VOERTUIGENSERIE

Dit plaatje is speciaal voor Wil, die zich ernstige zorgen maakt of ik over een paar weken wel heelhuids in Nederland zal aankomen. Deze Ford Focus brengt me overal, Wil. Het is misschien een tuttig autootje, maar hij doet het altijd. En ik zal goed uitkijken.

post

De post heeft er een poos over gedaan, maar het is dan toch aangekomen: het reisgidsje Joegoslavië, geschreven door A. den Doolard en "verlucht met 31 foto's" van Cas Oorthuys. Joegoslavië was in de jaren vijftig (het boekje is in 1956 verschenen) een "kaleidoscopisch reisland" lees ik. Heerlijke archaïsche taal van deze Nederlandse Balkanreiziger bij uitstek. De eerste zin van het boekje: "Midden in Joegoslavië ontmoet men getulbande figuren die op de eerste blik eerder in Afghanistan schijnen thuis te horen." Smullen. Die "getulbande figuren" zie je heden ten dage niet meer. Het boekje heeft ook een uitklapkaart, waarop je kunt zien dat het wegennet nog niet veel voorstelde, hoewel Den Doolaard dolenthousiast is over de vorderingen, en dat de hoofdstad van Montenegro toen nog Titograd heette (nu Podgorica). Verspreid over de kaart namen die later zo'n dramatische klank hebben gekregen: Knin, Bihać, Travnik, Goražde. De schrijver preludeert in het geschiedenishoofdstukje op de gebeurtenissen in de jaren negentig.

Het is grappig om te lezen hoe je destijds in Joegoslavië kon komen. Tegenwoordig stap je in op Schiphol en vlieg je rechtstreeks naar Belgrado (waar Den Doolaard overigens geen woord aan wijdt). Toen kon dat alleen vanuit Parijs, Frankfurt of Zürich. Je kon ook met de trein; De Simplon Oriënt Express (wat klinkt dat exotisch) reed vanuit Londen, net als de Austria-Tauern Express, de Adria-Express vertrok uit Oslo en kwam aan in Rijeka en de Jugoslawien-Express had Amsterdam als beginpunt. Den Doolaard vertelt verder dat je ook met de bus kunt ("een wijze van reizen, die meer en meer in zwang komt"). En kennelijk gingen er toen ook al mensen met de auto. "Tussen Triëst en Opatija bestaat vooralsnog geen mogelijkheid tot het tanken van benzine" en "honderd kilometer beoosten München tegenover Traunstein in zuidelijke richting afslaan".
Als je er eenmaal bent, kun je gaan kamperen. "Wanneer men in de buurt van een dorp kampeert, of dicht bij een weg, dan zal weldra een horde nieuwsgierigen komen opdagen. Vooral het aansteken van een primus en het opblazen van luchtmatrassen wekt zulk een belangstelling dat de argeloze kampeerder (...) zichzelf weldra als een Marsbewoner voelt, die op een vreemde planeet is neergedaald."
Vooruit, nog één citaat, de rest houd ik lekker voor mezelf. Den Doolaard wilde er eigenlijk helemaal niet blijven, maar: "Toen ik Korčula voor de eerste keer zag, haalde ik in een opwelling mijn koffer en schrijfmachine van boord en gaf ze aan de kruier van de gezamenlijke hotels, die elke dag met een onwaarschijnlijk overbeladen handkar van en naar het badstrand zweet, dat een kilometer buiten de stad ligt. Want wie in Joegoslavië genieten wil, moet zich over weten te geven aan het onbekende. Ondanks zijn schijnbaar planmatige opbouw is ook het nieuwe Joegoslavië heden trouwens één grote improvisatie." Veel is er wat dat betreft niet veranderd.

oog

Wat is dit nu weer? De titel van deze post is oog en we zien een doos eieren. Jazeker, oog en ei hebben alles met elkaar te maken. Dat zit zo. Ik heb een kleine ontsteking aan de binnenkant van mijn ooglid. Daarmee ben ik gisteren naar de oogarts gegaan; een vriendelijke, wat oudere mevrouw, die natuurlijk antibiotica voorschreef. Die heb ik keurig gekocht en vanochtend heb ik, als voorschreven, gehoorzaam gedruppeld.

