griekenland

Het eerste Griekenlandverhaal heeft gisteren in het Financieele Dagblad gestaan. Volg de link hieronder.

Griekenland.docx

handel

Even iets heel anders, ik ga jullie hulp inroepen. Op 1 februari van dit jaar is het interim handelsakkoord tussen Servië en de Europese Unie in werking getreden (als je veel geduld hebt, kun je dat hier lezen). Daar is een politieke poppenkast van gemaakt, maar een van de bedoelingen ervan is eigenlijk dat Servië makkelijker en vooral goedkoper naar de EU kan exporteren. Nu wil ik voor het Financieele Dagblad een artikel schrijven over de effecten van dat akkoord voor het Servische bedrijfsleven. Vraag: kennen jullie bedrijven in Servië die al op de Europese (liefst de Nederlandse) markt actief zijn of die dat graag willen worden. Dat kunnen van allerlei bedrijven of bedrijfjes zijn. Van sigarettenfabrikanten tot frambozentelers, van wapenproducenten tot koekjesbakkers. Ik houd me aanbevolen.

protest

Om niet de indruk te wekken dat ik alleen maar heb lopen lanterfanten, nog wat foto's van een demonstratie van afgelopen woensdag. Ik heb begrepen dat de media in West-Europa hebben bericht dat heel Griekenland plat lag en dat de demonstratie in Athene is uitgelopen op een veldslag met de politie. Geen van beide observaties is waar. De organiserende vakbonden waren bepaald niet tevreden met de omvang van de staking en de 'veldslag' aan het eind van de demonstratie behelsde niet meer dan een kortstondige veschpartij tussen een handvol anarchisten en de politie ("standaardprocedure" bij demonstraties, heb ik me door verschillende mensen laten vertellen). Zo zie je maar, niet alleen over de rest van de Balkan wordt gekleurd bericht.

Ik ga geen heel betoog schrijven over de stand van de Griekse economie, de omvang van begrotingstekort en staatschuld, de onderhandelingen met de Europese Unie, niet over internationale speculatie, noch over het maatregelenpakket waarmee de regering van de socialistische premier Papandreou uit de crisis hoopt te komen. Wat ik daarover te melden heb, schrijf ik op in de twee artikelen voor het Financieele Dagblad (en waarvan er één bijna af is). Ik zal de links op het Belgradoblog zetten, zodra die zijn gepubliceerd. Wat ik wel kan zeggen is dat de situatie behoorlijk dramatisch is.

Aan het begin van de domstratie, het nog lege podium:

Vraag me niet wat dit betekent:

Actievoerders metselen de toegangsdeur van een bank dicht:

Een boze Griek:


Demonstratie voor het parlementsgebouw:

Een vakbondsleider (van de bond voor gepensioneerden van de Dienst voor Sociale Zekerheid, gelieerd aan de communistische partij):

Nog een vakbondsleider (van de bond voor leraren op de middelbare school, gelieerd aan de socialistische partij):

En als je die laatste foto een beetje opblaast, zie je dat er een aardige beker op een van de planken staat. Beograd, staat erop. Verder ben ik helemaal niet chauvinistisch.

Tal van organisaties en individuen grijpen zo'n demonstratie aan voor hun eigen belang. Krakers bijvoorbeeld:

en Bengalen:

en Turkse Koerden:

en Afrikanen:

Nootjesverkopers:

en broodverkopers:

En tot slot nog de gedenksteen voor Alexandros Grigoropoulos, een vijftienjarige jongen die op 6 december 2008 werd doodgeschoten door de politie. Zijn dood was aanleiding voor een maandlang van rellen in Athene. Dat waren pas veldslagen.

crisis, what crisis?

Tien jaar geleden was ik er voor het laatst beroepsmatig: in Griekenland. Het valt buiten mijn NOS-gebied, dus de paar keer dat ik er in de tussentijd ben geweest, was alleen voor de zon, de zee en de eilanden.

