(on)gezondheidszorg

Nog iets meer dan een maand en dan viert Edo dat hij een jaar geleden zijn arm brak tijdens een potje voetbal. Een eenvoudige breuk, die met een simpele operatie en een paar weken gips opgelost had kunnen en moeten zijn. Ik heb er al eerder over geschreven. De arm werd verkeerd gezet en moest opnieuw worden gebroken, er werd een goedkope Chinese metalen plaat ingezet en die brak, waardoor het bot verkeerd aan elkaar groeide en weer moest worden gebroken. De ene na de andere medische blunder. Nu zit zijn arm in een soort van middeleeuws martelwerktuig, waar hij uit eigen zak een flinke berg geld voor heeft moeten betalen. Hoelang nog? De doktoren schijnen het niet te weten. Een maand, twee maanden, drie? Het kan allemaal. Al die tijd kan Edo niet werken en al die tijd ontvangt hij dus slechts zestig procent van zijn toch al niet al te hoge salaris.

En dan was ik gisteren dus in het ziekenhuis van Kruševac om mijn schoonzusje op te halen en naar huis te brengen. Anđelka is er na haar ongeval gelukkig goed aan toe. Ze heeft een paar hechtingen in haar achterhoofd en wat pijn in haar rechtervoet, maar dat is alles. Ik was evenwel geschokt over de toestand in dat ziekenhuis. Laat me een voorbeeld geven: de wc in de patiëntenontvangst van de afdeling chirurgie. Allereerst was er nauwelijks in te komen, omdat de deur rakelings langs de toiletpot opent. Niet echt handig voor een afdeling chirurgie, waar allerlei mensen met gebroken ledematen komen. Als je een klein beetje onvoorzichtig was, trok je de klink uit de deur, die overigens niet op slot kon. Daar is nog mee te leven. Erger was dat de rand van de brilloze wc-pot besprenkeld was met pis, het rook er naar stront, er was geen wc-papier, er was geen zeep, er was niks om je handen mee af te drogen. Volgens Anđelka was de situatie op de afdeling zelf geen haar beter: geen wc-papier, geen zeep, geen handdoeken om je na een douche af te drogen. Ik dacht dat ziekenhuizen over hygiëne gingen. Niet in Kruševac.

Ik had jullie er graag plaatjes van willen laten zien, maar jammer genoeg was de batterij van mijn camera leeg.

Is dit nu arrogant gezeur van een verwende westerling? Ik denk het niet. Natuurlijk weet ik dat de ziekenhuisbudgetten klein zijn. Maar ik weet ook dat de lonen van schoonmaaksters (ik schat zo'n honderdvijftig euro per maand) je als ziekenhuisdirectie de kop niet zullen kosten, dat je geen budgetoverschrijdingen riskeert als je zorgt voor voldoende wc-papier, zeep en (papieren) handdoekjes. Met andere woorden: voor ziekenhuizen hoeft een basale zorg voor hygiëne geen enkel probleem te zijn, ook niet in Servië en zelfs niet in Kruševac. Het treft me iedere keer weer: zodra verplegend personeel en artsen vinden dat hun salarissen te laag zijn (die zijn inderdaad niet hoog), dan zijn ze van hate bereid om uit protest de straat op te gaan. En dat doen ze ook met enige regelmaat. Maar als het gaat om de omstandigheden voor hun patiënten, dan blijft het oorverdovend stil. Om maar te zwijgen over het nemen van verantwoordelijkheid voor medische fouten (zie Edo).

hik

En dan is er ook nog nieuws in de categorie variabila. B. T. (leeftijd: 51, woonplaats: Belgrado, beroep: president) is door een rechter schuldig bevonden aan het nuttigen van alcohol op en plaats waar dat niet was toegestaan. Verdachte dronk champagne in een voetbalstadion, waar het nationale team van Servië zojuist Roemenië de oren had gewassen (5-0). Ter verdediging voerde T. aan "dat ik me niet bewust was dat alcoholcomsumptie verboden was, zelfs voor het uitbrengen van een toast". T. kan een boete tegemoet zien. In Belgrado geldt een strikt alcoholverbod rondom voetbalwedstrijden.

