graf

Ik word zo ongelooflijk triest van dit soort berichten. In Gnjilane (Oost-Kosovo) is eerder deze week het graf van een Servische vrouw geschonden. Ze was de dag ervoor begraven op het kerkhof waar sinds 1999 geen Serviër meer een laatste rustplaats had gevonden. Ik vraag me af wat er zich afspeelt in de zieke breinen van mensen die zoiets doen.

- Wat zullen we vanavond eens gaan doen?

- Ah, ik weet wat. Er is vandaag een Servische begraven. Fun. Laten we haar opgraven.

Zoiets?

De familie trof de volgende dag een open graf en een open kist aan. Volgens een (Servische) politiecommandant was deze actie "een duidelijk bewijs aan Serviërs dat ze zelfs hun doden niet kunnen begraven in Gnjilane". Ik vrees dat hij gelijk heeft.

"Zo'n daad mag niet worden toegestaan aan wie dan ook om 'lage politieke doelen' te bereiken", verklaarde de regering in Priština, daarmee bevestigend dat er sprake was van een politiek doel. Welk doel is niet zo moeilijk te raden.

Ik heb eens zitten terugbladeren wat er op dit macabere gebied zoals is gebeurd sinds 1999 en ik werd er nog veel triester van. Kijk hier maar eens (1999). En hier (2004). Sindsdien lijkt het rustiger, maar vergis je niet. Met de regelmaat van de klok zie je meldingen van dit soort incidenten, zij het op kleinere schaal.

Het is de bedoeling dat Kfor de bewaking van voor Serviërs belangrijke plekken in Kosovo gaat overdragen aan de Kosovopolitie. Ik ben er minder dan ooit van overtuigd dat dat een goed idee is.

heilig? (4)

In de tussentijd kon het natuurlijk niet stil blijven rond de omstreden Artemije. Eergisteren heeft de politie een naaste medewerker van de bisschop gearresteerd: Predrag Subotički, directeur van Artemijes bouwfirma Rade Neimar. Deze meneer zou tussen 2004 en 2009 driehonderdduizend euro hebben verdonkeremaand. Geld, dat was bestemd voor de reconstructie van kloosters in Kosovo. Volgens Serviës minister van binnenlandse zaken, Ivica Dačić, reageert de politie met haar onderzoek naar financiële onregelmatigheden in het bisdom Raška en Prizren (waar Artemije de op non-actief gestelde bisschop van is) op een aangifte van de Servisch Orthodoxe Kerk.

kosovo?

Ga je naar de Krajina en waar beland je dan?

heilig? (3)

Geen commentaar:

paspoort

Het is is stervensdruk bij de politie en de gemeentehuizen in Vranje en Bujanovac in Zuid-Servië, vlakbij Kosovo. Večernje Novosti heeft er een verhaal over. Kosovaren uit de regio Gnjilane (Kosovo), om het even of ze Servisch, danwel Albanees zijn, staan inter-etnisch gebroederlijk in de rij voor een nieuw biometrisch Servisch paspoort. De onafhankelijkheid heeft de Albanezen in Kosovo kennelijk niet alleen maar voorspoed en hoera gebracht. Met hun bovenstebeste nieuwe eigen paspoorten kunnen ze namelijk niet visumloos de Europese Unie in (veruit de meeste Servische Kosovaren willen zo'n paspoort helemaal niet, maar hun oude ex-Joepaspoorten zijn niet meer geldig). En je kunt dan wel principes hebben (dat Kosovo onafhankelijk is), maar als je een tripje naar Zürich, Amsterdam of Brussel wilt maken, is het natuurlijk wel handig als je niet urenlang in de rij voor het een of andere consulaat hoeft te staan. Dan maar liever Servisch staatsburger. Talloze Kosovaren willen zich ineens in een van de Zuid-Servische gemeenten vestigen, bevestigen politie en burgerlijke autoriteiten. En dan wonen ze zogenaamd met z'n allen op het adres van een familielid. De politie zegt wel te controleren, maar ja, de politie (in ieder geval een deel ervan) is ook corrupt . En dus betaal je volgens de bronnen van Večernje Novosti (niet altijd even betrouwbaar) tot vijfduizend euro om je aan de lange arm van de wet te onttrekken.

