hik

En dan is er ook nog nieuws in de categorie variabila. B. T. (leeftijd: 51, woonplaats: Belgrado, beroep: president) is door een rechter schuldig bevonden aan het nuttigen van alcohol op en plaats waar dat niet was toegestaan. Verdachte dronk champagne in een voetbalstadion, waar het nationale team van Servië zojuist Roemenië de oren had gewassen (5-0). Ter verdediging voerde T. aan "dat ik me niet bewust was dat alcoholcomsumptie verboden was, zelfs voor het uitbrengen van een toast". T. kan een boete tegemoet zien. In Belgrado geldt een strikt alcoholverbod rondom voetbalwedstrijden.

plan

Je neemt je voor om een avondje cultuur te gaan doen, een film te gaan bekijken in het kader op het Slobodna Zona Festival. Van tevoren een kop koffie in café Centrala in de Siminastraat met Aleksandra en Željko. Serieus gesprek, koffie, nog meer serieuze praat, biertje, grappen maken, biertje, filosofische gedachten uitwisselen, biertje, businessplan opstellen voor een bedrijf dat er waarschijnlijk nooit komt, biertje, foto maken, biertje, een gedicht voordragen, biertje en plotseling kom je erachter dat de film al anderhalf uur geleden is begonnen. Nou ja, dan nog maar een biertje.

De avond schrijdt voort, je begint trek te krijgen. Waarheen? Wat is dichtbij? De Schrijversclub is dichtbij, in de Francuskastraat. Je bent er al in geen eeuwigheid geweest, maar de ober erkent je toch. Het gebruikelijke, vraagt hij. Ja, doe maar. En dus: biftek na žaru, tarator, een biertje en als het eten op is een loza om het af te leren. Licht schommelend en heel voldaan naar huis. Die film komt nog wel een keer. Of niet. Nou ja, dan maar niet. Ik houd wel van zulke dagen.

big

Gisterenmiddag hing er nog een big aan de waslijn van de benedenburen. Netjes met een jas aan tegen de regen. Nu is-ie weg. De buurman is al bezig de barbecue aan te steken. Dat wordt ongetwijfeld een vorstelijke lunch.

roštilj

Het is zondagmiddag een uur of vijf en niet al te warm (28 graden). Wat doe je dan als rechtgeaarde Belgradose familie op de begane grond? Dan steek je de barbecue aan, verzamel je (groot)ouders en kroost en dan ga je je buren die slechts over een piepklein balkonnetje beschikken jaloers zitten maken met de geur van geroosterd vlees en de aanblik van pepers, paprika en tomaten. Glaasje koele witte wijn erbij en deze bovenbuurman is haast zover dat hij van de tweede verdieping naar beneden springt om deel te gaan nemen aan de Balkanoverdaad. Soms is het leven niet eerlijk.

krom

Terwijl het in Belgrado voor de verandering weer eens regent, zit ik met stijgende verbazing een bericht in de Volkskrant te lezen. De Europees commissiaris voor landbouw, ene mevrouw Mariann Fischer Boel uit Denemarken, wil snijden in overbodige landbouwregels en dan gaat het over regels waarvan ik het bestaan nooit had vermoed. Kennelijk is Europa twintig jaar lang onderworpen geweest aan de meest belachelijke voorschriften ooit. Volgens de krant mogen 'eersteklas komkommers' (geen uitleg wat dat voor dingen zijn) per 10 centimeter geen grotere buiging vertonen dan een centimeter, mogen spruitjes niet kleiner zijn dan twee centimeter en mogen wortels niet gevorkt zijn (zijn er ambtenaren die dat zitten te controleren?). Groenten en fruit die niet aan de vereisten voldoen, worden verwerkt in de voedingsindustrie of weggegooid.

Mevrouw Fischer Boel wil nu voor zestien van de zesentwintig soorten groenten en fruit van die regels af. "De vorm doet niets af aan de kwaliteit van de appels, komkommers en dergelijke," heeft een dame van het Nederlandse ministerie van landbouw tegen de Volkskrant gezegd. Goh, ga weg, echt niet?? Altijd gedacht dat een kromme komkommer slecht was voor mijn gezondheid. Waarom de regels voor de tien resterende soorten niet worden geschrapt, meldt het artikel niet en ik vind er ook niks over terug op de website van de Europese Commissie.

Het gaat nog verder. Een aantal supermarkten zit niet te wachten op 'mismaakte' groenten en 'mismaakt' fruit, want kromme komkommers passen niet in de schappen. Natuurlijk zijn er meer tegenstanders. Italië, Spanje en Frankrijk schijnen tegen te zijn omdat een toevloed aan "krom en puntig" fruit slecht is voor de prijs.

