














Belgrado Servië Balkan David Jan Godfroid















Gisteren in Niš geweest en pas na middernacht thuis. En toen had ik geen puf meer om nog een post te schrijven. Het was een gewoon familiebezoekje, waar niet al te veel over valt te melden. Natuurlijk volgestopt met eten en drinken.
En natuurlijk was de auto op de terugweg zwaar beladen met zakken en tassen vol eten. Deze keer: kilo's appels en peren, kilo's tomaten, een hele vracht rozemarijn, potten augurken en paprika, pečene paprike, allerlei soorten thee, taart, kersen en dan ben ik vast nog wel wat vergeten. Ik ga straks weer op pad, paarden kijken in Surduk bij Rudi en Marijke, en weet niet of ik later vandaag de kans heb nog wat te schrijven. Zo niet, dan morgen.
De man die namens de Servische regering alle rotklussen mag opknappen, Rasim Ljajić, lijkt zijn politieke doodvonnis te hebben getekend. In het dagblad Blic zegt hij dat hij zal opstappen als Ratko Mladić niet voor het eind van het jaar in een Scheveningse gevangeniscel zit. Het hoofd van de dienst die de samenwerking met het Joegoslaviëtribunaal coördineert blijft er optimistisch bij en zegt zijn optimisme mede te baseren op uitlatingen van de speciale aanklager voor de oorlogsmisdaden , Vladimir Vukčević, die eerder verklaarde te verwachten dat de generaal nog dit jaar zal worden gearresteerd. De betrokken diensten schijnen hard aan het werk te zijn, maar dat hebben we al talloze malen eerder gehoord. Ik ben een beetje bang dat Rasim moet omkijken naar een ander baantje.
Servië en de Serviërs zijn soms onbedaarlijk grappig. Eerder dit jaar ontstond er veel opwinding over de "behandelwijze" in een klooster in Crna Reka, waar junkies er onder meer geregeld met schoppen en spaden van langs kregen. Mocht je het niet meer weten, hier kun je terugkijken. De kerk zag zich genoodzaakt de leiding van het klooster uit handen te nemen van Branislav Peranović, de zaak pruttelde nog wat na en toen was het voorbij. Tot deze week. Een verslaggever van het weekblad Vreme, dat de zaak destijds ook in de openbaarheid bracht, keerde terug naar Crna Reka, op een overigens nogal curieuze wijze. Hij is motorrijder en ontdekte dat er in Crna Reka een nieuwe motorclub was opgericht, die een treffen had georganiseerd. Wat bleek? De mororclub Crna Reka is opgericht door Branislav Peranović (foto onder), de motorpriester, wiens twee kinderen overigens in een hardrockband spelen. Volgens het verhaal in Vreme is hij nog steeds bij de behandeling van junkies betrokken. Als "geestelijk verzorger". Maar wat is er nou zo grappig? Welaan, toen de verslaggever in Crna Reka aankwam, werd hij als volgt welkom geheten: een bord met Crna Reka en daarboven gekruist de spade en de schop waarmee de arme junks in het verleden op hun kont werden geslagen. Hetzelfde symbool draagt Peranović op zijn leren motorjack (rechts onderaan, niet goed te zien). Op de vraag waarom juist dat symbool, antwoordde de priester: "iz inata". En daar zit hem de kneep. Maar hoe leg je dat nou uit? Inat is een typisch Balkanbegrip, er bestaat geen vertaling voor. "Koppigheid" komt misschien het dichtst in de buurt, maar dan een koppigheid tegen beter weten in. Is er onder de Servisch sprekende bezoekers iemand die een betere vertaling weet?
De Kroaten zijn weggelopen uit de regering van de moslim-kroatische federatie (een van de "entiteiten"), de Serviërs dreigen keer op keer uit de staatsregering te stappen, de internationale baas van het land heeft voor het eerst sinds lange tijd gebruik gemaakt van zijn bevoegdheden en ingegerepen en volgens de beroemde Bosnische filmregisseur Danis Tanović (No man's land) is zijn land op weg naar een nieuwe oorlog. En toch...