eenheid

Само Слога Србина Спасава (Alleen eenheid redt de Serviërs). Als die wapenspreuk klopt, zijn de Serviërs in het Kosovaarse Štrpce reddeloos verloren. Ze ruziën zich suf over de vraag wie het daar te vertellen heeft. Voor het eerst deed een deel van hen mee aan de lokale verkiezingen van het 'onafhankelijke' Kosovo, in november vorig jaar en degenen die toen werden gekozen hebben de officiële gemeentelijke gebouwen overgenomen. Dat laten de Belgradogetrouwen, die in mei 2008 tijdens de Servische lokale verkiezingen hebben gewonnen, natuurlijk niet op zich zitten. Ze hebben aangekondigd dat ze die gebouwen vandaag gaan terugveroveren. "We zullen proberen om deze mensen ervan te overtuigen dat ze voor hun eigen faciliteiten moeten zorgen (...) en dat wij ons werk voortzetten in de faciliteiten die eigendom zijn van de Republiek Servië," zei de Belgradogetrouwe Zvonko Mihajlović. Zijn tegenstander Bratislav Nikolić, die in november werd gekozen vindt evenwel dat de overgenomen gebouwen ter beschikking moeten staan van de burgemeester, en dat is hij, vindt hij.

Vooralsnog gaat het er vreedzaam aan toe. "Wij zullen geen reden geven voor wat voor een intra-Servisch conflict," zei Mihajlović. Volgens mij heeft hij een flinke plaat voor z'n kop, want er is natuurlijk al lang sprake van een intra-Servisch conflict.

duitse diplomaat

Het kon niet uitblijven. Hij zegt het niet met zoveel woorden, maar de uitspraken van Wolfgang Ischinger zijn maar voor één uitleg vatbaar: Servië moet de onafhankelijkheid van Kosovo erkennen, alvorens het tot de Europese Unie kan toetreden. Die Ischinger is een Duitse diplomaat, die namens de EU betrokken was bij de 'onderhandelingen' over de toekomstige status van Kosovo. "Servië moet zijn onenigheden met Kosovo oplossen als onderdeel van het toetredingsproces," zei meneer de diplomaat ook nog voor de Albanese dienst van de BBC. En dus niet andersom. De Albanese regering in Priština kan eens te meer rustig achterover leunen en Belgrado later de schuld geven van het feit dat er geen afspraken mogelijk zijn. Ischinger denkt verder dat Belgrado en Priština snel met elkaar om de tafel gaan zitten om te praten over een "praktische manier om te coëxisteren, zonder de fundamentele status (= volgens hem onafhankelijkheid) te berde te brengen". Van opdeling wil hij niets weten. Dat jullie het maar weten.

Update: De Kosovo politie heeft vandaag Goran Bogdanović, de Servische minister voor Kosovo en Metohija, het 'land' maar weer eens uitgeschopt. Bogdanović, zelf Kosovaar, wilde naar Štrpce, maar werd tegengehouden door een flinke politiemacht, omdat hij geen toestemming van Priština had. Commentaar van meneer de minister: "Dit is demonstreert dat er geen vrijheid van beweging bestaat in Kosovo en dat lokale Serviërs, inwoners van Kosovo, inclusief ik zelf, de basismensenrechten worden onthouden."

inhaalslag

Als je zo'n twee weken helemaal geen nieuws hebt gevolgd, schrik je je rot. Er is van alles en nog wat gebeurd in de regio, zelfs in de kerstkomkommertijd en dat heb ik kijkers, luisteraars en lezers niet laten weten. Om jullie een beetje bij te brengen een kort overzicht van de gebeurtenissen vanaf 24 december:

1. De regering van het 'onafhankelijke' Kosovo houdt in 2009 op een budget van 1,1 miljard 165 miljoen euro over, twee keer zoveel als in 2008.
2. Het anti-corruptie agentschap van Kosovo stuurt honderdvijftig corruptiezaken naar de openbare aanklager. Er is er geen een voor de rechter gebracht.
3. Kroatië gaat een tweede ronde voor de presidentsverkiezingen tegemoet. Geen van de kandidaten haalde meer dan de helft van de stemmen.
4. De Kroatische oud-premier Ivo Sanader verbaast vriend en vijand met zijn aankondiging terug te keren in de politiek. De HDZ schopt hem een paar dagen later de partij uit.
5. Servië daagt Kroatië voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag wegens volkerenmoord. De Kroaten hadden hetzelfde al gedaan in 1999.
6. Door zware regenval en hoge temperaturen komt half Noord-Albanië onder water te staan.
7. De vijftien inwoners van Raševac in Zuid-Servië beginnen met gewapende patrouilles, nadat er vanuit Kosovo op het dorp zou zijn geschoten. Onduidelijk blijft wat er is gebeurd en hoe de dorpelingen ineens aan kalasjnikovs komen.
8. Bulgarije dreigt het EU-lidmaatschap van Turkije te dwarsbomen, zolang de Turken geen 14 miljard euro schadevergoeding betalen voor de Bulgaren die in 1913 Turkije uit werden gebonjourd.
9. De Servische president Tadić biedt aan te bemiddelen in het naamconflict tussen Griekenland en Macedonië.
10. De Bulgaarse politie houdt twee zware criminelen aan na de moord op journalist Bobi Tsankov.