Nu wordt het serieus. Een poosje geleden kreeg ik een telefoontje van het Financieele Dagblad. De vraag was of ik zin had om zo nu en dan stukjes te schrijven over financiële en economische onderwerpen. Dat had ik wel. Zij hebben niemand in Griekenland, dus dat ga ik erbij doen. Iedereen die het een beetje bijhoudt, weet dat het daar een enorme economische chaos is. De totaal uit de hand gelopen overheidsfinanciën bedreigen de euro en het economisch herstel van de hele Europese Unie. Journalistiek gezien ben ik dus met mijn neus in de boter gevallen.

Er is wel een probleem: ik weet nauwelijks iets van Griekenland en economisch onderlegd kun je me zeker niet noemen. Dat wordt dus drie dagen lang met heel veel mensen praten en proberen te begrijpen waar het allemaal om draait. Morgen weg, vrijdag terug. Hoop jullie in de tussentijd van dienst te blijven.

crisis

Hoewel de economische crisis in Servië volgens premier Cvetković op z'n laatste benen loopt, is daar in de straat nog niet veel van te merken. Heel veel winkels sluiten de deuren, hetgeen voor straatverkopers van lelijke schilderijen wel prettig is. Kunnen ze hun eigen buitenetalage maken.

Ik geloof er niet zo in. Eerst was het verhaal dat de crisis aan dit deel van Europa voorbij zou gaan, omdat de meeste Balkanlanden niet aan het internationale financiële systeem vastgeknoopt zouden zitten. En nu zou het weer eerder over zijn dan in de rest van dewereld.

Hoe zou het dan toch komen dat al die winkels dichtgaan en er geen nieuwe voor in de plaats komen?

walletjes

Ronkende woorden uit de mond van president Boris Tadić. Hij had gisteren voor de gelegenheid een cameraman van het agentschap FoNet opgetrommeld voor een hoogst belangwekkende presidentiële boodschap. De relaties met China staan "op het hoogste niveau in de geschiedenis," zei hij met ernstige blik. Nou is dat niet zo moeilijk, want het huidige Servië bestaat nog niet zo lang als staat en ik kan me niet voorstellen dat de historische Servië's er uitbundige contacten met China op na hebben gehouden. Maar goed.

Tadić gaat op bezoek bij opperchinees Hu Jintao en hij neemt de halve regering en de belangrijkste zakenboeven mee. En dat is voor de derde keer in vier jaar tijd. China is de "vierde peiler" van het buitenlandse beleid, zei de president in zijn televisieboodschap. Tot op heden had hij er nog maar drie: Rusland, de Verenigde Staten en de Europese Unie. Servië wil verstandigerwijs, uit angst voor vijanden, de hele wereld te vriend hebben. Over een paar jaar heeft het buitenlandse beleid een stuk of honderd peilers.

Waarom nu ineens dat hoorngeschal? Het is heel eenvoudig. Servië heeft geld nodig, veel en snel. Een enkele econoom in dit land sombert al dat de regering in oktober of november zal stoppen met de terugbetaling van buitenlandse schulden, omdat er geen para meer in de schatkist zit. En dan is het handig als je verre, maar machtige vrienden hebt (ik vermoed dat India de volgende peiler van het buitenlandse beleid zal zijn) en doen goede buren er even minder toe.

stroom

Alweer de Donau, zij het nu een stuk verder stroomafwaarts. Ik ben vandaag in de IJzeren Poort (Nederlands), de Portila del Fiera (Roemeens) oftewel Đerdap geweest. Dat laatste is Servisch, nou ja, Servisch, volgens mensen die het weten kunnen, is Đerdap afgeleid van het Perzische woord girdap en dat betekent naar het schijnt draaikolk.

De Donau stroomt in dit gebied door een prachtige, relatief nauwe kloof. Prachtig. Hier zouden hordes toeristen op af kunnen komen, als iemand er tenminste werk van zou maken. Maar, en het zal niemand verbazen, dat gebeurt nauwelijks.

