lijstje

Hoera, we hebben weer een onzinnig lijstje: de Quality of Life Index 2009. Van alle landen in deze regio kon je vorig jaar het best in Slovenië (68 punten) wonen. Daarna volgen: Bulgarije (65 punten), Roemenië (64 punten), Kroatië (63 punten), Albanië en Macedonië(60 punten), Bosnië-Hercegovina (58 punten) en Joegoslavië (!!!, 55 punten). Waar hebben de dames en heren van de Quality of Life Indes op gelet? Wel, op de kosten van levensonderhoud, op ontspanning en cultuur, op de economie, op het milieu, op vrijheid, op gezondheid, op de infrastructuur, op veiligheid en op het klimaat.

Ter vergelijking: Frankrijk staat op nummer 1 met 80 punten. In Slovenië is de kwaliteit van het leven net zo goed als in Ierland, Spanje, Slowakije en Portugal. Bulgarije kan zich meten met Costa Rica, Brazilië, Estland en Dominica. Roemenië heeft veel weg van de Kaaiman Eilanden, Chili en Ecuador. Woon je in Kroatië, dan kan je net zo goed verhuizen naar Barbados of Cyprus. Albanië en Macedonië = Belize, Paraguy, Frans Polynesië, Bolivia en Turkije. Bosnië? Geen verschil met Jamaica, Guatamala, de Dominicaanse Republiek en Singapore. En tot slot moeten die arme, niet meer bestaande Joegoslaven hun plekje onder de zon delen met Samao, Marokko, Wit-Rusland, Mongolië, Guyana en Georgië. Het kan allemaal nog veel erger. In Somalië (32 punten) ben je er pas echt slecht aan toe.

Weer een boel nutteloze kennis rijker.

vraag

We hebben het vorig jaar ook gedaan, een enquête over het belangrijkste nieuwsfeit of de belangrijkste ontwikkeling in de regio van het voorbije jaar. Toen kwam de onafhankelijkheidsverklaring door de Albanezen in Kosovo als eerste uit de bus. Dit keer geef ik geen lijstje, jullie moeten het zelf maar bedenken. Ga je gang. Op 30 december ga ik voor een paar dagen weg, dus op de 29e moeten de antwoorden binnen zijn.

experiment

Ik kwam erop door een reactie van Ismael, die schreef dat hij ooit 's avonds laat na een drankje of wat met een paar vrienden de kaart van Oost-Europa opnieuw heeft getekend. Ik ben momenteel broodnuchter, maar het lijkt me toch geen onaardig idee. Tijd voor een gedachtenexperiment. Laten wij, als Belgradoblog, eens wat nuttigs doen, de geschiedenis vergeten en de wereld op basis van de huidige situatie verrijken met de ultieme oplossing voor Zuidoost-Europa. Laten we afspreken dat we politiek incorrect mogen zijn, maar niet gaan schelden. Het is maar een experiment. Een voorzet: Moldavië naar Roemenië; Transdniëstrië onafhankelijk; delen van Slowakije, Servië en Roemenië naar Hongarije of autonoom; Republika Srpska naar Servië; westelijk Bosnië naar Kroatië; Montenegro terug in staatsverband met Servië; Zuid-Montenegro, West-Macedonië en Kosovo (na opsplitsing) naar Albanië; delen Zuid-Albanië naar Griekenland; Macedonië opdelen tussen Servië, Bulgarije en Griekenland; delen Bulgarije naar Turkije.

oproep

Een handvol bezoekers van het Belgradoblog reageert. Soms heftig, soms afgewogen, soms emotioneel, soms komisch, soms vaak, soms soms en soms nog iets anders. Ik waardeer hun die zeer. Soms sturen bezoekers me een e-mail. Dat kan natuurlijk ook, zeker als het over iets persoonlijks gaat waar verder niemand iets mee te maken heeft.
Bij deze wil ik niettemin een oproep doen aan alle andere mensen die, vaak of zo nu en dan, op het Belgradoblo langskomen (dagelijks 80 a 90, soms over de 100): Laat Van Je Horen. Gedachten, ideeën, discussies, oproepen, verwachtingen, teleurstellingen, complimenten, kritieken, alles kan. Dat is niet saai. We hebben het over de Balkan, dus het hoeft niet op de Nederlandse keurige-meneren-manier, zolang het maar boven de gordel blijft.
Reacties zijn goed voor mij, voor de kwaliteit en aantrekkelijkheid van het Belgradoblog en misschien ook voor jullie.

pers

Internationale organisaties zijn dol op lijstjes, zo ook Reporters without Borders. Die club maakt zich druk om de persvrijheid en dat is een nobel streven. Want wie is er nu tegen persvrijheid? Ik niet.