Aan de slag maar weer.

democratie

Democratie op z'n Kosovaars. Het filmpje is niet heel erg duidelijk, maar op het eind is toch duidelijk te zien dat een mevrouw papieren in een stembus stopt. Buiten is het donker, het stemlokaal lijkt leeg, ideale omstandigheden om eens lekker te frauderen. De video is gemaakt tijdens de lokale verkiezingen in Đakovica in Kosovo (de Albanezen noemen dat Gjakove), waar de AAK van Ramush Haradinaj het voor het zeggen heeft; verkiezingen die door Kosovaarse en internationale waarnemers als open en eerlijk zijn gekenschetst.

hola

Woest zijn ze erover, hier in Belgrado. Bulgarije heeft voor het Internationaal Gerechtshof gepleit vóór de onafhankelijkheid van Kosovo. Servië was al niet blij toen de buren de Albanese onafhankelijkheidsverklaring vorig jaar (tegelijk met de andere buurlanden Hongarije en Kroatië) erkenden, nu zijn echt de rapen gaar. De Bulgarije is zelfs nog anti-Servischer dan Albanië, moppert men en de leider van de Servische delegatie bij het Hof, Dušan Bataković, verklaarde dat Bulgarije "zoals zo vaak in de geschiedenis tot nu toe, een dolk in de rug van Servië heeft gestoken". Als dat maar goed gaat.

Voor de volledigheid even een deel van de motivatie van de Bulgaren. Het gaat erom dat Kosovo volgens hen een "speciaal geval" is en dat zullen we wel vaker gaan horen:

II. THE SPECIAL NATURE OF THE KOSOVO CASE Let me turn now to the special nature of the Kosovo case.On 19 March 2008, Bulgaria, Hungary and Croatia released a joint statement with regard to their forthcoming national decisions on the recognition of Kosovo.It was the firm conviction of the three States that Kosovo was a special case arising from the unique circumstances of the disintegration of the former Yugoslavia as well as the continued period of international administration.The unusual combination of factors found in the Kosovo situation -the violent dissolution of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia (SFRY), the grave humanitarian crisis, and the gross violations of human rights which led to the NATO intervention in 1999, the continued administration of Kosovo under United Nations Security Council resolution 1244 (1999) and the efforts of the international community to facilitate a solution between Serbia and Kosovo on the basis of the Contact Group Guiding Principles -are not found elsewhere and therefore make Kosovo a special case.

Ik begrijp die argumentatie niet. Nee, echt niet. Want waarom is de de gewelddadige desintegratie van Joegoslavië in dit geval van belang? En: degene die verantwoordelijk is gesteld voor de humanitaire crisis en de schending van de mensenrechten is dood en begraven. En het feit dat Kosovo onder internationaal bestuur heeft gestaan, is dat van enig belang? En dat de internationale gemeenschap er niet in is geslaagd een oplossing te vinden, is dat (alleen) Servië aan te rekenen? Natuurlijk zijn sommige aspecten van de Kosovokwestie niet ergens anders te vinden. God, wat een intelligente ingeving. Ook sommige aspecten van de kwestie Abchazië en Zuid-Ossetië zul je nergens anders aantreffen en de Baskische kwestie kent ook een aantal unieke karakteristieken. Dus waar wachten we op? Nu fluks de onafhankelijkheid van het voormalige grondgebied van Georgië erkennen. En als ik een naar afscheiding strevende Bask was, dan wist ik het wel...

recht?