Een gezellig huiskamertafereeltje. Zo lijkt het tenminste. Het is inderdaad een huiskamer, maar er is geen dak en er zijn geen muren. Het is het "onderkomen" van, voor zover ik weet tenminste, de enige krakers bij mij in de buurt. De stoelen staan altijd buiten, ook als het regent. Een poosje geleden was het een enorme puinhoop, maar nadat de buren hadden geklaagd ziet het er een stuk verzorgder uit en nu vinden de buren het best. Er wonen een stuk of wat roma, die voor de foto toch maar liever een stapje opzij deden. Vandaar dat ze niet te zien zijn. Niemand weet precies hoeveel mensen er wonen, ook de krakers zelf niet. Slapen doen ze in de kelder. Als je goed kijkt, zie je nog net de bovenkant van een ladder achter de rode stoel. Ik had de slaapkamer graag willen laten zien, maar dat mocht niet.


We gaan natuurlijk niet direct aan het kopen. Eerst nog maar eens wat anders bekijken om keus te hebben. Bovendien is de vraagprijs (nog) te hoog, mede doordat er genoeg grond omheen ligt om een hele kudde koeien te houden of half Servië van maïs te kunnen voorzien. De eigenaar is echter bereid een deel van zijn land aan een ander te verkopen, dus daar liggen mogelijkheden. Ik houd jullie op de hoogte.
Een paar incidenten. Redelijk onschuldig, zou je denken, sterk opgeblazen misschien, maar bij nader inzien kenmerkend voor de gespannen interetnische verhoudingen in dit stukje Europa. We beginnen in Macedonië, waar de regering heeft besloten het nationale wapenschild (zie boven) aan te passen. Het betreft een cosmetische aanpassing; alleen de rode ster wordt weggehaald. Albanezen boos, want, zeggen ze, het wapenschild draagt op geen enkele manier uit dat er ook Albanezen in het land wonen. Ik zou eerlijk gezegd niet weten hoe je dat vorm moet geven, maar ik ben dan ook geen designer.
De onrust omtrent de homoöptocht die gisteren in Belgrado zou worden gehouden, pruttelt nog wat door. Zoals jullie je zullen herinneren bliezen de organisatoren die af, nadat de politie de homo's en lesbo's had verboden door het centrum te paraderen, omdat de veiligheid niet kon worden gegarandeerd. Er zijn gisteren in totaal 37 homohaters gearresteerd. Onder hen Miša Vacić van de organisatie 1389 en Milan Obradović en Radojko Ljubičić van Obraz. Bij huizoekingen heeft de politie hele stapels roodgeverfde stenen in beslag genomen.

Helaas kwamen er gisterenavond te weinig Servische kunstenaars en bovendien waren degenen die wel waren op komen draven, in de woorden van een van de organisatoren, "vooral meisjes met mooie jurkjes en hoge hakjes". En die kun je natuurlijk geen smerige autobanden naar een brug laten dragen.
Het idee was vervolgens om de autobanden dan maar aan touwen van het dak van club Grad te laten zakken, waardoor er odkuda tegen de zijgevel van het gebouw zou komen te staan. Daar staken de eigenaar en de politie echter een stokje voor. Ze vreesden schade aan het pand en kunstenaars die van het dak af zouden kukelen. Vanmiddag zouden ze een nieuwe poging ondernemen, maar daar zie ik nog niks van op de website van de Nieuwe Helden terug.

Je ziet bijna niks op bovenstaande foto, dus hierbij een uitleg. Achter een tafel zitten vijf vrouwen en een man. Het zijn de organisatoren van de gay-pride die morgen in Belgrado zou worden gehouden. Zou, want deze vijf vrouwen en een man kondigden vandaag aan dat de parade niet doorgaat.