Maar de oogarts had nog een advies en toen ze dat gaf klonk ze veel meer als een grootmoeder dan als een arts. Ik moest, vertelde ze, iedere ochtend een warm ei tegen het ontstoken ooglid houden. "Wel met iets eromheen, anders is het te warm," adviseerde ze er nog bij. Dus ik vanochtend een ei gekookt, in een schone theedoek gewikkeld en vijftien minuten tegen mijn ooglid gehouden.

Dat is nog niet het hele verhaal. Ik zat gisterenavond met Aleksandra en twee vrienden wat te drinken en toen ontspon zich een discussie over de vraag of dat warme ei zou helpen. Nee, dachten de Serviërs in het gezelschap (dat waren de andere drie). Een zakje kamillethee op het geïnfecteerde lichaamsdeel zou veel beter zijn. Want kamillethee helpt tegen alles, net als rakija. Dat weet iedereen. Ik ben er nog niet van overtuigd, maar de thee staat al klaar.

Balkanmedailles

Maar een piepklein succesje: Martina Zubčić uit Kroatië won brons bij de taekwondovrouwen tot 57 kilo.

bierfeest

Drie keer raden waar ik gisterenavond was. Juist, op het Belgrade Beer Fest. Drie keer raden wat men daar doet. Juist, bier drinken. Maar dat niet alleen. Er is ook een kermis.

Er spelen bands. Gisterenavond onder meer Kud Idijoti uit Kroatië (hieronder) en de trommelaars van Dragoljub Đuričić (daar weer onder)

Weinig pretentie, gewoon een serie prettige avonden, waar de mensen elkaar kennelijk erg aardig vinden. Vuurwerk was er ook, maar de foto's daarvan zijn jammerlijk mislukt.

sloba's verjaardag

Ik weet nooit of dit soort berichten me vrolijk, kwaad of verdrietig moeten maken. Vandaag vierde een delegatie van de Socialistische Partij van Servië, coalitiepartner van de Voor een Europees Servië-coalitie van Boris Tadić, de verjaardag van haar overleden grote roerganger Slobodan Misošević aan diens graf in Požarevac. Hij zou vandaag 67 zijn geworden als hij niet op 11 maart 2006 de geest had gegeven.

De vice-voorzitter van de partij, Žarko Obradović, was er en ook de huidige minister van Infrastructuur Milutin Mrkonjić. Ik vind het best hoor, zo'n feestje, maar het geeft toch wel te denken als we Obradović horen zeggen: “Wat vooral opvalt is de accuratesse van Slobodan Milošević' toekomstvisie en de bevestiging van zijn juiste weg." Pardon? Wie droeg ook weer een grote verantwoordelijkheid voor het feit dat de halve Balkan in het vorige decennium naar zijn grootje is geholpen? Oh nee, dat was iemand anders. Neem me niet kwalijk. Stom, stom, stom. Westerse propaganda meneer. Milošević was een ziener.

Een fotootje op de site van B92 toont overigens een opvallende bezoeker aan het graf. Herkennen we in die man rechts niet een breed lachende Zoran Šami en is dat geen coryfee van de Democratische Partij van Servië en is dat niet de partij van ex-premier Vojislav Koštunica?