ongeluk

De Dacia Logan van mijn schoonzusje en zwager zag er ook zo uit, hij was alleen blauw. Nu staat hij gebutst en uitgebrand ergens langs de weg bij Kruševac. Anđelka is er gisterenavond, op weg naar haar werk in Novi Pazar, mee van de weg geraakt. Het was donker, het regende en het is een bochtige weg, maar wat er precies is gebeurd weet ik niet. Ik weet wel dat mijn schoonzusje het er godzijgedanktengeprezen relatief onbeschadigd vanaf heeft gebracht. Toen ze tegen een eik tot stilstand was gekomen, had ze gelukkig de tegenwoordigheid van geest (en het lichamelijke vermogen) om als een haas de auto te verlaten. Ze is voor hulp naar het dichtstbijzijnde huis gerend. Toen ze met de bewoonster van dat huis terugkwam bij de Dacia, stond die in lichterlaaie. Zwager Vlada is er vannacht geweest. Behalve wat verwrongen en zwartgeblakerd staal is er niks van hun auto over. Van Anđelka dus gelukkig wel. Ze is ter observatie naar het ziekenhuis van Kruševac overgebracht en behalve een wond op haar achterhoofd schijnt ze geen schade te hebben opgelopen. Ik hoop maar dat er geen verborgen letsel is. Morgen ga ik haar uit het ziekenhuis ophalen. Dan ga ik haar eerst heel erg lang knuffelen en dan breng ik haar naar huis in Niš.

recht?

Ik was even twee dagen met heel andere dingen bezig. Vandaar. Excuses, ik hoop dat jullie je desalniettemin hebben vermaakt.
Mens, mens, wat een belangstelling ineens. De internationale media tuimelen over de regio heen alsof er iets heel bijzonders aan de hand is. En dat is eigenlijk ook wel zo.
Zoals jullie ongetwijfeld weten, buigt het Internationaal Gerechtshof zich sinds gisteren in het Vredespaleis in Den Haag over de vraag of de Albanezen in Kosovo het recht hadden om zich onafhankelijk te verklaren en neem van me aan dat het een ingewikkelde kwestie is. Waar baseer je zo'n oordeel op? Er zijn namelijk geen internationale wetten die voorschrijven wanneer een bevolkingsgroep dat recht wel en wanneer een bevolkingsgroep dat recht niet heeft. Vandaar dat de zaak internationaal zoveel aandacht krijgt.
Wat de internationale media steeds verkeerd melden, is dat de zaak is aangespannen door Servië tegen Kosovo. Dat is niet het geval. Het zou ook niet kunnen, want Kosovo is geen lid van de Verenigde Naties. Servië heeft de Algemene Vergadering van de VN verzocht de kwestie aan het Hof voor te leggen en dat is gebeurd. Die Algemene Vergadering heeft de rechters om een advies gevraagd. Er komt dus geen bindend vonnis. Dat advies zal dan wel weer de basis vormen voor onenigheid. Ik kan me hoe dan ook nauwelijks voorstellen dat de Albanezen zich weer bij Servië zullen aansluiten, als het Hof hun beslissing van 17 februari 2008 als onrechtmatig bestempelt. Omgekeerd geloof ik ook niet dat Servië afstand zal doen als de rechters anders besluiten.
Inhoudelijk is er eigenlijk niet eens zoveel te bespreken. Want wat zijn de feiten (voor degenen die het niet weten)? Kosovo was tot 1999 onderdeel van Servië, dat onderdeel van de Federale Republiek Joegoslavië was. Hoewel de Albanezen beweren van wel, had Kosovo, anders dan de zes republieken van de federatie, niet het grondwettelijke recht van afscheiding. Milošević had in 1989 zelfs de grote mate van autonomie, die Kosovo in 1974 had gekregen, goeddeels teruggedraaid. En of je dat leuk vindt of niet, dat was een rechtsgeldig besluit.
Na de oorlog in 1999 nam de Veiligheidsraad van de VN resolutie 1244 aan. Ik heb daar wel vaker uit geciteerd, maar omdat ze eigenlijk het antwoord geeft op de hamvraag, doe ik dat nog maar eens. In annex 2 staan de "principes" te lezen waaraan moet worden voldaan. Punt 5 stelt letterlijk: "Vestiging van een interimbestuur als onderdeel van een internationale aanwezigheid (=Unmik), waaronder de bevolking van Kosovo substantiële autonomie kan genieten binnen de Federale Republiek Joegoslavië (nu Servië)". Belgrado heeft die autonomie herhaaldelijk aangeboden, de "meest verregaande vorm van autonomie", hoor ik Vojislav Koštunica nog zeggen. Daar is volgens mij geen woord Chinees aan. En omdat de resolutie nooit is gewijzigd of ingetrokken, is ze nog steeds van kracht. De onafhankelijkheidsverklaring is er overduidelijk mee in strijd. Ergo, die is onrechtmatig, zou ik als juridische leek zeggen.
Kosovo en zijn internationale supporters stellen daar feitelijk eigenlijk helemaal niks tegenover. Ze zeggen dat de afscheiding moet worden gezien in het kader van de ineenstorting van Joegoslavië. Ja, nou en? Ze stellen dat Kosovo een "uniek geval" is. Hoezo? Ik ken nogal wat andere voorbeelden van bevolkingsgroepen die zich niet thuis voelen in het land waar ze wonen. Ze wijzen op repressie en mensenrechtenschendingen. Los van de vraag hoe waar die beschuldigingen zijn en wie er de aanleiding toe heeft gegeven, snijdt ook dat argument geen hout, omdat Servië op 5 oktober 2000 een heel andere koers heeft gekozen.
Kortom, als ik rechter in dat Hof was, dan zou ik helemaal geen jaar nodig hebben om tot een oordeel te komen.