Mijn moeder is vandaag jarig. Ze wordt vierentachtig. Het gaat niet zo goed met haar. Meer dan in bed liggen kan ze niet. Het is onmogelijk te beoordelen wat er in haar hoofd omgaat. Ze is dement of ze heeft Alzheimer, ik weet het niet precies, misschien maakt het ook niet zoveel uit. Haar hersens zijn in de war en beter wordt ze niet meer. Aleksandra en ik waren afgelopen week bij haar op bezoek. We hadden de indruk dat ze ons herkende (toen ik zei dat we gingen, zei ze: "mag niet"), maar misschien was de wens wel de vader van de gedachte. Het is lastig om in Belgrado te wonen. Ik zou veel vaker bij haar langs willen gaan, al was het alleen maar om, zoals op de foto, haar hand vast te houden en naar haar te kijken. Ik heb nooit zo lang en zo intensief naar mijn moeder gekeken, het was me dan ook bijvoorbeeld nooit opgevallen dat ze van die hemelsblauwe ogen heeft. Mijn moeder is breekbaar en bleek, ze is oud en hulpeloos, maar ze is wel mijn moeder en ik houd erg veel van haar.
Leuk vind ik het niet, maar het moet toch maar gemeld worden: supporters van Partisan Belgrado hebben gisteren kennelijk geoefend voor de matpartij van komende zondag, als in Belgrado een homoöptocht wordt georganiseerd (zie hieronder). Het voornaamste slachtoffer is een 27-jarige Fransman, een fan van Toulouse, dat gisterenavond een Europa League wedstrijd in Belgrado speelde. De man zat met een aantal companen een biertje te drinken in de Obilećev Venac, waar de Fransen werden aangevallen door zo'n dertig Partisan-hooligans. Het resultaat: een gebarsten schedel, zijn borst in puin en zwaar beschadigde interne organen. Hij ligt in kritieke toestand in het Klinisch Centrum. De man is, kort gezegd, volledig in elkaar geschopt. Goed gedaan jongens, weer tien punten voor het imago van het vaderland, waarvan jullie zeggen zoveel te houden. Overigens raakte er nog een andere Fransman en de ober van het café licht gewond. Partisan verloor met 3-2 en dat is goed nieuws. Met zulke fans kun je niet snel genoeg uitgeschakeld worden.
Čekamo vas! We wachten op jullie of we wachten jullie op. De heldhaftige verdedigers van het orthodoxe erfgoed zijn van plan om zondag in Belgrado eens flink uit te pakken. Onderling sterk verdeelde homo's en lesbo's willen Servië dan in een soort van uitgeklede gay pride parade laten weten dat zij ook bestaan en dat kan natuurlijk niet, vinden organisaties als Obraz en 1389, altijd op vechtpartijen beluste voetbalsupporters en, natuurlijk, de orthodoxe kerk. Ik zag gisterenavond bisschop Amfilohije op televisie en die had het over Sodom en Gomorra, over de duivel en hij maakte de wezenloze opmerking dat zijn afwijzing van de demonstratie natuurlijk niet moet worden opgevat als oproep tot geweld. Ik herinner me nog al te goed hoe een niet gering aantal priesters op 30 juni 2001 goedkeurend hun zegen gaven aan de blinde kloppartij tegen een handjevol homo's en lesbo's tijdens hun eerste parade in Belgrado.
Corsica staat bekend als het eiland van de kastanje. En inderdaad, je vindt er kastanjebrood en kastanjebier. Maar hier in Belgrado sterft het ook van de glanzende bruine balletjes waar je zo goed poppetjes en pijpjes van kunt maken (weliswaar zijn het hier wilde en op Corsica tamme, maar dat mag niet uitmaken). Ze kletteren voortdurend uit de bomen, het regent kastanjes, ze vallen in hun stekelige jasjes pardoes op hoofden van nietsvermoedende voorbijgangers en stellen strak afgestelde alarmen in werking als ze op auto's terecht komen. De kastanjeregen kondigt de herfst aan. De eerste bladeren zijn al gevallen, vermoeid groen en gelig. Nog een paar weken en de zomer van 2009 is voorbij.
Vertrokken met een maagdelijk blotebillengezicht, teruggekomen met een Balkanbaard van drieënhalve week (helaas met heel veel grijs). Vijfduizend kilometer (Belgrado-Corsica-Nederland-Belgrado) verder en het zit er weer op, de vakantie. Uitgerust, uitgewaaid, uitgezwommen, uitgewandeld, uitgegeten en uitgedronken. Corsica was fijn, dank u. De baard is er vanaf, ik kan dus weer aan het werk. Welkom terug in dit theater.