Vanuit Servië gezien aan de overkant ligt Roemenië en de Roemenen hebben iemands hoofd in de rotsen uitgehouwen. Ik weet niet wie het is. Iemand anders wel?

Het doel van de tweehonderdvijftig kilometer op en neer was de waterkrachtcentrale,

annex het sluizencomplex bij Kladovo voor een radioreportage op donderdagochtend.

Gebouwd met oude Russische technologie tussen 1964 en 1972, maar, vertelde directeur Dragomir Gucić trots, het werkt nog allemaal. De centrale levert een kleine tien procent van Serviës stroom.

Die Dragomir was een leuke man. Hij gaf ons een rondleiding van een kleine drie uur, "omdat ik vandaag niet veel zin heb om te werken", en bracht ons onder meer naar de ruimte tussen de turbine en de generator, waar een enorm vliegwiel met een vaart van tweehonderdvijftig kilometer per uur aan het ronddraaien was. Dit was het effect:

voorspoed

Een opmerkelijke combinatie van berichten. Servië zal noch de salarissen (althans de salarissen waar de overheid over gaat), noch de pensioenen verlagen en evenmin de belastingen verhogen. Om de economische crisis het hoofd te bieden zal de regering het financieringstekort laten oplopen en het aantal ambtenaren verminderen, zei economieminister Mlađan Dinkić vandaag. Servië's staatsschuld is relatief laag, vervolgde de minister, en dus kan er best nog een beetje bij.
Klinkt redelijk, maar zoals wel vaker neemt ook deze dienaar van de staat het met de waarheid niet zo heel nauw. Kijk eens, naar de EU, zei hij onder andere. Daar bedraagt de staatsschuld gemiddeld honderd procent van het bruto binnenlands product. Mis, meneer Dinkić, het laatst bekende cijfer is 61,5 procent. Daar zal door oplopende financieringstekorten best iets bovenop gekomen zijn, maar zo hard gaat het nou ook weer niet. Bovendien hebben de EU-economieën, ondanks de crisis, heus sterkere schouders dan de uwe. Die kun je niet zomaar met elkaar vergelijken.
Verlaging van de pensioenen is een gevoelig punt hier. Gepensioneerden hebben het al niet breed en om ze nog verder in de prut te duwen wordt algemeen beschouwd als het ultieme bewijs van disrespect voor de oudere generatie. Bovendien zit de gepensioneerdenpartij van meneer Krkobobabić in de regering en die zal zich een verlaging niet laten welgevallen.
Toch zal Servië er, ondanks de mooie woorden van Dinkić, heel moeilijk omheen kunnen. En dat brengt me op het tweede bericht. Een alarmerend bericht. De schatkist van het staatspensioenfonds is bijna leeg. En als de Servische regering de pensioenen op peil wil houden met leningen en dus vergroting van het financieringstekort, dan vrees ik dat de staatsschuld over een poosje wel drie keer zo hoog zal zijn als in de Europese Unie. En er is nog meer slecht nieuws. De productie hier blijft dalen, de btw-inkomsten ook, en de douane-inkomsten en de belastinginkomsten en wat al niet.
De Servische regering blijft er niettemin voor kiezen om te pappen en nat te houden. Blokkeer met twintig met ontslag bedreigde werknemers de Kneza Milošastraat een half uurtje en hup, daar gaat weer een bezuinigingsbesluit de prullenbak in. Dreig als bejaardenpartij uit de regering te stappen en floeps, de pensioenen blijven op peil. Ik ben geen econoom, maar ik geloof nooit dat dat goed kan zijn.