Internationaal (en vooral in Den Haag) wordt er natuurlijk ook reikhalzend uitgekeken naar hetgeen Serge Brammertz vanavond in New York gaat rapporteren. De hoofdaanklager bij het Joegoslaviëtribunaal maakt daar namelijk bekend hoe hij de samenwerking van Servië met het tribunaal beoordeelt. Algemeen wordt aangenomen dat hij positief zal zijn. De vraag is hoe positief en vooral: welke woorden kiest hij ervoor. Ik zal op het puntje van mijn stoel zitten, want het betekent nogal wat. Zullen de Nederlandse regering en de Tweede Kamer er aanleiding in zien hun rigide standpunten af te zwakken? Een revolutie zit er sowieso niet in. Minister Verhagen van buitenlandse zaken heeft al laten weten dat hij druk op Belgrado wil houden, dus een aanvraag voor het kandidaat-lidmaatschap van de EU maakt niet zo heel veel kans. Wellicht dat het Interimakkoord en het Stabilisatieverdrag (getekend in 2008) eindelijk bekrachtigd zullen worden. Afijn, Verhagen is op 16 december hier. Dan zullen we het allemaal uit zijn eigen mond horen.

alarm

This is a press release of the European Commission - Ceci est un communiqué de presse de la Commission européenne

Keywords : Freedom/Liberté;Justice;Security/Sécurité
Other links : IP/09/1852;
________________________________________________________________________________________________

Visa free travel for citizens of the former Yugoslav Republic of Macedonia, Montenegro and Serbia before Christmas

____________________________________________________________________

Contacts : Michele Cercone +32 498/982 349 - +32 2 298 09 63 - Michele.Cercone@ec.europa.eu
Riccardo Mosca +32 498/961 404 - +32 2 296 14 04 Riccardo.Mosca@ec.europa.eu
____________________________________________________________________________

Official information of the European Commission is available at any time at http://europa.eu/rapid/
Les informations officielles de la Commission européenne sont accessibles à tout moment sur http://europa.eu/rapid/
____________________________________________________________________

If you no longer wish to receive esPRESSos, please send an e-mail to comm-espresso-unsubscribe@ec.europa.eu
Si vous souhaitez ne plus recevoir les esPRESSos, envoyez un courriel à comm-espresso-unsubscribe@ec.europa.eu.European Commission - Spokesperson's Service - * : B-1049 - Brussels - Belgium - Commission européenne - Service du Porte-parole - * : B-1049 - Bruxelles - Belgique - ( : +32(0)2 299 11 11

Nou, maken jullie je borst maar nat. Dat worden dus hordes balkanezen met de kerst. Ramen en deuren dicht, dochters thuis houden, zonen bij thuiskomst controleren op vuurwapens, steekwapens, handgranaten, boobytraps, gesmokkelde sigaretten, heroïne en jonge meisjes. Een kerstcadeautje van de Europese Unie. Zouden ze in Brussel weten dat ze in alle drie de landen bijna allemaal orthodox zijn en dat orthodoxen hun kerst begin januari vieren?

recht

Naar wat ik ervan had verwacht, was het een enorme tegenvaller. Niets scherp requisitor, complottheorieën, spionnentaal, Nato-killer-verwijten. Geen vlammend verweer en juridische scherpslijperij. Er was geen hitsige rechtbankverslaggeefster te bekennen, geen televisiecamera in de verre omtrek. In tv-series gaat het altijd heel anders met rechtszaken.

Stel je het volgende voor: een sombergrijs gebouw; een politiebureau (hoezo trias politica, de rechterlijke macht zit hier bij de uitvoerende macht op schoot). Een aluminium deur, langs een hokje waar een politieman de krant zit te lezen, een binnenplaats op, weer een aluminiumdeur door naar een gangetje en weer een hokje, waar vier politiemannen de krant zitten te lezen. Een geur van een beerput, de wc-deur staat open. Een van de politiemannen herkent Aleksandra (die mee is als onbeëdigd tolk), slaat intiem zijn arm om haar heen een en fluistert in haar oor dat ze de mooiste tv-presentator van het land is. Hij heeft gelijk, ik had een slechtere smaak verwacht. Drie stoelen op een rijtje, de stoffen zittingen glimmen van de honderden billenparen die er in de loop der jaren zenuwachtige winden hebben zitten laten.

