijk in staat zijn samen te werken. Georganiseerde misdaad is één van de grootste problemen in de regio. Niet alleen vanwege de smokkel van van alles en nog wat, niet alleen vanwege de schier eindeloze reeks aan aanslagen en moordpartijen, maar vooral ook vanwege de greep die gansters hebben op politiek en economie. Als de oplossing van deze zaak helpt die greep een beetje te verlichten dan is er veel gewonnen.

zo zijn onze manieren

Je kunt ook niet even weg zijn of ze beginnen direct te meppen. Dit keer in Sarajevo. De beruchte schurk Tasim Kučević stond daar voor de rechtbank te wachten op de uitspraak in een zaak tegen hem. Hij had op grote schaal meisjes de prostitutie ingedwongen. Een tante van twee van die meisjes sprak hem daar op aan en toen gebeurde er dit. Pets, mevrouw op de grond, verslaggever van de landelijke televisie die erbij was tegen het hek geduwd. Gelukkig veroordeelde de rechter hem even later tot twaalf jaar gevangenisstraf. Niet vanwege de klap, wel vanwege de meisjes. Mij maakt het niet uit vanwege wat.

compensatie

De Servische regering heeft er lang over gedaan, maar eindelijk is het dan zover: ze heeft erkend dat de staat een paar weken geleden negenhonderdduizend dollar heeft overgemaakt aan Bryan Steinhauer (links), een 22-jarige Amerikaan die in juni vorig jaar in een coma werd getimmerd door de evenoude Miladin Kovačević (boven) uit Servië. In ruil daarvoor heeft de Amerikaanse officier van justitie het strafdossier van Miladin naar Belgrado gestuurd.

Ik weet het niet hoor, maar deze kwestie in volgens mij uniek in de internationale strafrechtgeschiedenis. Nog even in het kort. Steinhauer en Kovačević krijgen ruzie in een of ander New Yorks café. Boom Miladin geeft struikje Bryan een dreun. Steinhauer raakt in coma en komt daar maandenlang niet meer uit. De Serviër wordt gearresteerd, komt op borgtocht vrij, moet natuurlijk zijn paspoort inleveren en mag het land niet verlaten, ritselt niettemin een reisdocument op het Servische consulaat en licht zijn hielen. Terug in Servië toont hij overigens geen greintje berouw en is hij de held van de Servische Radicale Partij.

Een diplomatieke rel volgt. De Amerikanen willen Miladin terug, de Serviërs zeggen dat hun grondwet dat verbiedt. De Serviërs zeggen: we vervolgen hem hier wel, de Amerikanen weigeren het dossier op te sturen. In maart verschijnen er berichten in de Servische pers over een deal. De regering verklaart de kwestie staatsgeheim (!). Die deal was er dus toch.

Wat een gekke rechtsgang. Kovačević is niet veroordeeld (en ik betwijfel of dat ooit zal gebeuren) en toch is er een schadevergoeding betaald en dan niet door degene die wordt geacht geslagen te hebben, maar door de Servische belastingbetaler. De regering zegt: niks belastingbetaler, want dat geld komt uit inbeslaggenomen crimineel geld. Onzin natuurlijk, want als die negenhonderdduizend gulden niet aan Steinhauer was betaald, had er iets anders mee gedaan kunnen worden en dat iets anders moet nu uit belastinggeld worden betaald.

En dan de Amerikanen, die zo graag willen dat de dreunuitdeler achter de tralies belandt. Dat haal je de koekoek. Eerst geld en dan het dossier. Wat voor justitie is dat?

Natuurlijk moet Kovačević boeten voor wat hij heeft gedaan, als een rechter tenminste eerst vaststelt dát hij het heeft gedaan. Natuurlijk moeten de Servische diplomaten die hem vliegensvlug aan een nieuw paspoort hebben geholpen een zware duw krijgen. En natuurlijk moet de familie Kovačević (die razendsnel in staat was om de borgsom van honderdduizend dollar te betalen en dus klaarblijkelijk niet onbemiddeld is) worden aangesproken op de betaalde schadevergoeding (in het geval zoonlief schuldig wordt verklaard).

Aan gene zijde van de Atlantische Oceaan mogen ze zich echter ook wel even achter de oren krabben. Hier is recht verkracht door een (machtig) land, dat andere landen altijd heel goed weet te vertellen hoe zich te gedragen en nu in een achterkamertje schimmige zaken heeft gedaan. Waarom? Ik snap er geen zak van.

levensgevaarlijk 2

Ik schreef vorige week over mevrouw Lukić, echtgenote van rechter Veljko Lukić uit Knjaževac, die dodelijk werd getroffen door een bom die voor haar man bedoeld was. Er is een verdachte gearresteerd. Volgens de politie had rechter Lukić hem een boete opgelegd van duizend dinar (nog geen elf euro).
Wat moet ik er nog meer over zeggen...