Tadić kondigde nog niet zo lang geleden een Servische variant op de Grote Verzoendag aan. Zijn Democratische Partij zou de geschillen met de Socialitische Partij bijleggen, een mooi document ondertekenen en vervolgens de blik op de toekomst werpen. Als ik hem was, zou ik daar nog maar even mee wachten.

balkanmedailles

Het kan niet alle dagen feest zijn. Vandaag heb ik maar één nieuwe medaille te melden: een bronzen voor de Bulgaarse worstelaar Kiril Terziev (vrije stijl tot 74 kilo). Spijtig te constateren dat Albanië, Bosnië, Macedonië en Montenegro nog plakloos zijn.

balkanmedailles4.doc

shownieuws

Ik ben normaal gesproken niet van het shownieuws, maar er komt nu een trouwerij aan die heel Zuid-Servië op z'n kop zal zetten. De zoon van de beroemdste rom-trompeteraar Boban Marković gaat trouwen. Morgen treedt Marko te Vranje in het huwelijk met zijn Snežana. Reken er maar op dat dat feest gaat worden. Roma-trouwerijen hebben de neiging dagenlang te duren en daar zal deze geen uitzondering op vormen. Vader Boban heeft verteld dat hij vijfhonderd gasten heeft uitgenodigd, onder wie tal van muzikale familieleden en vrienden. "En iedereen zou kunnen gaan spelen," kondigt hij alvast aan. Hier een voorproefje van hetgeen er in Vranje te horen zal zijn (niet zo heel Servisch en toch weer wel). Benieuwd wat de buren zullen zeggen na drie dagen feest.

bier

Er zit een aantal toffe dagen aan te komen. Vandaag gaat het Belgrade Beer Fest (typisch Servische naam) van start. Vijf dagen van bier (-drinken, -drinkwedstrijden), muziek, activiteiten. Het motto is Planeta Zabrave: Pretplaneet. Dit keer wordt het in het in het Ušće-park gehouden. Tot nu toe was het in het Kalemegdan-park. Vorig jaar viel er nog een, hoogstwaarschijnlijk stomdronken bezoeker in een berenkooi van de aanpalende dierentuin. De daar aanwezige beren lieten zich dat onverwachte maaltje niet ontgaan en peuzelden de ongelukkige op. Ik weet niet of de verhuizing met dat tragische incident te maken heeft.
Ik ben in ieder geval vanavond in Ušće (goede oefening voor de uitspraak: oesjtje) te vinden. Zal er hier zeker verslag van doen. Ik kan er tot vier uur vannacht terecht, maar ik denk niet dat ik dat ga trekken. Ook vrijdag zal ik wel gaan, want dan spelen de Orthodox Celts en Darkwood Dub, twee Servische bands die hoog in mijn aanzien staan.
Kan dat nou allemaal zomaar als correspondent? Moet jij het nieuws niet volgen, moet jij geen mensen interviewen en andere serieuze dingen doen? Ja, dat moet ik. Zie dit maar als research naar de typische gewoonten der Serviërs. Daar steek je wat van op.

VOERTUIGENSERIE

Er zijn er niet zo heel veel meer van in Belgrado. Vandaar dat het even heeft geduurd totdat ik er een plaatje van had: de Wartburg; geproduceerd van 1956 tot 1991 in Eisenach in de Deutsche Demokratische Republiek. Ik zal je de details besparen. Je kunt alles vinden op Wikipedia. Na de val van de muur waren ze, samen met de Trabant een poosje heel populair onder Westeuropese snobs. Waarom weet ik niet, want het zijn klotenautootjes, die altijd kapot zijn of kapot gaan. Ze maken wel een leuk geluid: heuuuuuuuuung!!!! als je ze start en dan prutteprutteprutteprutteprut. In het voormalige Joegoslavië kochten de mensen ze niet uit snobisme of vanwege het leuke geluid. Hier kochten ze Wartburgs omdat ze goedkoop waren en er makkelijk aan onderdelen te komen was. In Belgrado zijn er dus niet zoveel meer, buiten de stad zie je ze wat vaker. Mijn schoonfamilie in Niš heeft een rode. De ramen moeten altijd open (ook in de winter) omdat de uitlaat lekt en de uitlaatgassen op de een of andere manier naar binnen komen. Ik zit er niet erg graag in. Het ding is hoe dan ook vaker kapot dan dat-ie rijdt.