G-O-D-F-R-O-I-D klinkt het van achter de zwaar stalen deur, die op een kier geopend is. Ik begrijp daaruit dat het mijn beurt is. Een klein kamertje, de televisie aan de muur staat aan, het eerste net van de RTS. Achter een computer op een soort Ikeau-bureau een jonge vrouw met een strenge bril. Daar achter, op een verhoginkje, een dikkige, vriendelijk ogende man in een goedkope spijkerbroek en achter zich een goedkope nepleren jas aan een spijker in de muur. Dat blijkt de rechter te zijn. Hij lijkt verdacht veel op de ober in kafana Bled bij mij vandaan een straat verderop.

NAAM!, zegt de strenge jonge vrouw luid. Ik zeg mijn naam. GEBOORTEDATUM! Ze vraagt het niet, ze roept het uit. Ik zeg, een beetje timide, 25 juli 1959. GEBOORTEPLAATS. Leerdam. IS DAT IN NEDERLAND! Ja, dat is in Nederland. NATIONALITEIT! Nederlands. NAAM VAN DE VADER! Frederik. Is dat gespeld F-R-E-D-E-R-I-K. Ja mevrouw. De naam van mijn moeder wil ze niet weten.

Dan spreekt de magistraat. "In april van dit jaar is de wet veranderd, waardoor buitenlanders verplicht zijn een maand voor het verlopen van hun verblijfsvergunning een nieuwe aan te vragen. Ik neem aan dat u daar niet van op de hoogte was." Nog voordat ik antwoord kan geven, vraagt hij: "Wat is uw inkomen?" Ik zeg mijn inkomen. "Dat is dan vijfduizend dinar boete en duizend dinar gerechtelijke leges." Ik heb nog geen vijf minuten binnen gezeten.

De mevrouw geeft me een ontvangstbewijs voor de bank waar ik de boete moet gaan betalen. En dan begint de ellende. De Banka Intesa op de hoek is net dicht, de Agrobanka een eindje verderop ook. De Pireaus Bank nog weer verder werkt helmaal niet op zaterdag. Inmiddels is het gaan regenen. Ik vloek hardgrondig, nadat ik tegen de dichte deuren van nog eens drie banken ben aangelopen. De enige kans is het centrum en inderdaad, na twintig minuten zoeken naar een parkeerplaats, blijkt de Banka Intesa in de Knez Mihailovastraat open. Een flinke rij. De dienstdoende juffrouw achter de balie glimlacht hemels, maar werkt in het tempo van een gemankeerde slak. Ik moet ongelooflijk nodig naar de wc.

Uiteindelijk lukt het me van mijn zesduizend dinar af te komen. Terug naar de rechtbank. "De rechter is lunchen," zegt de politieman in het gangetje en hij slaat weer zijn arm om Aleksandra heen. Ik ontplof zowat en waag me toch maar naar het toilet waar de beerputlucht uitkomt. Die zag er zo uit (in de rest van het gebouw durfde ik niet te fotograferen).

Ooit wel eens in een Nederlandse rechtbank geweest? Daar zien de wc's er echt heel anders uit. We laten de recu's zien. Ik ontvang het inmiddels uitgeprinte vonnis (en zie dat de rechter Goran Milutinović heet) en krijg mijn paspoort terug. Het recht heeft zijn loop gehad.

voertuigenserie

Een NSU 1200. Het paradepaardje van de Duitse NSU Motorenwerke, lees ik op wiki, geproduceerd van 1967 tot 1973. Ik kan ze me nog wel uit m'n eigen jeugd herinneren. Ze zien er nu gek uit, maar toen waren ze redelijk populair, schappelijk geprijsd en erg pittig. Volkswagen, dat NSU in 1969 kocht, draaide de NSU de nek om vanwege te grote concurrentie met de eigen Kever. Maar hier in Belgrado hebben we er lekker nog een.

crimineel

Ik weet het, ik ben een misdadiger. Morgen om half een moet ik voor de recher aan de Bulevar Despota Stefana verschijnen voor een zwaar vergrijp: ik heb de deadline om aan de procedure voor een nieuwe verblijfsvergunning te komen overschreden. Ik zal mijn innige spijt betuigen tegenover de magistraat en ik hoop dat er met een boete van af kom en niet in het cachot zal belanden.

Eerder dit jaar nam het parlement een wet aan, die buitenlanders met een verblijfsverguning verplicht een maand voor de verstrijkingsdatum van de oude te beginnen met de procedure om een nieuwe te verkrijgen. Ik wist dat, hoewel ik geen idee heb waarom het zo is, maar ik ging ervan uit dat die procedure voor mij begint met de aanvraag van een nieuwe journalistenaccreditatie (zonder krijg je geen verblijfsvergunning). Verkeerd gedacht. Die procedure begint bij de vreemdelingenpolitie.

Ik had dus mijn nieuwe accreditatie en omdat mijn oude verblijfsvergunning pas op 11 december afloopt, dacht ik dat ik tussendoor tijd genoeg had om naar Roemenië te gaan. Aan de grens nam de politie evenwel mijn witte kartonnetje in, waarop het bewijs van registratie in de gemeente Belgrado staat vermeld (dat was me in al die jaren nog nooit gebeurd). Ik moest dus opnieuw naar het politiebureau Stari Grad om een nieuw te gaan halen. Opnieuw enige vertraging, maar allemaal nog ruim voor 11 december.