Jullie beginnen waarschijnlijk allemaal terug te komen, tijd voor ons om te vertrekken. Dit is voorlopig het laatste stukje op het Belgradoblog, want we gaan op vakantie. Een week of twee op een goddelijk eiland, een dag of wat in Nederland. Vandaag nog even boodschappen doen, morgen en overmorgen via Zagreb, Triëst, Padova, Bologna en Florence naar Livorno. Woensdag met de boot naar Bastia. Meelezende inbrekers: het heeft weinig zin om in te komen breken, want er wordt op onze woning gepast, door iemand met een gevaarlijke hond nog wel. Het ga jullie goed, sterkte met de hervatting van werk, school of wat je dan ook doet. Ik zie dat het lekker weer is in Nederland, geniet ervan. Ik steek mijn voeten en de rest van mezelf een poosje in de Middellandse Zee. Joepie.
Ik vertel niks nieuws als ik zeg dat voetbalsupporters nogal eens hersenloze idioten zijn. De grobari van Partisan en de delije van Crvena Zvezda vormen daarop geen uitzondering. Rode Ster speelde deze week in Praag voor een plaatsje in de groepsfase van de Euro League (en verloor met 3-0) en natuurlijk moesten de meegereisde fans voor problemen zorgen. Daar zijn ze delije voor. Het begon al op weg, waar ze een benzinestation verbouwden, na het te hebben leeggeroofd. In Praag vonden ze het nodig een restaurant onder handen te nemen (filmpje hierboven.
Maar eigenlijk wil ik het niet over die etterbakken hebben. Ik kwam namelijk een ander filmpje tegen, waarin een collega van de Tsjechische televisie live verslag doet van de rottigheid. Kijk maar hieronder. Die man verdient een lintje, een standbeeld en een eervolle vermelding, want hoe de voetbalsupportersranddebielen ook proberen hem van zijn werk te halen, hij blijft onverstoorbaar doorpraten. Hulde!
Een raadselachtige vondst, gisteren in het dorpje Končulj, bij Bujanovac in Zuid-Servië en vlakbij Kosovo. Als zodanig was de inhoud van een oude olietank, begraven in het land van een Albanees die al vele jaren in het buitenland werkt en zelden of nooit terugkomt, concreet genoeg: een enorme lading munitie, mortieren, mijnen, standaards voor mitrailleurs, een kanon en nog zo wat. Maar er kleven wel wat vragen aan, vooral omdat er zulke vreemde uitlatingen over zijn gedaan.
Ronkende woorden uit de mond van president Boris Tadić. Hij had gisteren voor de gelegenheid een cameraman van het agentschap FoNet opgetrommeld voor een hoogst belangwekkende presidentiële boodschap. De relaties met China staan "op het hoogste niveau in de geschiedenis," zei hij met ernstige blik. Nou is dat niet zo moeilijk, want het huidige Servië bestaat nog niet zo lang als staat en ik kan me niet voorstellen dat de historische Servië's er uitbundige contacten met China op na hebben gehouden. Maar goed.
Weer een staaltje van de onverbeterlijke stupiditeit van de rechtspraak hier te lande. Servië's 'firer' (het Servische kent de ü-klank niet, firer = führer) en leider van de Nacionali Stroj, Goran Davidović, heeft een rechtszaak voor de districtsrechtbank in Novi Sad gewonnen, omdat niet alle stukken die tegen hem waren ingebracht in het cyrillisch waren gesteld. Niet dat de wet zegt dat dat moet, maar, zo motiveerde de rechtbank het vonnis in navolging van meneer de nazi, daardoor is meneer Davidović "onevenredig in zijn verdediging belemmerd". Meneer de pseudo-Hitler kan, met andere woorden, het latijnse schrift niet lezen (benieuwd wat de echte Hitler daarvan gevonden zou hebben). Ohgossie, hoe moet dat nu in Italië, waar hij resideert? De rechtszaak was overigens aangespannen door de journalist Dinko Gruhonjić, die door de bebrilde Davidović in een boekwerkje was uitgemaakt voor alles wat mooi en lelijk is (hij wordt er, oh schande, onder meer van verdacht jood te zijn) en dus moet vrezen voor zijn leven.