Balkanmedailles

Spectaculaire successen zijn het misschien niet. Zeilen en worstelen hebben nu eenmaal niet de exposure van de honderd meter hardlopen. Zal wel komen omdat de Amerikanen en de Chinezen er niet zo goed in zijn. Toch trainen ook deze atleten zich het ongans, net als die verwende hardlopers moeten ze op tijd naar bed, mogen ze niet te veel eten en drinken, leiden ze een spartaans leven (en pompen ze zichzelf misschien ook wel op met verboden middelen) en dus kan ik met trots melden dat de Bulgaar Radoslav Velikov de bronzen medaille heeft gewonnen bij het vrije stijl worstelen. De Sloveen Vasilij Zobogar won zilver bij het zeilen in de Laserklasse.

profetie

Ik wil nog even terugkomen op de situatie in Georgië en Zuid-Ossetië. Nu het stof daar is neergedwarreld, kunnen we beter beoordelen hoe het ervoor staat. Ondanks een ondertekend verdrag zitten de Russen nog op 'Georgisch grondgebied' (tussen aanhalingstekens, want Zuid-Ossetië en Abchazië zijn formeel ook nog steeds Georgisch). Dat dient geen enkel militair doel meer, maar de Russen willen laten zien dat zij de boel controleren, dat zij naar believen kunnen blijven of vertrekken. In Zuid-Ossetië hebben de Georgiërs helemaal niks meer te vertellen en dat zullen ze ook niet meer krijgen. De Russen gaan er unilateraal een 'vredesmacht' installeren, die Rusland volledige controle over het gebied garandeert. Wat er met de Georgische bevolking daar is gebeurd, weet ik eerlijk gezegd niet. Ik denk dat de meerderheid in 'Georgië' zit en niet meer terug kan/wil. De onafhankelijkheid hebben ze in Tschinvali (hoofdstad Zuid-Ossetië) al een tijd geleden uitgeroepen, dus dat hoeven ze eigenlijk niet meer te doen. Toch vermoed ik dat het in de nabije toekomst tot een referendum zal komen, waarin de Zuid-Osseten zich eens te meer massaal zullen uitspreken voor afscheiding van Georgië (en misschien zelfs wel aansluiting bij Noord-Ossetië, i.e. de Russische Federatie). Rusland zal de uitslag van die volksraadpleging erkennen, het westen niet en dus de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties ook niet. Rusland zal een civiele missie aanbieden om het nieuwe 'land' te helpen met de opbouw. Georgië zal zich daar, gesteund door de Verenigde Staten en de EU met hand en tand tegen verzetten. Maar het zal niettemin gebeuren. En dan? Volg de ontwikkelingen in Kosovo maar. Ik ben er meer dan ooit van overtuigd dat de situatie in Zuid-Ossetië volstrekt vergelijkbaar is met de situatie daar. De Russen hebben er heel goed naar gekeken en nu is het een kwestie van copy-paste.

Dat Rusland het verzet tegen de onafhankelijkheid van Kosovo dan in rede niet meer kan volhouden (ze doen immers precies hetzelfde als VS, EU en Navo met Kosovo hebben gedaan) zal ze in Moskou volledig worst zijn. Ze zullen verklaren dat Zuid-Ossetië een "uniek geval" is, zoals de anderen dat over Kosovo hebben gedaan. Of, en dat lijkt me helemaal niet zo onwaarschijnlijk, ze zullen Servië laten vallen als een baksteen in het kader van een grote uitruil op wereldschaal.

De geschiedenis herhaalt zich in spiegelbeeld.

En de lijdende voorwerpen? Deze mevrouw bijvoorbeeld, die ik een paar jaar geleden fotografeerde op een markt in Tblisi...

of deze twee dames in een dorp in Zuid-Ossetië...