Vanochtend kwam ik bij de vreemdelingendienst, waar ze me uiterst voorkomend vertelden dat ik de wet had overtreden en dat ik naar de rechter moet. Fluitje van een cent, waarschijnlijk een boete van een euro of vijftig, maar niks dramatisch. Toen kwam er een nieuw probleem aan het licht. Mijn paspoort verloopt in juli volgend jaar, dus ze kunnen me hoe dan ook geen verblijfsvergunning geven, vertelde de inspecteur geduldig (de politie is werkelijk veranderd). Of het dan niet mogelijk is om een vergunning voor een half jaar of zelfs maar voor drie maanden te verstrekken, vroeg ik nog. Nee, dat kan niet, luidde het antwoord, omdat het paspoort na afloop van de verstrijkingsdatum van de verblijfsvergunning nog minimaal een half jaar geldig moet zijn (volgen jullie het nog?). Dat wist ik dan weer niet.

Ik moet dus eerst naar de rechter en dan een nieuw paspoort gaan aanvragen bij de Nederlandse ambassade. De uitgifte daarvan duurt evenwel twee tot drie weken, maar als ik een papiertje kan krijgen waar opstaat dat de aanvraag is ingediend, nemen ze daar bij de vreemdelingenpolitie genoegen mee. Nu ontstaat er nog een nieuw probleem. Ik moet op 14 december in Roemenië zijn en dan heb ik misschien helemaal geen paspoort. En ik moet hoe dan ook voor 11 december het land uit zijn, omdat dan mijn verblijfsvergunning verloopt. Help, hoe moet dat allemaal?

Misschien moet ik inderdaad maar een poosje het gevang in om mijn zonden te overdenken.

politieke mores

En dan gaan we nu over naar het Servische parlement, alwaar de geachte afgevaardigde Gordana Pop-Lazarević (Servische Radicale Partij) het niet eens was met de diciplinaire straf van fungerend voorzitter Gordana Čomić (Democratische Partij) voor een van haar collega's, Aleksandar Martinović (Servische Radicale Partij). Čomić betichtte Martinović ervan te hebben gelogen over een brief van bisschop Irinej (onbelangrijk waar die over gaat), hetgeen feitelijk juist was, want de afgevaardigde had gezegd dat die brief door de bisschop peroonlijk was geschreven, terwijl Irinej dat zelf schriftelijk heeft ontkend. De fungerend voorzitter zette dan ook pardoes de microfoon uit, zodat Martinović alleen voor zijn eigen genot stond te praten. Mevrouw Pop-Lazarević ontstak vervolgens in zodanig grote woede over het onrecht dat haar politieke geestverwant was aangedaan, dat ze allebei haar schoenen (jazeker, allebei) in de richting van het presidium smeet, doch dat jammerlijk miste. Je moet goed kijken op het filmpje, want het is nauwelijks te zien. Op 20 seconden, helemaal rechts in beeld gaat de tweede schoen. Als je wilt, kun je ook hier nog even kijken. De vergadering, die eigenlijk over het stauut voor Vojvodina had moeten gaan, maar daar natuurlijk helemaal niet over ging, werd tien minuten geschorst, mevrouw Pop werd eruit gstuurd en radicalenfractieleider verklaarde tegenover journalisten trots dat deze schoenen op dezelfde manier de geschiedenis in zullen gaan als het schoeisel dat een Iraakse journalist ooit naar president Bush gooide. Die man moet er overigens wel drie jaar voor brommen. Benieuwd of mevrouw Pop dat ook boven het hoofd hangt.

straattaal

Straten overal ter wereld spreken hun eigen taal. Ook die in Belgrado. Bezoekers die de stad goed kennen, kunnen dit stukje wel overslaan. Voor hen zal er weinig nieuws in zitten. Voor gewone stervelingen echter wil ik eens een paar typisch Belgradose voorbeelden van zulke straattaal laten zien.

Om maar te beginnen met hun namen. Daarin weerspiegelt zich het verleden en de huidige politieke voorkeur van stad en land. Tot groot verdriet van taxichauffeurs en oudere inwoners veranderen de straatnamen met zekere regelmaat. Zij blijven dan ook bij voorkeur de oude gebruiken.

