oud

Ik logeerde in de Plaka, een oude wijk in het centrum van Athene waar je niet links of rechts kunt kijken zonder een of ander archeolgisch wonder te zien. De Akropolis toornt boven alles uit, maar er is meer, veel meer. Zoveel dat ik van het grootste deel al lang weer ben vergeten wat wat ook alweer was. In de het hoogseizoen moet het hier een rampgebied zijn, omdat je dan over de hoofden van de toeristen loopt. Nu was het prettig; rustig en warm genoeg om koffie op een terras te drinken.

Een straatkat en een -hond (niet archeologisch):

Een eindje verderop: de tempel van Zeus:

dominee

Morgen vertrek ik naar Roemenië (wat, alweer? ja, alweer!), naar Timisoara deze keer. Net over de grens, een uur of tweeënhalf rijden. De bedoeling is om er een reportage te gaan maken over het feit dat daar twintig jaar geleden de Roemeense revolutie begon. Aan het begin van het einde van Nicolae Ceausescu stond Laszlo Tökes, of beter: stonden de aanhangers van Laszlo Tökes. Die Tökes was dominee in Timisoara. Ceausescu wilde hem daar weg hebben, omdat (de etnisch Hongaarse) Tökes allerlei onwelgevallige dingen zei over de positie van de Hongaarse minderheid in Roemenië, en dat pikte de kudde van de geestelijke niet. Het begon met een kleine demonstratie voor zijn flat en zijn kerk, die groeide en groeide, de vlam sloeg over naar Boekarest en met kerst was de revolutie een feit. Ceausescu en zijn vrouw werden vermoord (na een fopproces) en toen alle kruitdampen waren opgetrokken, telde Roemenië elfhonderd doden en meer dan drieduizend gewonden. Het was de meest gewelddadige omwenteling in de landen van het voormalige Warschaupact. U hoort nog.

kumanovo

Het is vandaag tien jaar geleden dat de Navo en de restanten van Joegoslavië de Militair Technische Overeenkomst, die een eind moest maken aan de Kosovo-oorlog, ondertekenden. Omdat het net over de grens in Macedonië gebeurde, staat de overeenkomst bekend als het Kumanovo-akkoord. Hoewel Milošević en de zijnen het destijds deden voorkomen alsof ze hadden gewonnen, had de nederlaag bijna niet completer kunnen zijn.

Alle Joegoslavische/Servische troepen (leger, politie, paramilitairen, loslopende idioten), dienden binnen elf dagen het grondgebied van Kosovo te verlaten om plaats te maken voor Navo-troepen. Verder werd er aan de Servische kant van de grens een veiligheidszone ingevoerd, waarin geen Servisch vliegtuig mocht vliegen en geen Servische militair zijn gezicht mocht laten zien. Belgrado verloor effectief alle zeggenschap over de provincie. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties had resolutie 1244 weliswaar nog niet aangenomen, maar duidelijk was al wel dat de Serviërs niets meer te vertellen zouden hebben in Kosovo. In ruil daarvoor zou de Navo stoppen met de verwoestende bombardementen. Mooie overwinning, Sloba.

Zoals je vaak ziet bij dit soort van herdenkingsmomenten verschijnen er allerlei rapporten, notities, en evaluaties. Zo stelt Amnesty International dat de verantwoordelijken voor de ontvoering en verdwijning van vele honderden Albanezen en Serviërs nog bijna niemand voor het gerecht is gesleept. "Ongeveer 1900 families in Kosovo en Servië wachten nog steeds op nieuws over het lot en de verblijfplaats van hun verwanten," schrijft de mensenrechtenorganisatie in een rapport.

Ander nieuws uit Kosovo. Er dreigt vandaag voor de verandering weer eens onrust in het noorden. De Serviërs willen bij de 'grensovergangen' Jarinje en Brnjak gaan demonstreren tegen het besluit van EULex om importheffingen te gaan incasseren en we weten allemaal waar dat toe kan leiden.