Ik was even twee dagen met heel andere dingen bezig. Vandaar. Excuses, ik hoop dat jullie je desalniettemin hebben vermaakt.
Mens, mens, wat een belangstelling ineens. De internationale media tuimelen over de regio heen alsof er iets heel bijzonders aan de hand is. En dat is eigenlijk ook wel zo.
Zoals jullie ongetwijfeld weten, buigt het Internationaal Gerechtshof zich sinds gisteren in het Vredespaleis in Den Haag over de vraag of de Albanezen in Kosovo het recht hadden om zich onafhankelijk te verklaren en neem van me aan dat het een ingewikkelde kwestie is. Waar baseer je zo'n oordeel op? Er zijn namelijk geen internationale wetten die voorschrijven wanneer een bevolkingsgroep dat recht wel en wanneer een bevolkingsgroep dat recht niet heeft. Vandaar dat de zaak internationaal zoveel aandacht krijgt.
Wat de internationale media steeds verkeerd melden, is dat de zaak is aangespannen door Servië tegen Kosovo. Dat is niet het geval. Het zou ook niet kunnen, want Kosovo is geen lid van de Verenigde Naties. Servië heeft de Algemene Vergadering van de VN verzocht de kwestie aan het Hof voor te leggen en dat is gebeurd. Die Algemene Vergadering heeft de rechters om een advies gevraagd. Er komt dus geen bindend vonnis. Dat advies zal dan wel weer de basis vormen voor onenigheid. Ik kan me hoe dan ook nauwelijks voorstellen dat de Albanezen zich weer bij Servië zullen aansluiten, als het Hof hun beslissing van 17 februari 2008 als onrechtmatig bestempelt. Omgekeerd geloof ik ook niet dat Servië afstand zal doen als de rechters anders besluiten.
Inhoudelijk is er eigenlijk niet eens zoveel te bespreken. Want wat zijn de feiten (voor degenen die het niet weten)? Kosovo was tot 1999 onderdeel van Servië, dat onderdeel van de Federale Republiek Joegoslavië was. Hoewel de Albanezen beweren van wel, had Kosovo, anders dan de zes republieken van de federatie, niet het grondwettelijke recht van afscheiding. Milošević had in 1989 zelfs de grote mate van autonomie, die Kosovo in 1974 had gekregen, goeddeels teruggedraaid. En of je dat leuk vindt of niet, dat was een rechtsgeldig besluit.
Na de oorlog in 1999 nam de Veiligheidsraad van de VN resolutie 1244 aan. Ik heb daar wel vaker uit geciteerd, maar omdat ze eigenlijk het antwoord geeft op de hamvraag, doe ik dat nog maar eens. In annex 2 staan de "principes" te lezen waaraan moet worden voldaan. Punt 5 stelt letterlijk: "Vestiging van een interimbestuur als onderdeel van een internationale aanwezigheid (=Unmik), waaronder de bevolking van Kosovo substantiële autonomie kan genieten binnen de Federale Republiek Joegoslavië (nu Servië)". Belgrado heeft die autonomie herhaaldelijk aangeboden, de "meest verregaande vorm van autonomie", hoor ik Vojislav Koštunica nog zeggen. Daar is volgens mij geen woord Chinees aan. En omdat de resolutie nooit is gewijzigd of ingetrokken, is ze nog steeds van kracht. De onafhankelijkheidsverklaring is er overduidelijk mee in strijd. Ergo, die is onrechtmatig, zou ik als juridische leek zeggen.
Kosovo en zijn internationale supporters stellen daar feitelijk eigenlijk helemaal niks tegenover. Ze zeggen dat de afscheiding moet worden gezien in het kader van de ineenstorting van Joegoslavië. Ja, nou en? Ze stellen dat Kosovo een "uniek geval" is. Hoezo? Ik ken nogal wat andere voorbeelden van bevolkingsgroepen die zich niet thuis voelen in het land waar ze wonen. Ze wijzen op repressie en mensenrechtenschendingen. Los van de vraag hoe waar die beschuldigingen zijn en wie er de aanleiding toe heeft gegeven, snijdt ook dat argument geen hout, omdat Servië op 5 oktober 2000 een heel andere koers heeft gekozen.
Kortom, als ik rechter in dat Hof was, dan zou ik helemaal geen jaar nodig hebben om tot een oordeel te komen.