Neem Svetogorska in het centrum. Zoals je op het bordje kunt zien, had die van 1872 tot 1896 een poëtische naam: Ulica Dva Bela Goluba, de Straat van de Twee Witte Duiven. Daarna werd het (voor degenen die geen cyrillisch lezen) voor het eerst Svetogorska (de Serviërs noemen het Griekse eiland Athos Sveta Gora, heilige berg), vervolgens Bitoljska (naar het Macedonische Bitola), Žorža Klemensoa (naar de Franse staatsman Georges Clemenceau, tegenwoordig heet het laatste stuk van Francuska zo), toen maar weer eens een paar jaar Svetogorska, daarna moest er natuurlijk een partizanenheld worden vernoemd. een Kroaat nog wel: Ivan 'Ivo Lola' Ribar en nu is het dus weer Svetogorska.

Er zijn andere voorbeelden te over. Het bekendst is wellicht Bulevar Revolucije. Die wordt door bijna iedereen nog steeds zo genoemd (of simpelweg Bulevar), maar hij heet nu eigenlijk Bulevar Kralja Aleksandra naar koning Aleksandar Karađorđević (koning van 1921-1934). Bij mij achter loopt de Bulevar Despota Stefana (Servische edelman 1374-1427, zoon van legendarische prins Lazar van de slag op het Merelveld), die voorheen Bulevar 29. Novembra (Dag van de Republiek in Joegoslavië, op 29 november besloot de Anti-fascistische Raad voor de Bevrijding van Joegoslavië dat het land een socialistische federale republiek zou worden). De laatste loot aan de stam is de Bulevar AVNOJ-a (AVNOJ was die Anti-fascistische Raad van hiervoor), die nu Bulevar Zorana Đinđića heet. Ook de naam van mijn eigen straat Carigradska (= Istanboel, danwel Constantinopel) heeft niet altijd zo geheten. Die heeft een poos onder de naam Bure Strugara (vanzelfsprekend ook een partizaan) bestaan.

Graffity is natuurlijk ook een vorm van straattaal. Belgrado staat er vol mee. Tijdens een kort ochtendwandelingetje heb ik zomaar wat plaatjes gemaakt. Politiek is hier een favoriet onderwerp op muren. En natuurlijk zijn de tekstenspuiters het niet met elkaar eens. Is Kosovo Servië of is Ibiza dat en moet je dat in latijns of in cyrillisch schrift schrijven?

En voor het geval Maxime (zie gisteren) denkt dat iedereen op hem zit te wachten, vergeet het maar.
Gelukkig gaat het niet alleen maar over politiek. Sale blijkt namelijk erg van Juliana te houden.

voertuigenserie

Daar is weer een zeer geschikt exemplaar voor de voertuigenserie. Een Opel Rekord uit, ik schat, 1958 of 1959. Kan wel een poetsbeurt gebruiken, maar ziet er verder nog tof uit. Volgens mij kun je er zo mee wegrijden.

maxime

We gaan maar weer eens een nieuwe poging wagen. Media hier melden dat Maxime Verhagen (Maksim Ferhagen) op 16 december op bezoek komt in Belgrado. In juli ging dat niet door, omdat ze hier van plan waren de Nederlandse minister van buitenlandse zaken ervan te overtuigen dat ze volledig samenwerken met het Joegoslaviëtribunaal. Dat kan wel wezen dat jullie dat vinden, maar daar moet je niet mij, maar de hoofdaanklager bij het tribunaal, Serge Brammertz, van overtuigen, luidde toen in het kort Maximes reactie.
Wel, Brammertz staat op het punt zijn ei te leggen. Op 3 december rapporteert hij aan de Veilgheidsraad van de Verenigde Naties. Een paar dagen later vergaderen de Europese ministers van buitenlandse zaken en een week daar weer na komt Verhagen dus hierheen (als de berichten kloppen). Spannende dagen.
Waar gaat het ook weer om? In 2008 tekenden de Europese Unie en Servië twee akkoorden (het Interimakkoord en het Stabilisatie- en Associatieverdrag); een worst om de Serviërs over te halen Boris Tadić als president te kiezen en zijn Democratische Partij de grootste in het parlement te maken. Dat lukte, maar de akkoorden zijn, vooral door verzet van Nederland, nooit bekrachtigd. Het EU-lidmaatschap is nog net zover weg als voor de verkiezing van Tadić.
Overigens is Nederland volgens de Sloveense president Danilo Türk niet de enige dwarsligger en ik geloof hem eerlijk gezegd wel. Volgens mij heerst er onder een deel van de EU-lidstaten om de een of andere reden een veel groter wantrouwen tegenover Servië dan tegenover de rest van de regio. Die andere landen vinden het alleen wel makkelijk dat Nederland de kastanjes uit het vuur haalt.
We zullen zien.
Update: Hier een interview met Verhagen op nu.nl. Nou ja, interview, eigenlijk meer een monoloog waarin hij maar weer eens de mogelijkheid krijgt om het standpunt van de Nederlandse regering uit te dragen (dankjewel David voor de tip). En hoor en zie ik het goed? Volgens mij had de excellentie een borrel op.

