De Amerikanen eisen weer eens wat van Servië. Het gaat over de Kovačević-zaak waar ik op 2 juli al over schreef. In het kort: Miladin Kovačević (Servisch staatsburger, 21 jaar, 2,06 meter, 127 kilo) heeft in New York een Amerikaans staatsburger bijna doodgeslagen. Hij werd gearresteerd, kwam op borgsom vrij, kreeg een noodpaspoort op het Servische consulaat in New York en wist niet hoe snel hij het land uit moest. Sindsdien zit hij in Servië. Zijn familie heeft hier iets gemompeld in de zin van: Miladin vertrouwt de Amerikaanse rechtspraak niet blabla, hij wil zich met alle liefde hier verantwoorden blabla. Onzin natuurlijk, Miladin wil gewoon niet boeten voor wat hij heeft gedaan. Maar toch...

De Amerikanen oefenen extreem zware druk uit op de Servische regering om Kovačević per kerende post terug naar New York te sturen en wel voor 1 augustus. Servië is namelijk zo'n land dat je niet iets vraagt of waarmee je diplomatiek overlegt, daar eis je als VS iets van. Geeft Servië geen gehoor aan die eis, dan dreigt stopzetting van de Amerikaanse hulpprogramma's, zei de New Yorkse senator Charles E. Schumer, een man die zich het lot van slachtoffer Bryan Steinhauer heeft aangetrokken. Ook Hillary Clinton, van wie de Steinhauers naar verluidt huisvrienden zijn, bemoeit zich ermee. Samen hebben de twee senatoren minister van buitenlandse zaken Condoleezza Rice gevraagd om uitlevering te eisen van Servië. Let wel, we hebben het hier over een ordinaire knokpartij in een kroeg; geen fijne, maar laten we de boel wel in z'n verband zien.

Juridisch is de zaak behoorlijk ingewikkeld en geloof het of niet, er bestaan buiten de Verenigde Staten ook landen met wetten en regels waar de lokale autoriteiten zich aan hebben te houden. Volgens Kovačević' advocaat Veselin Čerović verbiedt de Servische grondwet uitlevering van eigen onderdanen. (Natuurlijk wel aan het Joegoslavië Tribunaal, zoals we deze week hebben gezien, maar daar bestaat een speciale wet voor). Minister van buitenlandse zaken Vuk Jeremić, pas in New York omdat hij weer eens bij de Veiligheidsraad moest zijn vanwege Kosovo, deelt die mening. Čerović zegt dat geweldenaar Miladin in Servië moet worden berecht en dat kan weer niet, omdat de Amerikanen weigeren het dossier over te dragen.

Er bestaat een meer dan honderd jaar oud uitleveringsverdrag tussen de twee landen en dat is nu voer voor juristen. Dat verdrag werd in 1902 gesloten tussen het toenmalige Servië en de Verenigde Staten. Dat oude Servië is eerst opgegaan in het Koninkrijk der Serviërs, Kroaten en Slovenen, toen in Joegoslavië, toen in Servië en Montenegro en nu is het weer Servië. Vraag: gelden de verdragen die destijds zijn gesloten en die nooit zijn gewijzigd of opgezegd nog steeds voor het huidige Servië? Interessante vraag. De Amerikanen vinden natuurlijk van wel.
Toen ik deze zaak aan het uitzoeken was, stuitte ik op een artikel van 2 december 2007 uit de Britse Times. "De VS zegt dat ze het recht heeft Britse burgers te ontvoeren", stond erboven. Het Amerikaanse Hooggerechtshof zou hebben goedgekeurd dat Amerikaanse opsporingsdiensten niet-Amerikanen in hun eigen land mogen arresteren en naar de VS mogen overbrengen om daar terecht te staan. En dan gaat het niet alleen om mensen die van terrorisme worden verdacht. Het hof zou dat in een fraudezaak hebben toegestaan en het zou dus net zo goed op kunnen gaan voor Miladin Kovačević. Ik zou me maar goed verstoppen als ik hem was. Probeer eens een lange witte baard, lang wit haar en een gekke bril.
Waarom besteed ik nou zoveel aandacht aan deze eigenlijk heel onbelangrijke zaak? Niet omdat ik vind dat Kovačević de dans moet ontspringen. Ik zou er geen traan om laten als hij voor een flink aantal jaren achter de talies verdwijnt. Maar ik krijg pukkeltjes van de manier waarop de Amerikanen proberen wereld de wet voor te schrijven. Gelukkig zijn Serviërs te eigenwijs om dat zomaar te laten gebeuren.