Internationaal (en vooral in Den Haag) wordt er natuurlijk ook reikhalzend uitgekeken naar hetgeen Serge Brammertz vanavond in New York gaat rapporteren. De hoofdaanklager bij het Joegoslaviëtribunaal maakt daar namelijk bekend hoe hij de samenwerking van Servië met het tribunaal beoordeelt. Algemeen wordt aangenomen dat hij positief zal zijn. De vraag is hoe positief en vooral: welke woorden kiest hij ervoor. Ik zal op het puntje van mijn stoel zitten, want het betekent nogal wat. Zullen de Nederlandse regering en de Tweede Kamer er aanleiding in zien hun rigide standpunten af te zwakken? Een revolutie zit er sowieso niet in. Minister Verhagen van buitenlandse zaken heeft al laten weten dat hij druk op Belgrado wil houden, dus een aanvraag voor het kandidaat-lidmaatschap van de EU maakt niet zo heel veel kans. Wellicht dat het Interimakkoord en het Stabilisatieverdrag (getekend in 2008) eindelijk bekrachtigd zullen worden. Afijn, Verhagen is op 16 december hier. Dan zullen we het allemaal uit zijn eigen mond horen.

gek

Er is wat geks aan de gang in Kosovo. Zondag zijn daar lokale verkiezingen, voor het eerst sinds de uitroeping van de onafhankelijkheid en dus voor het eerst georganiseerd onder verantwoordelijkheid van Priština. Je zou zeggen dat de Serviërs die verkiezingen, net als bij voorgaande gelegenheden, massaal zouden boycotten. Belgrado zegt in ieder geval dat er geen reden is om naar het stembureau te gaan, omdat de plaatsen waar Serviërs in de meerderheid zijn al lokale besturen hebben, gebaseerd op 'Servische' verkiezingen. Het lijkt er evenwel op dat de Kosovo-Serviërs zich steeds minder van Belgrado aantrekken. Volgens een opinie-onderzoek zal een kleine derig procent van hen zondag wél gaan stemmen. Er doen, als ik me niet vergis, eenentwintig Servische partijen en partijtjes mee. Dat gaat een probleem worden in gemeenten waar straks twee gemeenteraden en -besturen en burgemeesters de dienst uit willen gaan maken.
Zoals te verwachten was, is er ook minder ongebruikelijk nieuws te melden: geweld. De auto van Hiseni Ahmeti, een Albanees die graag burgemeester van Mitrovica wil worden, is gisterenavond door onbekenden beschoten. Hashim Thaci's voertuig was de dag ervoor ook al bekogeld met stenen en eieren in Dečani, vermoedelijk door aanhangers van de AAK van Ramusj Haradinaj. Wat dat betreft hoort dat 'onafhankelijke' Kosovo echt bij de Balkan.

isolatie

We moesten het maar weer eens over Kosovo hebben. Er komen een paar interessante data aan. Op 15 november worden er lokale verkiezingen gehouden; de eerste stembusgang sinds 17 februari 2008. Op de 16e zullen we dus waarschijnlijk weten of Hashim Thaci een portie politieke billenkoek heeft gekregen of niet. Natuurlijk, het gaat om lokale verkiezingen, dus Thaci blijft hoe dan ook op zijn post. Niettemin ben ik benieuwd of de herder zijn kudde ervan heeft weten te overtuigen dat hij het sinds de onafhankelijkheidsverklaring in februari 2008 goed heeft gedaan. Ik heb zo'n donkerbruin vermoeden dat Ramush Haradinaj en zijn Alliantie voor de Toekomst van Kosovo wel eens hoge ogen kunnen gaan gooien. Ramush staat momenteel in hoger beroep terecht voor het Joegoslaviëtribunaal, dat hem in eerste instantie heeft vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs voor zijn betrokkenheid bij de oorlogsmisdaden waarvan hij werd verdacht. In die zaak beklaagde het tribunaal zich er overigens over dat er nauwelijks getuigen waren, omdat niemand durfde op te dagen.

Een tweede interessant moment is op 1 december. Dan begint de zaak die Servië heeft aangespannen tegen de onafhankelijkheidsverklaring door Priština. Belgrado (en ik schat zo'n 99 procent van alle Serviërs) beschouwen die als onrechtmatig. Inmiddels hebben vierenzestig landen de onafhankelijkheid erkend. Op het kaartje zie je dat een heel groot deel van de wereld dat dus niet of nog niet heeft gedaan. Je hoort vaak dat de machtigste landen achter de Albanezen in Kosovo staan en dat de rest er eigenlijk niet zo erg toe doet. Dat is ten eerste geen argument en ten tweede niet waar. Wat te denken van Rusland, China, India, Brazilië, allemaal landen die volgens mij internationaal toch echt wel iets in de melk te brokkelen hebben en die de onafhankelijkheid niet hebben erkend.