blij

Eindelijk is het zo ver. Milorad Ulemek, alias Legija, en Zvezdan Jovanović zullen (het grootste deel van) de rest van hun leven in gevangenis moeten slijten, mits ze niet weten te ontsnappen en mits er niet nog eens een regime komt dat zal besluiten de twee top-patriotten vrij te laten. Want niets is uitgesloten. Zesenhalf jaar na de moord op premier Zoran Đinđić legde het Hooggerechtshof in Belgrado de heren vandaag ieder veertig jaar gevangenisstraf op, het maximum in Servië. Jovanović omdat hij de trekker had overgehaald, Ulemek omdat hij daar opdracht toe had gegeven. Of er nog iemand achter de schermen achter Legija stond, weten we niet en dat zullen we waarschijnlijk ook nooit te weten komen. Ulemek zelf had overigens genoeg redenen om een hekel aan Đinđić te hebben. De opperschurk zag zijn business in gevaar komen en daar houden opperschurken niet van.

Ik ben blij toe en gelukkig om te merken dat er in Servië toch nog iets van gerechtigheid bestaat. Hieronder nog een filmpje ter herinnering aan hoe Ulemek zijn dagelijks brood (en nog veel meer) verdiende.

aleksandra

Aleksandra is vandaag jarig. Veel doen we er niet aan, want ze moet werken. Dat komt wel een andere keer. Zelf vindt ze dat ze al heel oud is; volgens mij valt dat nogal mee. Ik vind mezelf veel ouder (en dat ben ik ook). Ik wens haar nog heel veel jaren (heb dat privé natuurlijk al lang gedaan) en ik hoop dat ik van een flink deel van die heel veel jaren kan meegenieten.

Ik kijk geregeld naar BBC World, omdat het hier de enige min of meer betrouwbare informatiebron is over wat er in de wereld aan de gang is. Voor de Servische media houdt de wereld op bij Subotica en Preševo en als ze al van over de grens berichten, dan tonen ze meestal zo'n schokkend gebrek aan kennis en inzicht, dat ik al lang geleden heb afgeleerd me er iets van aan te trekken. Welaan, op BBC World zie ik al een paar weken spotjes die iets duidelijk moeten maken over Kosovo, maar ik heb geen flauw idee wat de makers ermee willen zeggen. Bovenstaande video bijvoorbeeld. Aardig filmpje, maar Wat is de boodschap? Kosovo is geel, Kosovo is neergestort, Kosovo ligt in Europa?Iemand enig idee wat de bedoeling zou kunnen zijn?

slava

21 November, de dag van sveti Arhangel Mihailo. Slava dus. Straks in de auto naar Niš. Gelukkig is de dichte mist die vannacht als een dikke deken over Belgrado lag opgetrokken, zodat we er wellicht ook aan zullen komen.

Het onderstaande was vanzelfsprekend nog maar het begin.

En neefje Damjan (vaste bezoekers kennen hem wel) groeit als kool. Het is een vrolijk jongetje.

patriarch

Zelf kon ik er jammer genoeg niet bij zijn -ik was op de terugweg uit Roemenië- maar de begrafenis van patriarch Pavle, die afgelopen zondag
na een schier eindeloos ziekbed was overleden, was een indrukwekkende gebeurtenis. Honderdduizenden gelovigen bevolkten de straten van Belgrado om iets te kunnen zien of horen van de uitvaartdienst in de patriarchale kerk (heet dat zo in het Nederlands?), om een glimp te kunnen opvangen van de open kist die naar de Sveti Sava kerk werd gedragen, om hun respect te tonen, om te rouwen. Het waren niet alleen maar Belgradoërs, ze kwamen overal vandaan: uit heel Servië (inclusief Kosovo), uit de Republika Srpska, uit Montenegro. Pavle werd later in besloten kring begraven in het klooster van de Heilige Aartsengelen in Rakovica, het klooster waar hij ooit als monnik was begonnen. Hier een indruk.

Albert vroeg eerder deze week hoe de opvolger van Pavle zal worden gekozen. Hier vind je de procedure.
Ik heb me af zitten vragen waarom deze patriarch zo geliefd was, waarom zo velen de moeite hebben genomen om afscheid van hem te nemen. Dat is een moeilijke vraag, maar ik denk dat ik een deel van het antwoord weet. Volgens mij heeft het met identiteit te maken. De Servisch-orthodoxe kerk staat voor een deel van de persoonlijke identiteit van (bijna) iedere Serviër. De kerk is niet alleen maar een religieus instituut, zij is een van de weinige nationale symbolen waarop Serviërs menen te kunnen bouwen. En veel Serviërs beschouwen de kerk als anker van hun leven, ook al omdat er zo weinig andere vaste waarden zijn. In politiek heeft vrijwel niemand vertrouwen, cultureel stelt dit land niet veel voor, sportprestaties worden er (behalve door een handvol tennissers, waterpoloërs en basketballers) nauwelijks geleverd. Tel daar de zachtaardige persoonlijkheid van Pavle bij op en je hebt een deel van de (mijn) verklaring.
Ik ben benieuwd wat er nu gaat gebeuren. Albert vroeg eerder deze week hoe de opvolger van Pavle zal worden gekozen. Hier vind je de procedure. Ik vrees dat het geen fraaie vertoning zal worden. Een aantal bisschoppen ambieert het hoogste ambt in de Servisch-orthodoxe kerk, denk aan Amfilohije en Artemije. Zij kennen weinig scrupules, ze zullen alles uit de kast halen om hun rivalen terzijde te schuiven. Ik verwacht dat er de komende maanden niet veel fris nieuws uit de rangen van de kerk zal komen.