De Servische minister voor Kosovo, Goran Bogdanović, heeft hen opgeroepen om wél samen te werken, omdat Belgrado EULex "toestemming" heeft gegeven. Bogdanović zou het een beetje raar vinden als de Kosovo-Serviërs iets anders doen dan hetgeen de regering in Belgrado denkt dat goed voor ze is. Nou, meneer Bogdanović, volgens mij luisteren de Serviërs in Kosovo naar anderen in Belgrado, niet naar u.

Wat nog meer? Oh ja, een Amerikaanse functionaris liet gisteren weten dat de Navo-missie in Kosovo, Kfor, wel een beetje kleiner kan. Er zitten nu nog zo'n zestienduizend internationale militairen (dat is er één op iedere honderdvijfentwintig inwoners). Volgens de Amerikaan zou een troepenmacht van een man of tienduizend wel volstaan. Ze zitten nu voornamelijk uit hun neus te eten, voeg ik daar zelf aan toe. Volgens Navo-baas De Hoop Scheffer heeft de functionaris voor z'n beurt gesproken.

Nou, weten jullie dat ook allemaal weer.

boek

Nooit geweten dat zoiets bestond. Een compleet boek on line. Een reisverslag van ene William Le Queux uit 1907. Zoiets moet je lezen, je moet er in ieder geval eens doorheen bladeren. Gewoon omdat het leuk is. Je vindt het hier. Die Le Queux, van wie ik nog nooit had gehoord, schijnt een bijzonder heerschap te zijn geweest. Hij reisde en schreef boeken aan de lopende band. Hier vind je wat meer over hem.

sloba's verjaardag

Ik weet nooit of dit soort berichten me vrolijk, kwaad of verdrietig moeten maken. Vandaag vierde een delegatie van de Socialistische Partij van Servië, coalitiepartner van de Voor een Europees Servië-coalitie van Boris Tadić, de verjaardag van haar overleden grote roerganger Slobodan Misošević aan diens graf in Požarevac. Hij zou vandaag 67 zijn geworden als hij niet op 11 maart 2006 de geest had gegeven.

De vice-voorzitter van de partij, Žarko Obradović, was er en ook de huidige minister van Infrastructuur Milutin Mrkonjić. Ik vind het best hoor, zo'n feestje, maar het geeft toch wel te denken als we Obradović horen zeggen: “Wat vooral opvalt is de accuratesse van Slobodan Milošević' toekomstvisie en de bevestiging van zijn juiste weg." Pardon? Wie droeg ook weer een grote verantwoordelijkheid voor het feit dat de halve Balkan in het vorige decennium naar zijn grootje is geholpen? Oh nee, dat was iemand anders. Neem me niet kwalijk. Stom, stom, stom. Westerse propaganda meneer. Milošević was een ziener.

Een fotootje op de site van B92 toont overigens een opvallende bezoeker aan het graf. Herkennen we in die man rechts niet een breed lachende Zoran Šami en is dat geen coryfee van de Democratische Partij van Servië en is dat niet de partij van ex-premier Vojislav Koštunica?

Tadić kondigde nog niet zo lang geleden een Servische variant op de Grote Verzoendag aan. Zijn Democratische Partij zou de geschillen met de Socialitische Partij bijleggen, een mooi document ondertekenen en vervolgens de blik op de toekomst werpen. Als ik hem was, zou ik daar nog maar even mee wachten.

censuur?