Nou vraag ik je.

Hier op de markt koop je alleen maar kromme komkomers. Wil je rechte, dan ga je naar de supermarkt, waar je aanzienlijk meer betaalt. Kleine abrikozen zijn goedkoper dan grote, kleine trostomaten zijn duurder dan joekels van vleestomaten, maar het is allemaal te koop, zelfs niet helemaal verse groenten en fruit voor als je weinig geld hebt en half verrotte groenten en fruit voor het geval je helemaal geen geld hebt en het uit de vuilcontainers wilt vissen.

De mensen hier denken dat de Europese Unie over welvaart gaat, over werk, over handel, over vrij reizen, mogelijk zelfs over democratie, rechtsstaat en/of vrijheid. Ik heb vandaag sterk de behoefte om van de daken te schreeuwen: begin er niet aan!!! Laat die EU voor wat ze is, laat ze daar in Brussel in de prut zakken met hun regeltjes. Lang leve de gevorkte wortel, de kromme komkommer, de aardappel met bulten, de wormstekige appel, de gevlekte peer, de mismaakte paprika en de te grote tomaat.

cantharellen

Uien, kakelverse zongerijpte tomaten, selderie en... cantharellen. Daar gaan we vanvond maar eens een lekker prutje van koken. Het is een genot om nu over de markt te lopen. De zomer geurt je tegemoet met al dat vers. Bergen groenten, fruit en kruiden, zo van land of boom; meloenen, frambozen, nog lekkere jonge aardappels, paprika's, perziken, basilicum, rozemarijn, abrikozen, alles om je vingers bij af te likken. Voor mij geen groenten- en fruitafdeling van de Albert Heijn, maar gewoon elke naar Bajloni om daar voor een appel en een ei al dat lekkers te kopen.

Zo ziet dat prutje eruit:

Gekookste rijst erbij en klaar.

service

Deze was ik nog vergeten. Donderdagavond, aan de vooravond van het vertrek van mijn vader, aten we in restaurant Reka in Zemun. Waar in veel Belgradose restaurants de service, zacht gezegd, te wensen overlaat, zijn ze daar wel erg doorgeslagen. Je kunt er je eigen ober uitkiezen. Op het plaatje is het moeilijk te zien, dus ik geef een selectie. Als je niet veel honger of dorst hebt en veel geduld hebt, vraag je om oma Bebison. "Is er een wezen zonder fouten op deze planeet? Dat is er - Ana". "Mooie Fata. Als ze u bedient, langs u heen loopt, begint te dansen of naar u glimlacht, dan waant u zich plotseling tegelijkertijd aan de kusten van Turkije, Spanje, Latijns-Amerika en India (?)." "Nenad - blauwe ogen en een prachtige glimlach. Wees voorzichtig dames, hoge hakken breken makkelijk (?)."
Overigens viel het met die service enigszins tegen. We konden niet kiezen en, hoewel we een tafel hadden gereserveerd, maande de dienstdoende ober ons vooral een beetje door te eten, daar er later op de avond een privéfeest in Reka zou worden gehouden.

terug

Aleksandra is gisteren teruggekomen uit Kroatië. Ze heeft drie dagen op kosten van JAT Airways en de Kroatische toeristenorganisatie in een chic hotel in Istrië gezeten. JAT vliegt vanaf nu twee keer per week naar Pula en dat moest gepromoot worden. Vandaar. Journalistiek gezien is het natuurlijk ver over de grens van het toelaatbare om je zo te laten feteren (heb een Russische laptop en daar zit geen dakje op), maar erg vind ik het niet, want Aleksandra heeft drie flessen overheerlijke wijn, een fles olijfolie en een zakje lavendel meegenomen.
Vandaag monteer ik de eerste televisiereportage over Mitrovica. Gaat mooi worden, denk ik.

taart

Hoe zit het met die taart, Liesberth?

recept

Liesberth vroeg om het recept van Aleksandra's appel-pruimen-notentaart. Servicegericht als het Belgradoblog is, vormt dat natuurlijk geen enkel probleem. Onze taart is al op, dus een plaatje kan ik er niet meer bij doen.

Nodig: 170 gram suiker, snufje zout, 280 gram boter, zes eieren, 350 gram gewone bloem, 40 gram volkorenbloem, zakje vanillesuiker, bakpoeder, zakje instantpudding, 0,5 liter melk, 500 gram appels, 500 gram pruimen, 80 gram amandelen.