radomir

Radomir dus. Ik schreef er al over voordat ik naar Bulgarije vertrok, dus dat ga ik niet herhalen. Het waren twee vermoeiende dagen. Niet zozeer omdat het van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat werken was (dat gebeurt wel vaker), maar meer omdat het om de een of andere reden niet wilde vlotten. Als je de invloed van massa-ontslag op een klein stadje wilt laten zien, heb je natuurlijk mensen nodig die ontslagen zijn om hun verhaal te vertellen. Het wilde maar niet lukken om mensen te vinden die dat wilden. Ontslagenen genoeg, maar zodra het woord camera viel, hielden ze de lippen stijf op elkaar. "Angst" was de uitleg die ik kreeg als ik vroeg naar het waarom. Sommigen haalden er het communisme bij; een periode waarin je maar beter over alles je mond kon houden, zeker tegen een buitenlander. Anderen zeiden dat ze, als de crisis eenmaal voorbij is, graag weer in de fabriek willen werken. En stel je voor dat de directie me op televisie te zien krijgt... Uiteindelijk is het overigens allemaal wel gelukt.
De fabriek dus, de Metaal Industrie Radomir. Als je onderstaand plaatje goed bekijkt, zie je de schaal. De fabriek op de achtergrond is groot, het plaatsje is klein.

En alles in die fabriek is staal, staal en nog eens staal (ze maken er onderdelen voor de staalindustrie; hoogovens en zo).

De fabriek is in 1989 opgeleverd en nu ziet-ie er zo zo uit:

Ik barst van het materiaal. Dat ga ik morgen met Sale eens rustig bekijken en dan gaan we er vrijdag een mooie reportage voor het Journaal van maken. En dan komt er ook nog een radioreportage. Uitzenddata weet ik nog niet.

metaal

Lang genoeg in Belgrado gezeten. Ik ga maar weer eens op pad. Naar Bulgarije. Je herinnert je misschien nog dat ik er in januari ook was, toen in verband met de gascrisis. Nu ga ik er voor NOS radio en televisie een reportage maken over de gevolgen van de economische crisis. In hetzelfde plaatsje (Radomir, zie boven, ik hoop dat de sneeuw weg is) en in dezelfde fabriek: de Metaal Industrie Radomir (zie onder, hoop hetzelfde).

Tot eind vorig jaar was dat een goed draaiende en een prettige winst opleverende fabriek. Maar plotseling is het met een noodgang bergafwaarts gegaan. Eerst geen gas (honderd ontslagen), nu geen opdrachten (zeshonderd ontslagen). Tot voor kort draaiden er nog drie ploegen, nu nog maar één. Van de oorspronkelijke efhonderd werknemers zijn er nog maar vierhonderd over.

Waarom juist hier? Om een aantal redenen. Deze metaalfabriek was de laatste op communistische leest geschoeide fabriek die in Bulgarije is gebouwd. Nu weliswaar geprivatiseerd, maar ervan uitgaande dat industrie groot moet zijn. Industrieel midden- en kleinbedrijf bestaat nauwelijks in Bulgarije en dus zijn de gevolgen van de economische crisis ook anders dan bijvoorbeeld in Nederland. Een tweede reden is de schaal van de fabriek in relatie tot de schaal van het stadje, waar zo'n zestienduizend mensen wonen. Veruit de meeste inwoners zijn direct, danwel indirect afhankelijk van de Metaal Industrie. De kans is dus groot dat het hele sociale structuur van Radomir in elkaar dondert. Nou, daarom dus.

Ik vermoed dat ik de komende dagen heel hard aan het werk ben en, als ik überhaupt kan beschikken over een internetverbinding, dus even niet kan bloggen. Als het goed is ben ik woensdag weer terug.

opluchting

Gisteren schreef ik een beetje somber over de staat van de Servische economie. Vandaag is alles anders, want ik las zojuist dat Servië een vrijhandelsverdrag heeft getekend met Wit-Rusland. Over en weer zullen er geen importheffingen worden betaald. Stop de persen, hijs de vlag. Als dat geen goed nieuws is, zalf op de wonde en olie op de golven van de turbulente economie. Zo zie je maar waar een skivakantie van de Witrussische president Loekasjenko op Kopaonik toe kan leiden. Ik ben een paar keer in Wit-Rusland geweest en wat me daar in economische zin van bij is gebleven is dat het daar geen vetpot is. Benieuwd wat Servië erheen gaat exporteren. Hier kunnen we in ieder geval een stroom aan tractors verwachten, want als de Witrussen één ding kunnen, dan is het tractors in elkaar sleutelen.