Waarom schrijf ik dit nou allemaal? Omdat ik wat moeite heb om Nederland ervan te overtuigen dat de situatie in Kosovo belangrijk is. Nederland heeft die omstreden onafhankelijk erkend, sterker nog, Nederland heeft in 1999 actief meegedaan aan de bombardementen op Joegoslavië die het mogelijk hebben gemaakt dat de Albanezen zich überhaupt hebben kúnnen afscheiden. Nederland draagt dus medeverantwoordelijkheid voor een situatie die, om het maar eens zachtjes uit te drukken, verre van ideaal is.

nog meer catastrofe

Vijftien Albanezen uit Kosovo zijn naar alle waarschijnlijkheid verdronken in de Tisa, de grensrivier tussen Servië en Hongarije. De Hongaarse politie arresteerde vorige week een Kosovo-Albanees, die vertelde dat de boot, waarmee de groep illegaal probeerde de Europese Unie binnen te komen, vlakbij de Hongaarse oever was omgeslagen. Volgens hem heeft hij zijn kinderen kunnen redden, maar is zijn vrouw verdronken. Er zouden nog een stuk of veertien anderen op die boot hebben gezeten. De (Albanese) autoriteiten (in Kosovo) hebben bevestigd dat zij zijn benaderd door ongeruste familieleden die deel zouden hebben uitgemaakt van het transport. Er is inmiddels één lichaam gevonden. Een tragische gebeurtenis.
Het is natuurlijk niet voor het eerst dat Albanezen uit Kosovo proberen de Europese Unie binnen te komen. Dat gaat al jaren illegaal, want verblijfsvergunningen worden er niet meer uitgegeven. Iedereen weet dat er bosjes mensen worden gesmokkeld (en dat kost een berg geld), maar het gebeurt maar zelden dat die transporten worden opgemerkt. Dit is wel een hele wrange methode om de neus op de feiten gedrukt te krijgen.
Ik wil hier geen politiek verhaal van maken. Het is eerst een vooral een tragedie voor de betrokkenen en hun nabestaanden. Maar het werpt toch wel een ander beeld op Kosovo, dat, volgens de leiders daar, na de onafhankelijkheidsverklaring economisch op zou bloeien. Maar kennelijk zijn er nog steeds mensen die er heel veel geld en enorme risisco's voor over hebben om weg te komen.

stop de persen

Hoe creëer je non-nieuws in de jaarlijkse komkommertijd, deel 1. Je bezoekt een persconferentie na een ontmoeting tussen de Russische premier Poetin en de Duitse bondskanselier Merkel en om wat voor reden dan ook vraag je de opperrussische leider of Rusland ooit de onafhankelijkheid van Kosovo zal erkennen. Dan krijg je het antwoord: "Die variant bestaat, maar die staat in het kader van het internationale recht." (tussen haakjes: hoe zit het ook alweer met het internationale recht betreffende de Russische erkenning van de zelfverklaarde onafhankelijkheid van Zuid-Ossetië en Abchazië?). Als Servië Kosovo's onafhankelijkheid erkent, dan zal Rusland dat ook doen, orakelt meneer Poetin vervolgens. De internationale persbureaus pikken dat antwoord op, verspreiden het bericht en dan hebben we nieuws. Hebben we dan nieuws? Nee, dan hebben we geen nieuws, want dat standpunt verkondigt Rusland al sinds 17 februari 2008, dames en heren van de internationale persbureaus.

bezoeken

Twee opmerkelijke bezoeken, waarvan het eerste al aan de gang is. De geestelijk leider van de Bosnische moslims, reis-ul-ulema Mustafa Cerić, is in Kosovo en natuurlijk klinkt er kritiek. De topmoslim "speelt een gevaarlijk spel", vindt de Bosnische topserviër, Milorad Dodik, van wie je kunt afvragen wat hij ermee te maken heeft. Afijn, volgens de goed-orthodoxe Dodik durven moslimpolitici uit Sarajevo hun vingers niet te branden aan Kosovo en dus sturen ze de reis-ul-ulema maar. Bosnië heeft de een jaar en honderdzeventig dagen geleden eenzijdig uitgeroepen en inmiddels door tweeënzestig landen erkende onafhankelijkheid van Kosovo niet erkend.
Zoals alles, is ook dit een ingewikkelde kwestie. Want wat gaat Cerić nu eigenlijk doen? Welaan, hij ontmoet zijn Kosovaarse collega Naim Trnava en hij draagt vrijdag het gebed op in de moskee van Prizren. Niks mis mee, zou je zeggen. Maar hij ontmoet ook de president van Kosovo, Fatmir Sejdiu en dat begint toch een beetje naar politiek te ruiken. Verder heeft de geestelijke nogal wat onrust gestookt in de Sandžak, een gebied in Servië waar veel moslims wonen. Daar verklaarde hij dat de Servische moslims in gevaar zijn. We zullen zien.