Meng met de mixer 250 gram boter (kamertemperatuur), 100 gram suiker, de vanillesuiker en een snufje zout. Meng daar een voor een de eieren door tot een glad deeg. Meng daar beetje bij beetje de bloem en het bakpoeder doorheen. Verwarm de oven tot 175 graden. Leg vetvrij papier op de bakplaat, en bak het mengsel 25 minuten. Haal uit de oven en laat een beetje afkoelen. Maak de instantpudding met de melk volgens gebruiksaanwijzing. Smeer dat over de taart. Verwijder de klokhuizen van de appelen en snijd ze in dunne plakjes. Ontpit de pruimen en halveer ze. Leg appelplakjes en gehalveerde pruimen dakpansgewijs op de taart. Kneed 'broodkruimels' uit het volkorenmeel, 30 gram suiker en 30 gram boter. Verspreid ze over de vruchten. Dan de gehakte amandelen er overheen. In de oven en na 20 minuten is de taart klaar.
Zo eenvoudig kan het leven zijn.

winter rot op

Het wordt echt tijd dat de winter er een eind aan maakt en plaats biedt aan het voorjaar. Niet alleen staat het weer me tegen, op de markt is ook bijna niets fatsoenlijks meer te koop. Ja ingemaakte kool, ingemaakte paprika, ingemaakte dit en ingemaakte dat, maar al dat ingemaakte spul komt me aan het eind van de winter neus en oren uit. Vers is er bijna niet (spruitjes wel). De tikvice (courgette, 2,68 euro per kilo) gun ik nog het voordeel van de twijfel, maar de tomaten (1,93 euro per kilo) zijn op het randje of er net overheen en het fruit... Mwah. Tijd dus de vroege tomaten en de eerste aardbeien uit Macedonië. Ik kan er niet op wachten.

sneeuw en houthakkershapje

Het was koud, gisteren op Fruška Gora.

Het was koud en het was glad in het heuvelachtige nationale park net onder Novi Sad, zo glad dat de eigenaar van de witte auto op het plaatje hieronder niet tegen de helling op kon komen. We hebben geprobeerd hem te duwen, maar we glibberden zelf net zo hard weg als de bijna gladde achterbanden onder zijn voertuig. Gelukkig kwam er toevallig een vierwielaangedreven Jeep voorbij en toen was het probleem opgelost.

Wat we daar deden? We zijn op zijn op zoek naar een huisje op het platteland, een onderkomen om drukte en stank van Belgrado zo nu en dan te kunnen ontvluchten, een retraite om te denken en te schrijven en om feesten te kunnen geven, met fruitbomen (en misschien wel druiven) en een tuin om paprika's en tomaten te kweken. Ik zou zelf graag een geit hebben, maar Aleksandra heeft het niet zo op geiten. Ze walgt van geitenmelk en -kaas en ze vindt geitenvlees al helemaal niet te pruimen. En hoewel er zelfs wordt beweerd dat de melk van geiten in sommige gebieden helpt bij de genezing van kanker (vanwege de kruiden die die beesten eten), zal er dus wel geen geit komen.

We waren in het dorpje Popovica, waar we ons hebben verlekkerd aan de mooie uitzichten, de pitoreske huisjes en de landerige sfeer. Natuurlijk belandden we in de lokala kafana Koliba. De perenrakija was daar uitmuntend, net als het houthakkershapje. Een hapje noemen ze dat: eerst twee volle borden kalfsvleesčorba = dikke soep en daarna gegrilld vlees, gerookte varkenspoot, aardappels, reuzenchampignons en kajmak in een aardewerken pot, in de oven en klaar is Kees. Een gewoon mens kan daar drie weken op teren. Een geborduurde Tito keek minzaam toe.

Vriend Željko wil ook graag een vikendica (weekendhuisje), dus die was er ook bij.

Toen we uit de kafana kwamen was het helaas te donker om nog foto's te maken. Die komen als we de volgende keer naar Popovica gaan.

duvel

Jaren heb ik er vol ongeduld op gewacht, het ooit uit Nederland meegebrachte glas stond al die tijd te stof te verzamelen in de kast en nu is het er eindelijk: het eerste Belgische biertje in Servië, Duvel nog wel. Niet dat ik iets tegen Jelen heb, of Nikšićko of Weiffert (wel tegen Lav), maar ja, tegen Belgisch bier kun je nou eenmaal niet opconcurreren. Ik heb er meteen maar acht gekocht. Dat kost een paar dinars, maar dan heb je ook wat. Genieten met de ogen dicht. Dank Mercator (supermarkt in Novi Beograd), duizend maal dank. Als jullie dit in het assortiment houden, heb je er een vaste klant bij.

feest

Er stonden gisteren twee treetjes bier op het balkon, dus moest er wel iets aan de hand zijn. En inderdaad, er was een feestje bij ons thuis; een combinatie van Aleksandra's verjaardag (vandaag) en een opwarmgelegenheid voor de nieuwe woning.