We moeten overigens niet te vroeg juichen. Servië (eigenlijk toen nog Joegoslavië) heeft ergens in 2000 ook een dergelijk akkoord gesloten met de grote bondgenoot Rusland. Leek ook prachtig. Helaas heeft het Russische parlement, de Doema, die overeenkomst tot op de dag van vandaag nog niet bekrachtigd. Fijne bondgenoot.

besluiteloosheid

De economische crisis heeft Servië ook geraakt, net als de buurlanden. En net als in de buurlanden wist de regering een paar maanden geleden te melden dat het allemaal wel mee zou vallen. En net als in de buurlanden valt het niet mee. Het valt vies tegen.

Om de financiële problemen te lijf te gaan, wist Servië een lening van 3 milard euro voor twee jaar los te peuteren van het Internationaal Monetair Fonds. Dat IMF stelt vanzelfsprekend voorwaarden: verlaging van de overheidsuitgaven en/of verhoging van de (belasting)inkomsten. Na eindeloos gesteggel in de coalitie koos de regering ervoor om de inkomstenbelasting met 6 procent te verhogen voor alle inkomsten boven de twaalfduizend dinar (126,95 euro) per maand.

De vakbonden, normaal gesproken verdeeld en tandenloos, stonden verenigd op hun achterste benen. Er werd gescholden en gedreigd met stakingen. Het voornemen zou in strijd zijn met eerder gedane beloften dat de pensioenen en de lonen in de collectieve sector onaangeraakt zouden blijven. Bedenk daarbij dat Servië maar liefst 1,3 miljoen gepensioneerden telt en dat slecht 2 miljoen mensen inkomstenbelasting betalen.

Slappe knieën. Gisteren, de inkt van het regeringsbesluit was nog maar amper droog, krabbelde de toch al niet erg daadkrachtige premier Cvetković haastig terug. Hij zou, beloofde hij, terug naar het IMF om te vragen of hij ook andere manieren mag verzinnen om extra geld binnen te krijgen of minder uit te geven.

Benieuwd hoe hij dat denkt te gaan doen. Minder geld voor onderwijs, gezondheidszorg, infrastructuur of nog iets anders? Het lijkt meer op een uitsteloperatie. En uitstellen, daar zijn ze hier heel goed in, tot de dood erop volgt, zou ik zowat zeggen. Intussen zit er bijna geen dinar meer in de schatkist.

crisis

Het is een gevaarlijke eigenschap hier op de Balkan: de ogen sluiten voor dingen die mis gaan. Je ziet het eigenlijk overal: we ontkennen dat de globale economische crisis ons land zal raken (zeker als er verkiezingen aan zitten te komen) en als het uiteindelijk niet meer te ontkennen is, weten we van gekkigheid niet wat we moeten doen.
Een goed voorbeeld is Macedonië. Er doet een grap de ronde: niks functioneert in Macedonië, dus ook een economische crisis niet. Het land is klein en geen integraal onderdeel van de internationale financiële systemen, luidde de redenering. Ergo, Macedonië zal niet of nauwelijks worden getroffen door de crisis. Vice-premier Zoran Stavreski gaat nog steeds uit van een economische groei van 3 procent over 2009 (na jaren van 5-8 procent, dat geeft al aan dat er iets is veranderd). Mis, fout, buiten de waard gerekend. Geen land is immuun. Volgens Wereldbank en IMF mag Macedonië dit jaar blij zijn met een procentje groei, als dat al wordt gehaald.
Vorige maand realiseerde premier Gruevksi zich dat er iets gedaan moest worden. Hij kwam op de proppen met de “Macedonische new deal”: de komende zeven jaar zal de regering 8 miljard euro investeren in de openbare sector. Pardon? De totale begroting van Macedonië is 2,5 miljard per jaar... Tsja, verkiezingen hè. Het plan is een stille dood gestorven.
Die economische crisis is slecht nieuws voor het kleine landje. Ongeveer een derde van de beroepsbevolking is nu al werkloos. Dat zal er in de huidige omstandigheden niet beter op worden. In de staalindustrie zijn tweeduizend mensen op verlof gestuurd om ontslagen (voorlopig) te voorkomen. Zo de fabrieken nog draaien, dan doen ze dat op het absolute minimum. De lente is begonnen, traditioneel tijd voor de oogst van vroege tomaten en aardbeien, belangrijke exportproducten, maar niemand wil ze kopen. De textielindustrie ligt ook al bijna op haar gat.
Veel Macedoniërs hebben de hoop op betere tijden laten varen. Ze willen weg. Tienduizenden van hen hebben de Bulgaarse nationaliteit aangevraagd (zoals de Grieken Macedonië beschouwen als een stukje Griekenland, beschouwt Bulgarije het grootste deel van het buurland als Bulgarije), in de hoop zich vrij te kunnen bewegen in de Europese Unie. Op zoek naar werk dat daar ook net is.