Het tweede bezoek moet nog komen. Dmitry Medvedev, toprus, vereert in oktober Servië met een bezoek (als het tenminste doorgaat; het bezoek van zijn voorganger Poetin in 2007 werd op het laatste moment afgeblazen). Poetin was de laatste Russische president die zijn medeslaven in 2001 met een bezoek verblijdde. Een Russische president op bezoek in Servië wekt altijd argwaan. Daar moeten wel anti-westerse complotten gesmeed worden, daar moeten wel stilzwijgende bondgenootschappen worden gesloten. Ik denk dat het nogal meevalt. De Russen hebben altijd de mond vol over de broederschap tussen beide volkeren, maar als puntje bij paaltje komt, blijven daden meestal uit.

vervolg

Het gaat lekker door in het zuiden. Ragmi Mustafa, een van de Albanese politieke leiders, weeft een vertrouwd patroon. De žandarmerija treedt "wreed" op, aldus de baas van de Democratische Partij van Albanezen. De elitetroepen van de politie mishandelen volgens hem zelfs kinderen. Ik heb er geen bewijs van gezien. De lokale autoriteiten in Preševo, Bujanovac en Medveđa, waarvan veel Albanezen deel uitmaken, kappen ermee. Ze willen dat de "repressie" ophoudt.

Mustafa verwijst naar Kosovo, en ook dat was te verwachten. "De politie handelt op dezelfde manier in Kosovo en we weten wat daar is gebeurd," zegt hij dreigend. "Servië heeft Kosovo verloren (...)"

bom

Zuid-Servië nog maar even. Ik schreef zondag al dat er een politiepatrouille onder vuur had gelegen. Daar kwam nog eens een bomaanslag in Preševo overheen. Een (Albanese) vrouw en een (Albanees) kind raakten gewond. Ze blijken toevalligerwijs (of niet zo toevalligerwijs?) de echtgenote en het veertienjarige zoontje van een (Albanese) politieman te zijn. De achtergrond van de aanslag is nog niet bekend, maar politieminister Ivica Dačić heeft het al over een "klassieke daad van terrorisme" en onderzoeksrechter Staniša Mihaijlović in Vranje zei dat de ontploffing "waarschijnlijk een terroristische daad (is)".
Verder is bekendgemaakt dat ene Cenan Mehmeti werd gearesteerd, terwijl hij wapens uit Kosovo aan het smokkelen was, maar het is me niet helemaal duidelijk of hij iets met deze aanslag te maken heeft. De politie zegt overigens op verschillende locaties grote aantallen handgranaten, tijdmechanismen voor bommen en vuurwapens te hebben aangetroffen.
Ik weet niet of er weer een guerilla-oorlogje à la 2001 op het punt van uitbreken staat. Ik hoop het niet, maar de voortekenen zijn niet goed. Kosovo's onafhankelijkheidsverklaring heeft onder de Albanezen in Zuid-Servië de hoop op aansluiting heftig aangewakkerd. De Albanese bevolking in Preševo, Bujanovac en Medveđa ziet het deel van Servië waarin zij wonen om de een of andere reden hoe dan ook als 'Oost-Kosovo' (liefst doorlopend tot en met Niš). EULex en Kfor in Kosovo en de politie in Noord-Macedonië lijken niet in staat of niet bereid de ongebreidelde smokkel van wapens en explosieven te stoppen. Albanezen klagen al sinds jaar en dag over 'grove' schending van hun mensenrechten. Kortom, letterlijk een explosieve situatie, waar we het laatste nog niet over gehoord hebben.

bujanovac

Ik kom nog even terug op een incident van woensdag. Toen kwam een patrouillevoertuig van de Servische speciale politieëenheden bij Bujanovac in Zuid-Servië, waar een groot deel van de bevolking Albanees is, getroffen door een granaat. Er vielen twee gewonden. Op zich geen al te erg incident; het had veel erger kunnen aflopen. Maar toch.