Wat zal ik zeggen? Het was gezellig, het was laat en ik heb me wel eens beter gevoeld dan vandaag.

slava

Het was dus slava gisteren, mijn oren tuteren er nog van. Net als de meeste Serviërs hebben Aleksandra's verwanten de gewoonte om voortdurend en luid door elkaar heen te praten. Voor iemand wiens Servisch niet erg sterk is, zijn die gesprekken moeilijk te volgen. Gelukkig is er voldoende afleiding in de vorm van eten en drinken. Zoals je aan de plaatjes kunt zien, had Aleksandra's moeder weer ernstig haar best gedaan. Natuurlijk was er veel te veel van alles.

Geen geroosterd varken maar allerlei soorten vis dit keer, omdat het vrijdag was. En een worteltjessalade die ik nog nooit eerder had gegeten. Voor de liefhebbers van heet: 2 kilo wortels geraspt, 300 gram hete pepers (vers) in ringetjes, bosje peterselie fijngehakt, 2 tenen knoflook fijngehakt, 300 gram olie (weet niet precies hoeveel dat in cc's is, gewoon proberen), eetlepel zout, eetlepel suiker, 3 eetlepels goede azijn. Door elkaar husselen en klaar.

Rakija was er natuurlijk ook. De trots van schoonvader Negovan, van višnje (zure kersen, bestaat daar een Nederlands woord voor?), drie keer gestookt, 50 procent alcohol en in een bijzondere fles, waar oorspronkelijk Metaxa in heeft gezeten. Kleine glaasjes, want vreselijk sterk, maar oh zo smakelijk.

En dan weer tweehonderdvijftig kilomter terug naar huis, volgeladen met van alles omdat Servische (schoon)moeders altijd denken dat hun in de stad levende kroost in de winter van de honger omkomt. Dus:

tien kilo aardappels van eigen land, tien kilo walnoten uit eigen boom, grote zak pečena paprika (weet ik geen Nederlands woord voor, paprika uit eigen tuin), drie potten ajvar (paprikapuree, paprika uit eigen tuin), pompoenpita (taart), doos višnje uit eigen boom, zak hazel-, walnoten en amandelen van opa en oma uit Macedonië, doos chocola en vast nog wat dingen die ik vergeten ben. Burp.

slacht

Ik dacht dat ze het alleen op het platteland deden, maar ze doen het dus ook gewoon hierachter op de binnenplaats, hartje Belgrado: zelf slachten voor de winter. Het biggetje wordt eerst netjes schoongewassen in een teiltje en daarna zorgvuldig geschoren, terwijl het schaap in de tussentijd geduldig haar beurt afwacht. Er staat al een pan klaar voor de lever. Er komt een boel eetbaars van die beesten. Niet alleen maar vlees; alles wat geen bot is wordt opgepeuzeld of gebruikt bij de bereiding van andere maaltijden. De familie daar beneden kan er de komende winter wel tegen.

koffie

Laat me het eens over koffie hebben. Veel mensen hier geven de voorkeur aan een schep koffie in een speciaal steelpannetje, water erbij, op laten koken, roeren, nog een keer op laten koken en klaar. Ik vind dat over het algemeen niet te drinken. Of de kwaliteit van de koffie laat te wensen over of het is te slap of het is te sterk en je zit altijd met die laag prut die ik om onduidelijke redenen bijna altijd ten dele weet op te slobberen. En dat is niet lekker.

De Balkan zou de Balkan niet zijn als er over die koffie geen dispuut zou bestaan. De Turken hebben de koffie hier geïntroduceerd, dus heet deze koffievariant eigenlijk Turska kafa (Turkse koffie). Maar ja, de Turken waren bezetters en daar kan niks goed van komen, dus hebben we het in Servië vaak over Srpska kafa, in Bosnië over Bosanska kafa en in Macedonië over Makedonska kafa. Minder puriteinse Balkanezen hebben het over domaća kafa (binnenlandse koffie).