kop in het zand

Roemenië was wat aan de late kant met haar klop op de deur bij het Internationaal Monetair Fonds. Hoewel de aandelenkoersen al met 70 procent waren gekelderd als voorbode van een heuse economische crisis, bezwoer president Basescu in november vorig jaar nog dat “Amerika’s financiële crisis Roemenië niet zal bereiken”. Hij sprak de gedenkwaardige woorden dat de crisis was veroorzaakt door corruptie in de VS, en dat Roemenië er dus van gevrijwaard zou blijven (want, dames en heren, u denkt er misschien anders over, maar in Roemenië bestaat geen corruptie, voeg ik daar aan toe). Opgewekt kondigde meneer de president voor 2009 een economische groei van 5 tot 7 procent aan. Er zaten toen parlementsverkiezingen aan te komen. Vandaar.
Maar ook in januari beweerde Basescu nog dat het allemaal wel meeviel met de gevolgen van de economische crisis en dat een geringe bijdrage van de Europese Unie het land er wel doorheen zou slepen. Dat was buiten de instortende export en uit-, danwel afstel van investeringen gerekend. Het IMF kwam met de onheilsvoorspelling dat de Roemeense economie dit jaar 4 procent gaat krimpen en dat er ook volgend jaar geen sprake zal zijn van groei.
Nu is er voor de komende twee jaar 20 miljard euro extra beschikbaar om die economie een injectie te geven: een lening van zo’n 13 miljard van het IMF en een miljardje links en rechts van Europese Unie, Wereldbank en nog zo wat instellingen. De Roemenen worden wel geacht hun begrotingstekort te beteugelen en dat gaat in dit deel van Europa heel wat minder zachtzinnig dan in Nederland, waar, voor zover ik begrijp, eigenlijk helemaal niks gebeurt. Er wordt stomweg gesneden in de salarissen van ambtenaren en andere in de openbare sector en in de pensioenen, die toch al niet veel voorstellen.
Kortom, zelfs voor Basescu zal het moeilijk zijn om mooi weer te blijven spelen. Hoewel, aan het eind van dit jaar worden er presidentsverkiezingen gehouden en dan weet je maar nooit...