Politieminister Dačić suggereerde dat de aanval was uitgevoerd door een "terroristische groepering" uit Kosovo, dat aan dit deel van Zuid-Servië grenst. Zijn commentaar leidde tot de voorspelbare reacties op allerlei internetfora. Voorspelbaar, zeg ik, maar daardoor niet minder triest. Voedsel voor een gewapend conflict ligt nog steeds huizenhoog opgestapeld. Lees maar mee:

- Thank God the officers are alive. I hope Serbia will apprehend and crush the responsible terrorists.(Ace, 9 July 2009 10:34)

- Now it is time liberate the east part of Kosovo. Non-serbs have no right in Serbia so of course they threw handgranedes. No right= no peace.(Adam, 9 July 2009 11:14)

- sorry mr but this is fake man no terrorists in kosova, sorry man u have in your country such of criminals,one of them mladic.legia zemun klan etc etc(itoni, 9 July 2009 13:13)

- Most probably this was done by Serbian criminals(most likely Mladic's criminal gang) to pause the (international)heat/pressure that is on Belgrade by blaming on inocent ALbanians. Hello Serbia, Wake up! These the tricks of the XX century.(PRN, 9 July 2009 14:12)

- Albanian terrorists again cause. When they get a prescribed response, he will take the well-known scenario: we are victims of repression. Yeah! Right! Fortunately, they are not believed. After the lies called Racak massacre, they have lost all credibility.(Drazevic, 9 July 2009 14:22)

Het is maar een kleine selectie van een gemodereerde site, in het Engels opdat iedereen het begrijpt. Op tal van andere sites gaat het er nog veel harder aan toe. Het gaat me vooral om de vooringenomenheid. Niemand weet wat er is gebeurd, wie die granaat heeft afgevuurd, en iedereen vindt er al iets van. Meningen hier worden zelden of nooit gebaseerd op feiten, op kennis, op begrip van de situatie. Er wordt gereageerd in een vast stramien, godzijdank vooralsnog in woorden, maar de daden liggen er, vrees ik, niet ver vanaf (getuige ook dit incident). Zuid-Servië is een kruitvat, ik schreef het al eerder, en het lijkt me dan ook raadzaam dat al die internationals aan de andere kant van de 'grens', in Kosovo dus, heel serieus nemen wat daar gebeurt.

vrij

Het was te verwachten: een rechtbank in Bulgarije heeft vastgesteld dat Agim Ceku niet kan worden uitgeleverd aan Servië. De oud-leider van het UCK en voormalig premier van Kosovo, door Servië verantwoordelijk gehouden voor de marteling, ontvoering en dood van honderden Serviërs en andere niet-Albanezen tijdens de Kosovo-oorlog, mocht gisteren als vrij man het gerechtsgebouw in de grensplaats Kjustendil verlaten. Volgens het persbureau AFP is hem nog wel gevraagd om tot 3 juli in Bulgarije te blijven, want dan loopt de termijn af waarbinnen het openbaar ministerie in hoger beroep kan gaan.

Na Slovenië, Hongarije en Colombia is Bulgarije het vierde land dat geen grond ziet om Ceku voor berechting naar Servië te sturen. Wat de overwegingen van de rechtbank zijn geweest, weet ik niet. De berichten maken daar geen melding van. Volgens AFP had de oud-guerillaleider aangevoerd dat hij geen Servisch burger is en dat Servië niet om de uitlevering van buitenlandse burgers kan vragen. Dat is natuurlijk onzin. Servië kan vragen om de uitlevering van iedereen die ervan wordt verdacht misdaden op Servisch grondgebied (nu onafhankelijk of niet, in 1999 was Kosovo in ieder geval Servisch grondgebied) te hebben gepleegd.
De verdediging had een brief meegenomen van de huidige premier van Kosovo, Hashim Thaci, waarin te lezen viel dat Ceku deel uitmaakt van het Kosovaarse corps diplomatique en dat hij dus onschendbaarheid geniet. En verder zou er een verklaring zijn, waarin Unmik stelt dat Ceku onder de jurisdictie van de Verenigde Naties valt. Geen woord over de vraag of Ceku al dan niet oorlogsmisdaden heeft gepleegd.

Het zal niemand verbazen dat ik dit een teleurstellende gang van zaken vind. Ik heb het niet specifiek over deze Bulgaarse rechtbank. Misschien heeft die de beslissing genomen op juiste juridische gronden. Het teleurstellende is dat er van Albanese kant waarschijnlijk nooit iemand verantwoordelijk zal worden gehouden voor de aangetoonde misdaden tegen Serviërs en Roma tijdens de Kosovo-oorlog. De openbare aanklager bij het Joegoslavië tribunaal heeft herhaaldelijk gezegd dat er geen nieuwe aanklachten te verwachten zijn en Servië krijgt niet de kans om de daders te berechten.