Ik kwam een heel vreemd bericht tegen in de Brits krant The Guardian. Programmaker Michael Palin heeft op z'n donder gekregen van het Redactionele Standaarden Comité (Editorial Standards Committee) van de BBC omdat hij in een reisverslag over voormalig Joegoslavië "niet accuraat en onpartijdig" is geweest. De voormalige Python had gezegd dat er geen reden was voor de vernietiging van de beroemde oude brug die het moslim- en het Kroatische deel van Mostar (Bosnië) met elkaar verbindt. Dat gebeurde op 9 november 1993. De Kroaten hadden de Servische troepen al verslagen en waren bezig ook (hun bondgenoten) de moslims de stad uit te schieten. Volgens mij is al lang en breed vastgesteld dat de vernietiging van de brug geen enkel militair doel diende, maar de Redactionele Standaarden-deskundigen in Engeland weten klaarblijkelijk beter.
Palin kreeg verder de wind van voren omdat hij had gezegd dat Servië "oneerlijk is verweten" álle schuld aan de oorlogen in de jaren negentig te dragen. "De woordkeus deed geen recht aan de ingewikkelde en controversiële aard van de onderwerpen," vindt de standaardenpolitie van de BBC, die Izetbegovic (Bosnië) en Tudzjman (Kroatië) ongetwijfeld als onschuldige lammetjes beschouwt. Zo maak je het pas echt simpel. Neem me niet kwalijk heren van het comité, het historisch inzicht in de onwikkelingen voor en tijdens de oorlogen in Kroatië en Bosnië schrijdt voort. Lees maar eens een boek en u zult ontdekken dat het eendimensionale beeld over schuld en boete in de meest recente Balkanoorlogen passé is.

glorie

Het radicale orakel Vojislav Šešelj heeft weer eens van zich laten horen. Terwijl zijn onderknuppels Nikolić en Vučić de deur van zijn Scheveningse strafcel platlopen omdat ze zelf geen beslissing mogen nemen over de nieuwe regering, vond de grote baas het nodig om de moordenaar van voormalig premier Zoran Đinđić te vergelijken met alweer een andere held uit de Servische geschiedenis, Gavrilo Princip. De moordenaar, luisterend naar de naam Zvezdan Jovanović, is veroordeeld tot een gevangenisstraf van veertig jaar, maar volgens Šešelj verdient hij “dezelfde glorie in de Servische geschiedenis als Gavrilo Princip". Hoera!

Die Princip en zijn vrienden waren een beetje klunzige terroristen. Ze waren met z'n zevenen op die 28e juni 1914, toen aartshertog Franz Ferdinand op bezoek was in Sarajevo, toen in handen van de Oostenrijkse imperialisten. De eerste vergat in zijn zenuwen iets te doen toen de stoet van Franz Ferdinand voorbij kwam, de tweede miste met zijn handgranaat. Het feest leek toen voorbij, omdat het hoge bezoek er als een haas vandoor ging, maar Franz Ferdinand besloot in zijn onmetelijke wijsheid de gewonden die bij de granaatexplosie waren gevallen op te zoeken in het ziekenhuis. Omdat zijn chauffeur de verkeerde weg nam, kon Princip in de herkansing. Hij zat een broodje te eten, zag de wagen, rende erheen en schoot twee keer. Bijna vier jaar later stierf hij in de gevangenis aan tbc.

In zekere zin is nog te volgen waarom Princip in deze regio als held wordt gezien. Zijn aanslag wordt algemeen beschouwd als de aanleiding voor de eerste wereldoorlog, die de Oostenrijkers terugsloeg en de vorming van het koninkrijk der Serviërs, Kroaten en Slovenen (het latere Joegoslavië) mogelijk maakte.

Maar vertel eens, meneer Šešelj, was Đinđić een buitenlandse imperialist? Ik dacht het niet. Waarom was het dan nodig om hem met een Heckler en Koch G3 naar de andere wereld te helpen. En waarom verdient degene die dat gedaan heeft alle glorie? Ik hoor graag van u.

Natuurlijk heeft Šešeljs geraaskal tot heftige reacties geleid in Servië. Overheidsfunctionarissen reageerden geschokt, zoals het overheidsfunctionarissen betaamt. Đinđić' weduwe Ružica toonde zich een stuk intelligenter: "Deze opmerkingen hebben meer schade aangericht aan Šešelj zelf en aan zijn partij." Bravo.