crisis

Even een adempauze, wat zal ik eens doen? Allerleerst genieten van het feit dat de zon schijnt, hoewel het buiten nog geen tien graden is. En dan?
Laat me de komende dagen eens proberen een beeld te geven van wat de globale economische crisis hier in de regio zoal voor schade aanricht. Deel 1: Kroatië. De afgelopen dagen verschenen er alarmerende berichten over de angst dat de ambtenarensalarissen over april niet betaald kunnen worden als de regering niet razendsnel aan geld zou komen. De storm daarover is wat geluwd, maar dat betekent natuurlijk niet dat het land uit de zorgen is.
Vandaag kondigde premier Sanader aan dat er 5,4 miljard kuna (bijna een miljard euro) zal worden bezuinigd op de overheidsuitgaven. Dat is zo ongeveer 4,25 procent van de totale begroting. Kroatië kampt met een flinke tegenvaller aan de inkomstenkant, dus er moest wel iets gebeuren.
Sanader wil niet aankloppen bij het Internationaal Monetair Fonds, omdat je daar internationaal gezien een modderfiguur mee slaat. De boodschap van bedelarij bij het IMF is "dat we onze fiscale en monetaire politiek niet zelf kunnen runnen", zei de minister-president. Kroatië hoopt met de voorgestelde vertrouwen te wekken bij beleggers, zodat het de binnenkort uit te geven staatsleningen ook nog aan iemand kan slijten. Cash blijft nu eenmaal nodig.
De regeringsplannen zijn slecht nieuws voor de ambtenaren. Zij zien zich geconfronteerd met een salarisdaling van 6 procent en daar zijn ze niet blij mee. Wellicht komen er stakingen en dat is goed nieuws voor mij, want dan kan ik er misschien heen om verhalen te maken. De een z'n dood is de ander z'n brood.

mistroostig

Echt vrolijk word ik er niet van. Zo'n dorp als Reznik (vlakbij Vushtri of, zo je wilt, Vučitrn) is deprimerend. Er wonen achttienhonderd mensen, van wie er een kleine tweehonderd ergens een baan hebben. De mannen en jongens die je op het plaatje ziet, staan elke dag op het troosteloze dorpspleintje te, tsja wat doen ze eigenlijk, te niksen, zal ik maar zeggen. Hun enige afleiding, al jarenlang en nog jarenlang, vrees ik. De asfaltweg is nieuw, dat dan weer wel.

Ik sprak met de minister van Financiën en Economische Zaken en die presenteerde me een hele lijst aan prachtige cijfers. Cijfers over economische groei, over werkgelegenheid, over belastingverlaging en nog zo wat. Het beroerde met cijfertjes is altijd dat er in de praktijk zo weinig van blijkt te kloppen. In Reznik bijvoorbeeld hebben ze er geen boodschap aan, ze zijn er niet minder werkloos om. En hoe kleed je dan een artikel aan. Is de strekking: het gaat fantastisch met Kosovo sinds de uitroeping van de onafhankelijkheid een jaar geleden, zeg maar de Shala-variant, of is de strekking: er is geen bal veranderd. Ik heb toch het idee dat de werkelijkheid van Reznik dichterbij de echte werkelijkheid ligt en dus heb ik dat maar opgeschreven.

truckruzie

Je hoort vaak dat Serviërs en Grieken van die goede vrienden zijn. Nou, niet altijd dus. Op dit moment zijn ze in staat elkaar de hersens in te slaan. Dat komt zo. Voertuigen met buitenlandse kentekenplaten moeten in Servië veel meer snelwegtol betalen dan auto's die in Servië geregistreerd zijn. Ook voor mij is dat een bijna dagelijkse ergernis. Omdat Grieken en Serviërs zulke goede maatjes zijn, beloofde de Servische regering zes jaar geleden dat Griekse vrachtwagens vanaf 2009 het lokale tarief zouden betalen, er waarschijnlijk op rekenend dat de Grieken dat tegen die tijd (nu dus) vergeten zouden zijn. Niet dus. Servië is voor Griekse transportondernemingen van groot belang, hun vrachtwagens moeten er doorheen om de rest van Europa te kunnen bereiken. Er staat dus wat op het spel.
Goed, de gelijktrekking van de toltarieven kwam er dus niet van, waarop de Grieken, per slot van rekening ook Balkanezen al denken ze zelf van niet, de transportvergunningen voor Servische trucks weigerden te verlengen. Gevolg: er zitten honderddertig vrachtwagens muurvast in Griekenland. Ze mogen niet laden, ze mogen niet lossen, ze mogen niet rijden en ze mogen de grens niet over.
Toevallig is de Griekse minister van buitenlandse zaken, Dora Bakoyannis, vandaag op bezoek in Belgrado. Servië had graag met haar over zaken als Kosovo en EU-toetreding gepraat, maar ik denk toch dat het vandaag over iets anders gaat.