Fijn he, een bijna Karadžićloze post. Inmiddels is het sinds zijn arrestatie trouwens wel zulk weer (wraak van boven????):

miladin

Het is er dan eindelijk toch van gekomen. Miladin Kovačević is in staat van beschuldiging gesteld. Even in het kort: krachtpatser Kovačević, die destijds in de Verenigde Staten studeerde en basketball speelde, sloeg tijdens een caféruzie in de zomer van 2008 de schriele Bryan Steinhauer bijna tot moes, ontvluchtte de VS met een inderhaast georganiseerd nieuw paspoort terwijl hij op borgtocht vrij was en keerde naar Servië terug. Familie van Steinhauer boos, de Amerikanen hysterisch. Servië leverde Miladin niet uit, omdat dat niet kan met eigen onderdanen. Amerikanen nog hysterischer, bilaterale betrekkingen beschadigd, Hillary Clinton bemoeit zich ermee. Deal met de VS: Servië betaalt de familie Steinhauer 660.000 euro en belooft Kovačević in eigen land te berechten. Serviërs boos, omdat met deze geste impliciet schuld wordt erkend, terwijl zich nog geen rechter over de zaak heeft gebogen.
Dat gaat nu dus wel gebeuren. Anders dan aan gene zijde van de Atlantische Oceaan is Kovačević hier niet aangeklaagd voor poging tot doodslag, maar voor het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel. Aanvullend wordt hem ook nog verweten dat hij gebruik heeft gemaakt van een vals, zij het door het Servische consulaat geregeld, paspoort. Hoewel het toch om een behoorlijk zwaar misdrijf gaat, heeft Miladin al die tijd geen Servische gevangenis van binnen gezien. De officier van justitie is er kennelijk van uitgegaan dat hij niet weer zou vluchten (tot nu terecht, waar moet hij ook heen?).
Kortom, een geruchtmakende zaak.
Twee medeverdachten hebben in de VS inmiddels twee jaar gevangenisstraf aan hun broek gekregen.

compensatie

De Servische regering heeft er lang over gedaan, maar eindelijk is het dan zover: ze heeft erkend dat de staat een paar weken geleden negenhonderdduizend dollar heeft overgemaakt aan Bryan Steinhauer (links), een 22-jarige Amerikaan die in juni vorig jaar in een coma werd getimmerd door de evenoude Miladin Kovačević (boven) uit Servië. In ruil daarvoor heeft de Amerikaanse officier van justitie het strafdossier van Miladin naar Belgrado gestuurd.

Ik weet het niet hoor, maar deze kwestie in volgens mij uniek in de internationale strafrechtgeschiedenis. Nog even in het kort. Steinhauer en Kovačević krijgen ruzie in een of ander New Yorks café. Boom Miladin geeft struikje Bryan een dreun. Steinhauer raakt in coma en komt daar maandenlang niet meer uit. De Serviër wordt gearresteerd, komt op borgtocht vrij, moet natuurlijk zijn paspoort inleveren en mag het land niet verlaten, ritselt niettemin een reisdocument op het Servische consulaat en licht zijn hielen. Terug in Servië toont hij overigens geen greintje berouw en is hij de held van de Servische Radicale Partij.

Een diplomatieke rel volgt. De Amerikanen willen Miladin terug, de Serviërs zeggen dat hun grondwet dat verbiedt. De Serviërs zeggen: we vervolgen hem hier wel, de Amerikanen weigeren het dossier op te sturen. In maart verschijnen er berichten in de Servische pers over een deal. De regering verklaart de kwestie staatsgeheim (!). Die deal was er dus toch.

Wat een gekke rechtsgang. Kovačević is niet veroordeeld (en ik betwijfel of dat ooit zal gebeuren) en toch is er een schadevergoeding betaald en dan niet door degene die wordt geacht geslagen te hebben, maar door de Servische belastingbetaler. De regering zegt: niks belastingbetaler, want dat geld komt uit inbeslaggenomen crimineel geld. Onzin natuurlijk, want als die negenhonderdduizend gulden niet aan Steinhauer was betaald, had er iets anders mee gedaan kunnen worden en dat iets anders moet nu uit belastinggeld worden betaald.

En dan de Amerikanen, die zo graag willen dat de dreunuitdeler achter de tralies belandt. Dat haal je de koekoek. Eerst geld en dan het dossier. Wat voor justitie is dat?

Natuurlijk moet Kovačević boeten voor wat hij heeft gedaan, als een rechter tenminste eerst vaststelt dát hij het heeft gedaan. Natuurlijk moeten de Servische diplomaten die hem vliegensvlug aan een nieuw paspoort hebben geholpen een zware duw krijgen. En natuurlijk moet de familie Kovačević (die razendsnel in staat was om de borgsom van honderdduizend dollar te betalen en dus klaarblijkelijk niet onbemiddeld is) worden aangesproken op de betaalde schadevergoeding (in het geval zoonlief schuldig wordt verklaard).