Ach, wie trekt zich daar nou iets van aan?

balkanmedailles

Je kunt niet een dagje weg of de wereld ziet er ineens heel anders uit. Medailles, meneer, mevrouw, medailles dat het een lust is. De Sloveen Primoz Kozmus wierp de hamer zo ver, dat hij er een gouden mee verdiende. De Roemeense Sandra Izbasa turnde zich naar het goud op de mat en de vrouwen acht haalde brons bij het roeien. Anders dan haar naam doet vermoeden, won Stanka Zlateva uit Bulgarije zilver bij het worstelen vrije stijl. De Kroaat Filip Ude turnde op het paard een zilveren medaille bij elkaar. In totaal nu negentien medailles: zes goud, vijf zilver en acht brons. In het totaalklassement staan we op de tiende plaats, tussen Italië en Oekraïne, maar dat laten de officiële lijsten niet zien. Het is een anti-Balkancomplot.

De nieuwe lijst:
balkanmedailles3.doc

smokkel

Een stukje buiten Golubac staan twee oude caravans. Gedurende de zomermaanden woont er een groepje van een man of zes, het zijn Vlachen voor het geval dat je interesseert. Die mannen zitten daar, ze vissen, ze eten en ze drinken en ze zien alles wat er op de Donau gebeurt. Al jaren.

Ze hebben gezien hoe Arkan en zijn mannen bijna onder hun neus in de jaren negentig gigantische hoeveelheden benzine over de Donau hebben gesmokkeld. Servië had te maken met sancties in verband met de oorlogen. Ik schreef al dat Roemenië aan de overkant ligt. De Servische politie deed er niks aan, maar Arkan moest wel eerst met de lokale maffiabaas afrekenen. Dat ontaardde in een enorme schietpartij, vertelden de Vlachen van de Donau. De Roemenen deden er ook al niet veel aan. Af en toe verscheen er een helicopter, af en toe werd er geschoten, maar over het algemeen was de Roemeense politie net zo corrupt als de Servische.

Arkan was niet de enige die benzine smokkelde. Een eindje stroomafwaarts lag het werkterrein van Marko Milošević. Marko was een hele meneer toen zijn vader het nog voor het zeggen had. Hij kon doen en laten wat hij wilde. Hij woont nu in Rusland, want de Russen zijn zijn vrienden. Marko kwam ruim twee jaar geleden niet naar de begrafenis van zijn vader in Požarevac, niet zo ver van Golubac vandaan. Begrijpelijk.

oh wat erg

Nee hoor, Golubac is het paradijs niet. Het is dat het moet, zo'n dag en avond in het buitenhuis van vrienden, waar je uitkijkt over de Donau (de overkant is Roemenië, ik heb nog gezwaaid Cornelis, maar ik denk niet dat je het hebt gezien) en waar in de tuin vijgen, peren en druiven groeien.

Als je aankomt, het is heel erg, moet je natuurlijk eerst eten en drinken.

Daarna, nog veel erger, moet je in een roeiboot en dan moet je zemmen.

Je zit dan bovendien ook nog verplicht naar een kasteel uit de veertiende eeuw op de oever te kijken.

Dan ben je terug en dan moet je alweer eten en drinken.

En nog dansen ook.

Aan het eind van zo'n dag heeft, je kunt het je voorstellen, iedereen er gierend genoeg van. Dan wil je weer terug naar Belgrado, waar het druk is en warm...

VOERTUIGENSERIE

Deze roze bus had ik nog over van afgelopen week in Kosovo. Een oude Volvo, waarvan er naar ik inschat, niet veel meer in Nederland meer zullen rondrijden. Hij wordt gebruikt door het ministerie van cultuur en sport en stond in het centrum van Priština. Wat-ie daar stond te doen weet ik niet. Ik was op weg naar een interview en had geen tijd om het te vragen. Oorspronkelijk komt de bus uit Aabenraa en dat ligt, als ik me niet vergis, ergens in Denemarken.