alba iulia

Ik vond het griezelig, dat hotel Transilvania in die bloedrode letters. Deed me aan Dracula denken. Ik was een paar dagen in Alba Iulia, zoals ik al schreef in verband met de presidentsverkiezingen die zondag in Roemenië worden gehouden. Er is een hele serie kandidaten, waarvan er maar twee echt toe doen: de huidige president Traian Basescu, die onafhankelijk heet te zijn, maar de steun heeft van de liberale democraten of zo je wilt de democratische liberalen (staat op 33 procent in de peilingen) en Mircea Geoana die namens de sociaal-democraten meedoet en die volgens de peilingen in de eerste ronde 30 procent van de stemmen zal krijgen. Er komt dus in ieder geval een tweede ronde op 6 december en dan gaat het spannend worden, want Geoana krijgt dan waarschijnlijk meer stemmen van de afvallers dan Basescu. En dat vindt Basescu helemaal niet leuk.

Nu kan ik me voorstellen dat jullie helemaal niet zitten de wachten op een lap tekst over de politieke ins en outs van Roemenië, dus die laat ik, zo ik mezelf al deskundig genoeg zou achten, lekker achterwege. Wat misschien wel goed is om te weten, is dat het land in een soort van dubbele crisis verkeert. De wereldwijde economische crisis heeft Roemenië hard getroffen en het kampt ook nog eens met een politieke crisis. De regering van premier Boc is vorig maand gevallen en er is nog steeds geen nieuwe. Kortom, geen ideale omstandigheden.

Alba Iulia is een aardig plaatsje van zo'n zeventigduizend inwoners in Centraal-Roemenië. Ze doen er daar van alles aan om toeristen te lokken; vooral naar de historische citadel. Daar staan onder meer een enorme kathedraal, een museum en een gebouw waar op 1 december 1918 de her- of vereniging van Roemenië werd getekend. En elke dag om twaalf uur wordt in een koddige ceremonie de wacht gewisseld.

Er worden miljoenen besteed aan renovatiewerkzaamheden. Dat geld komt voornamelijk uit Europese fondsen. Voorwaarde om daarvoor in aanmerking te komen is wel dat Roemenië zelf ook een duit in het zakje doet en daar zit hem de kneep van de reportage die ik ga maken.

De burgemeester van Alba Iulia is een goede vriend van president Basescu en een hoge piet in de liberale partij. Korte lijntjes en, ondanks het geldgebrek van de regering, nog steeds vlotte financiële medewerking uit Boekarest dus voor al die projecten. Ze zijn nu in Alba Iulia als de dood dat Basescu de verkiezingen gaat verliezen en dat de liberalen niet in een nieuwe regering zullen zitten, want dan kon de geldstroom wel eens heel snel opgedroogd zijn. Zo gaat dat in de Roemeense (en niet alleen in de Roemeense) politiek.

Nog een aardig tafereeltje van de terugreis. Sta ik voor de spoorbomen te wachten, komt er ineens een hele roedel straathonden de weg op. Reden? Eten.

hier ben ik

Waar ik ben? Ik ben in Roemenië. Ik weet dat de patriarch is overleden, weet ook dat half Belgrado vast staat om hem de laatste eer te bewijzen. Donderdag wordt hij begraven, dan kom ik weer thuis. Ben hier trouwens om een verhaal te maken ter voorbereiding op de presidentsverkiezingen van zondag.

lachen

Nee, dat was lachen daar in Rome. Je ziet het. Dragan Šutanovac, minister van defensie van Servië, laat zich als een kleuter wegzetten dor Silvio Berlusconi. En waarom? Omdat de boomlange Šutanovac zo goed laat uitkomen wat een dwerg de premier van Italië is. De Servische delegatie is volkomen overrompeld door het gedrag van Berlusconi en manoeuvreert Ivica Dačić, minister van binnenlandse zaken, achter de clown van de Europese politiek. Een gênante vertoning. De halve Servische regering was er, dus er was keus genoeg, maar luister heren, als jullie enig respect willen afdwingen, dan laat je je niet misbruiken door die mediageile idioot. Dan blijf je gewoon staan. Begrepen?