Aan gene zijde van de Atlantische Oceaan mogen ze zich echter ook wel even achter de oren krabben. Hier is recht verkracht door een (machtig) land, dat andere landen altijd heel goed weet te vertellen hoe zich te gedragen en nu in een achterkamertje schimmige zaken heeft gedaan. Waarom? Ik snap er geen zak van.

kovačević

Herinneren jullie je Miladin Kovačević nog, de Servische geweldenaar die in de zomer van vorig jaar in de VS het Amerikaanse onderdeurtje Bryan Steinhauser bijna naar de andere wereld sloeg? Er is weer eens nieuws over deze held, die niet wist hoe snel hij na zijn daad Amerikaanse bodem moest verlaten op de vlucht voor zijn verantwoordelijkheid. Hij is geslagen door de Amerikaanse politie, jammerden zijn ouders in koor, en daarom moest hij wel, nadat er een borgsom van honderdduizend dollar was betaald en er in no time tijdelijke documenten waren verstrekt door de een of andere malloot op het Servische consulaat. Het resulteerde destijds in een diplomatieke rel, omdat de Amerikanen eisten dat Miladin terug moest worden gestuurd om in de VS te worden berecht.
Het is een tijdje stil geweest rond Kovačević, maar eind deze week barstte er weer eens een rel los rond zijn stevige gestalte. De Servische regering zou hebben bediscussieerd of zij negenhonderdduizend dollar schadevergoeding zou betalen aan de familie Steinhauser. Nou vraag ik je. Je mept iemand in elkaar en vervolgens betaalt de (toch niet echt vermogende) staat de schadevergoeding? Daar discusieer je als regering niet over. Je vertelt meneer de geweldenaar en zijn familie dat ze zelf maar op moeten draaien voor dat bedrag. Moet je maar geen iele mannetjes in elkaar slaan. Ze wisten immers ook binnen hele korte tijd honderdduizend dollar borgtocht te organiseren. Nou dan? En als je zo onschuldig bent als je zegt te zijn, dan ga je gewoon terug naar de VS om je te laten berechten en stop je met mekkeren dat je daar geen eerlijk proces gaat krijgen.
De jongeren van de LDP, de partij van Čeda Jovanović, wandelden vandaag met een mooi spandoek door Belgrado. "Wie moet ík in elkaar slaan voor 1 miljoen dollar?"

krachtpatser

Er is een Amerikaan in New York in elkaar getimmerd door een buitenlander (een Serviër nog wel) en meteen moet de hele wereld het weten. Ik geef toe, het was niet fraai van Miladin Kovačević om zijn klasgenoot Bryan Steinhauer een ontzettend pak slaag te geven. Op het fotootje zie je dat Miladin flink uit de kluiten gewassen is, terwijl die Bryan, die de kloppartij nauwelijks overleefde, maar een onderdeurtje schijnt te zijn. Het was al evenmin fraai van de Servische vice-consul Igor Milošević om de geweldenaar van een nieuw paspoort te voorzien (het oude had-ie in moeten leveren), nadat die voor honderdduizend dollar op borgtocht was vrijgelaten. Met dat document kon arme ziel Kovačević fluks naar zijn vaderland vluchten. Mooi is inderdaad anders.

Geweld onder jongeren in de Verenigde Staten is heel gewoon. Ik neem aan dat in de meeste gevallen jonge Amerikanen jonge mede-Amerikanen vermoorden, verwonden of anderszins elkaar het leven zuur maken. Behalve de direct betrokkenen zijn er volgens mij niet veel Amerikanen die zich daar vreselijk druk over maken. Waarom dan ineens die hysterie als een niet-Amerikaan een Amerikaan (of Amerikaanse, zie Nathalee Holloway) iets aandoet?

Het zijn niet de minsten die zich met de zaak bemoeien. "Deze zaak heeft topprioriteit voor de regering van de Verenigde Staten," zei de Amerikaanse ambassadeur in Servië, Cameron Munter. Hij heeft spoedoverleg met de Servische regering gevoerd. Maar het kan nog hoger. Zelfs minister van buitenlandse zaken Condoleezza Rice schijnt zich er druk over gemaakt te hebben.

Wel, wel. Ik heb de indruk dat ook Amerikanen nogal eens geweld plegen tegen buitenlanders, nogal zwaar geweld zelfs. Daar hoor ik maar weinig Amerikanen hysterisch over worden. Zal wel komen omdat het in naam van vrede en democratie gebeurt...