Vandaag verder geen posts meer. Ik ga op bezoek bij Zorana in Golubac en daar is geen internetverbinding. Morgenmiddag ben ik weer terug. Doei.

balkanmedailles

Ze is, zoals je kunt zien, niet het grootste wezen op aarde. Achtenveertig kilo licht, een meter zestig kort en niet de jongste meer (38). Ze woont in de Verenigde Staten, maar is geboren in Turburea in Roemenië. Ze legde de Olympische tweeënveertig kilometer en honderdvijfennegentig meter af in twee uur zevenentwintig minuten en zes seconden: Constantina Tomescu: goud. Sloveen Raimond Debevec schoot zichzelf naar een bronzen medaille op een onderdeel dat mij niks zegt: vijftig meter geweer drie posities. En zo hebben we er toch maar weer twee medailles bij.

maansverduistering

Ik weet niet of jullie vanavond de gedeeltelijke maansverduistering hebben gezien. Nou, wij wel. Half Belgrado stond naar boven te kijken. Vriendin Zorana en haar broer Zoran ook. Ze maakten er, net als ik, ook foto's van.

Zorana is Servische, maar ze woont in Moskou, waar ze correspondent is van het Beta-nieuwsagentschap. Ze is vanavond aangekomen voor haar vakantie. Morgen gaan we naar haar familiehuis aan de Donau. Zorana is dol op vissen, dus dat beloofd riba na žaru morgenavond. En haar een beetje kennende zal er ook wel bier, wijn en rakija aan te pas komen.

balkanmedailles

Het kon niet uitblijven. Wint er eens een Serviër een medaille, komt er meteen een rel van. Milorad Čavić dacht dat hij de honderd meter vlinderslag had gewonnen en als je het plaatje bekijkt, lijkt het daar ook wel op. Maar nee, de Amerikaan Michael Phelps moet aan zijn recordaantal medailles worden geholpen en dus besloot de jury dat hij had gewonnen. Čavić was aangekomen in 50.59 seconden en Phelps in 50.58 seconden. Punt uit. Van harte Michael, goed gedaan jongen.
Gelukkig is er ook ander medaillenieuws. Roemenië heeft er weer een gouden bij: Georgeta Andrunache en Viorica Susanu wonnen samen bij het roeien. En Bulgarije doet het eerst van zich spreken met brons voor Javor Janakiev bij het Grieks-Romeins worstelen tot 74 kilo (als daar maar geen doping aan te pas is gekomen...) en roeister Rumvena Nejkova kreeg een gouden medaille omgehangen. Het balkanmedailleklassement ziet er nu zo uit:

update: Novak Djoković heeft een doekje voor het bloeden binnengehaald. Hij won met 4-6, 6-1 en 6-4 van de Fransman Gael Monfils en heeft een bronzen medaille verdiend. Daar hadden we toch meer van verwacht.

balkanmedailles2.doc

vruć

Kako je vruće danas (wat is het heet vandaag). Ik was bijna vergeten dat augustus de vreselijkste maand is om in Belgrado te zijn. Bijna veertig graden vandaag. Ik dacht dat de Sahara de heetste plek op aarde was. Vergeet het maar; het is Belgrado. Het waait, maar dat is niet fijn, tenzij je je haar wilt drogen. De stad is uitgestorven. Iedereen schuilt in gekoelde appartementen om er vanavond pas na een uur of negen weer uit te komen. Alleen de ijsjesverkoopster blijft koppig zitten. Dom, want zodra je het ijsje uit de vriezer haalt, smelt het direct.

Op het pleintje hierboven zou het vol moeten zijn. Hier is de ingang van de Bajloni markt, maar zoals je ziet is het er leeg. De markt zelf? Kijk maar:

Niemand, zelfs geen verkopers. Ik was zo onhandig om naar buiten te gaan om vocht te kopen. Heel veel water en heel veel sap. Nou, dat heb ik geweten.