In veruit de meeste café's hebben ze inmiddels espressoapparaten en dat is een verademing. In Albanië weten ze daar het beste mee om te gaan. Nergens in de regio drink je zulke lekkere espresso's als in Tirana. Er bestaat dan ook een speciale band tussen Italië en Albanië. In Belgrado, Zagreb, Sarajevo, Podgorica, Priština en Skopje kun je overigens eveneens met een gerust hart om espresso vragen.

Thuis heb ik het liefst filterkoffie; niet te slap en lekker zoet. Daarmee heb ik een probleem, want filterkoffie is niet populair op de Balkan. Slechts weinig winkels verkopen het en als ze het al hebben, dan is het (in Belgrado tenminste) vaak de lokaal geproduceerde Intermezzo- (niet te drinken) of de geïmporteerde Krönung-koffie (iets minder niet te drinken). Gelukkig is er de coffeeshopketen (échte coffeeshops, dus geen hasj of marihuana) Greenet. Daar kun je kopjes koffie drinken, maar in enkele vestigingen hebben ook koffie om mee te nemen. Keus te over: Latijns-Amerikaanse bonen, Afrikaanse bonen, gemengde bonen. Als je wilt, malen ze het voor je. Ik scoor daar geregeld een kilo a 1100 dinar (een kleine dertien euro). Alleen al een genot als je thuis de zak opent en het aroma je tegemoet komt.

Ik had een haast antiek koffiezetapparaat, maar dat heeft de verhuizing niet overleefd. Dus heb ik nu een zachtblauw machien van de firma Philips. Ik zei al: filterkoffie is niet populair. De keus aan koffiezetapparaten is dan ook beperkt.

dilemma

De uit Nederland meegebrachte rookworst is al op, er is nog één stroopwafel over en een klein stukje amandelstaaf. De Droste-chocoladeletter (die ik zo lekker vind) is nog compleet. Maar je ziet het: het is een A en die letter is dus voor Aleksandra. Of zal ik toch maar stiekem... Waarom eigenlijk niet? Mijn naam heeft ook twee A's en wat doet het ertoe dat die niet aan het begin staan?

bruiloft

Er was veel varkensvlees.

Er was taart.

Er was natuurlijk een roma-orkest.

Er was een blij dansende moeder.

Er waren andere dansende mensen.

Bruid en bruidegom waren er.

En wij waren er ook.

Kortom, we hadden gisterenavond een bruiloft en die voel ik nu nog in m'n hele lijf. Veel eten, veel rakija en veel pret. En vandaag is het ook feest, want vandaag is het op de dag af vijf jaar geleden dat Aleksandra en ik zijn getrouwd. Dat zag er zo uit.

Mooi feest was dat in Niš. Aleksandra is nu aan het werk, maar vanavond gaan we het vieren met kuma Katja. Kum Xhabir kan er niet bij zijn. Die woont in Skopje en dat is een beetje te ver weg om een avondje over te komen. Ik vrees dat het vanavond weer veel eten, veel drinken en veel pret wordt en dat ik morgen weer met een kater zit.

buikpijn

Er komt vaak gek nieuws uit Macedonië. Neem nou het volgende. Driehonderdnegenendertig mensen zijn ziek geworden nadat zij "met room gevuld gebak" hadden gegeten. De betreffende moslims (meest Albanezen) hadden zich aan het eind van de ramadan zo volgepropt met zoetigheid dat ze niet wisten hoe snel ze naar de wc moesten rennen, omdat de gebakjes er aan boven-, dan wel onderkant met een noodgang weer uitkwamen. Buikkrampen, overgeven, diarree, hou d'r over op. De een na de ander kwam bij de dokter binnengestrompeld. Al dat gebak was volgens de berichten afkomstig van één enkele winkel in Skopjes Bit Pazar, de markt in het oude deel van de stad. Verbaast me niks, ik ben er ook eens ongenadig ziek geworden na het eten van... Wat was het ook alweer. Vergeten. Maar driehonderdnegenendertig gebakjes uit één winkel? Dat lijkt me wel erg veel. Het lijkt me waarschijnlijker dat er een hele levering room bedorven was en dat de gebakjes in heel veel winkels de oorzaak van de ellende zijn geweest. Het is nog een wonder dat er zo weinig mensen ziek zijn geworden, want volgens de Macedonische minister van volksgezondheid, Bujar Osmani, zijn er honderdzevenendertig gebakjeswinkels in het hele land onderzocht, waarvan er veertig (bijna dertig procent) zijn gesloten omdat ze niet voldeden aan de hygiënische vereisten. Kandidaatlid van de Europese Unie. Dat wel.