(geen) gas

Ja hoor, is het een bijna lenteachtige zestien graden in Belgrado, besluiten de Russen de gaskraan weer open te draaien. Onderbreking van de toevoer heeft natuurlijk alleen zin als het koud is, bij hogere temperaturen is er geen lol aan, moeten ze in Moskou wel denken. Afijn, dat gas schijnt nu echt op weg te zijn. Ik las zojuist dat Slowakije al krijgt. Wanneer het hier de grens over gaat komen, weten we nog niet. Voor mij is dat erg lastig, want de NOS wil graag een reportage en het mooiste zou natuurlijk zijn als ik bij het pompstation aan de grens sta als de eerste kubieke meter Servië binnenkomt. Dat is mooi voor het plaatje: uitslaande metertjes, levendige computerschermen en opgetogen gasmensen. Pobleem is dat de verantwoordelijke mevrouw bij Srbijagaz al de hele dag haar telefoon niet opneemt. Zal wel te maken hebben met sveti Jovan, één van de grotere slava's. Ik heb zo'n donkerbruin vermoeden dat Ljiljana (de gasmevrouw) met haar familie feest zit te vieren. Prioriteiten moeten nu eenmaal gesteld worden.

recht

De landen die last hebben van de gascrisis, en dat zijn er in deze regio nogal wat, moeten op zoek naar gerechtigheid en schadevergoeding. De voorzitter van de Economische Commissie, José Manuel Barroso, heeft het zelf gezegd. Barroso raadde de getroffenen aan zowel Rusland als Oekraïne voor het gerecht te slepen. De Servische regering, die de Russische steun hard nodig meent te hebben, heeft bedrijven aangeraden de Oekraïners juridisch aan te pakken. In Bulgarije hebben ze (behalve de Socialistische Partij) juist een bloedhekel aan de Russen en dus gaan de Bulgaren proberen hun schade op Gazprom te verhalen.
Het is me niet helemaal duidelijk waar het recht gehaald moet gaan worden. Bij een Oekraïense rechtbank? Ja, kom op zeg. Bij Russische rechters? Laat me niet lachen. En beide landen zullen zich al helemaal niks aantrekken van eventuele vonnissen van rechtbanken in Skopje, Sofia, Belgrado of Sarajevo. Iemand een oplossing voor dit netelige probleem?

geldzorgen

Het gaat niet goed met de dinar of beter gezegd: het gaat uitermate beroerd met de dinar. Konden de Serviërs nog geen vier maanden geleden met een opgewekt gemoed naar het wisselkantoor om voor vijfenzeventig dinar een euro te kopen, vandaag betalen ze er meer dan negentig voor. En dat is een belangrijke psychologische grens, zei de baas van de Servische Centrale Bank een poosje geleden. Diezelfde Centrale Bank blijft maar euro's in de economie pompen, maar het lijkt niets te helpen. Het buitenland komt hier zijn geld niet meer besteden en Serviërs blijven maar euro's kopen, omdat ze als de dood zijn hun spaargeld voor de tweede keer te verliezen. Gevolg: er zijn veel te weinig euro's en veel te veel dinars. Ander gevolg: geïmporteerde spullen worden duurder en duurder. Nog een ander gevolg: de salarissen worden steeds minder waard. Deskundigen hopen nu maar dat er de komende feestdagen heel veel in het buitenland wonende Serviërs naar huis komen. Die nemen namelijk euro's mee en daar kopen ze dinars voor. Dat kan wat verlichting brengen. Misschien een goed idee voor jullie, bezoekers. Ga dit jaar eens niet op wintersport in Oostenrijk, vergeet de kerstdagen op de Canarische Eilanden. Kom met z'n allen skieën op Kapaonik of feesten in Belgrado. Dan sla je twee vliegen in één klap: het is hier veel leuker dan in Oostenrijk en dan op de Canarische Eilanden en je helpt dit land er misschien weer een beetje bovenop. Zegt het voort, laat heel Nederland hierheen komen.