Maar ik heb wel problemen met die lijstjes. Reporters without Borders heeft een persvrijheidsindex gemaakt en als ik de landen in 'mijn' regio eens onder de loep neem, dan zie ik dat Macedonië op de 34e plaats bovenaan staat. Dat betekent dat de pers daar het vrijst is van de hele Balkan. Mwah. Op plaats 37 staat Slovenië, op 39 Bosnië-Hercegovina, op 50 Roemenië, op 62 Servië, op 68 Bulgarije, op 75 Kosovo (dat voor het gemak maar weer eens als land wordt aangemerkt), op 77 Montenegro, op 78 Kroatië en op 88 Albanië. (Nederland staat overigens zevende)

Ik weet werkelijk niet waarop deze ranglijst is gebaseerd. De pers in Macedonië vrijer dan in Slovenië? Ik geloof er geen bal van. Volgens mij hebben de meeste landen in de regio soortgelijke problemen: de media zijn in handen van een paar grote jongens met veel geld, die vooral hun eigenbelang met kranten en bladen, websites, televisie- en radiostations dienen. Een ander probleem is dat overheden van hoog tot laag proberen te beïnvloeden wat er wordt gepubliceerd. En nog een probleem is dat je als journalist goed uit je ogen moet kijken als je mensen met geld/macht kritisch benadert en dat veel journalisten zelfcensuur toepassen. Dat is in Bulgarije niet anders dan in Montenegro en in Servië hetzelfde als in Albanië. Dat wil overigens ook weer niet zeggen dat de pers hier zwaar onder de knoet zit. Zo erg is het nou ook weer niet.

Flauwekul. Bovendien, is de Kaapverdische pers echt zoveel vrijer dan de Kroatische, de Koeweitse dan de Montenegrijnse? Ik kan het niet beoordelen, maar ik heb zo mijn twijfels. Bij mij gaat het lijstje de prullenbak in.

zuid-afrika

De vonnissen zijn geveld, de plaatsen zijn vergeven. Van Servië wisten we al dat het volgend jaar meedoet aan het WK voetbal in Zuid-Afrika. Slovenië (3-0 winst op San Marino) en Bosnië-Hercegevina (ondanks 2-5 verlies tegen Spanje) komen daar mogelijk bij. Die spelen als de nummers twee van hun groepen beslissingswedstrijden op 14 en 18 november. Hun tegenstanders worden komende maandag bekend gemaakt. Exit Macedonië, Albanië, Kroatië, Montenegro, Bulgarije en Roemenië.

voortgang

Ze doen me altijd aan wasmiddelenreclames denken, de jaarlijkse voortgangsrapportages, waarin de Europese Commissie beschrijft hoe de landen in deze regio die lid van de EU willen worden, ervoor staan: 'Nu nog witter, nog schoner, nog beter'. Om vooral maar niet op diplomatieke lange tenen te gaan staan, om de Balkanlanden vooral maar het gevoel te geven dat ze ooit deel zullen gaan uitmaken van de Europese familie, weet de Commissie altijd weer met frases te komen als: "vooruitgang geboekt" en "op de goede weg". Als je vervolgens de rapportages zelf leest, schrik je je rot van de corruptie, vriendjespolitiek en georganiseerde misdaad.

Gisteren was het weer zo ver en ik begrijp dat Kroatië nu echt op de drempel staat, Macedonië mag gaan denken aan toetredingsonderhandelingen (hoewel de Grieken dat waarschijnlijk gaan tegenhouden), Servië op de goede weg is en dat Bosnië-Hercegovina, Albanië, Montenegro en Kosovo (dat is geen land, dames en heren in Brussel) erg hun best doen. Het probleem is dat deze rapporten worden opgesteld aan de hand van officiële rapporten van mensen die kijken naar wetgeving, die spreken met politici en mensen met posities, die, met andere woorden, geen flauw idee hebben wat zich in de levens van gewone burgers in de steden en dorpen afspeelt.

Corruptie is zo'n onderwerp waar ze in de praktijk niks van afweten. Natuurlijk, alle landen nemen wetten aan, vaardigen richtlijnen uit, benoemen commissies om aan te geven dat ze de strijd tegen dit Grote Kwaad heel serieus nemen. Maar niemand bij de Europese Commissie onderzoekt hoe het toch komt dat bestuurders van allerlei pluimage bijna zonder uitzondering in Audi A8's, BWM's van de 7-serie, luxe fourwheeldrives en dat soort auto's rijden. Zulke auto's kun je niet betalen, niet van een ministerssalaris, laat staan van de toelage voor de baas van het gemeentelijk vervoerbedrijf in, laten we zeggen, Vranje, Veles of Vukovar.

Opstellers van deze rapporten zouden eens incognito mee moeten gaan met iemand die, pakweg, een vergunning gaat aanvragen om een huis te bouwen op zijn eigen stukje grond. En dan natuurlijk niet iemand die lid is van de partij die nu aan de macht is. Ze zouden eens incognito moeten proberen in een ziekenhuis te worden opgenomen. Ze zouden eens moeten proberen een rechtszaak aan te spannen tegen een werkgever (natuurlijk lid van de partij aan de macht) die al een half jaar de salarissen niet betaalt.

Natuurlijk, ik snap het wel, het proces van toetreding tot de Europese Unie is een politiek proces en daarin spelen hele andere dingen. Daarin gaat het om de regio erbij te houden, om de natte droom van het lidmaatschap niet te verstoren en om die eigengereide landjes in Zuid-Oost Europa een beetje koest te houden.

Het is in dit verband aardig om eens te kijken wat er volgende week dinsdag in Belgrado gaat gebeuren. Dan komt Vladimir Poetins zetbaas Medvedev op bezoek met een worst ter grootte van een miljard euro aan goedkope leningen. En die Medvedev is van de tegenpartij en die wil ook graag een vinger in de Balkanpap.

voetbal

Er was geen enkele aanleiding voor, maar ik zat me zomaar ineens af te vragen welke landen in de regio kans maken om volgend jaar mee te doen aan het wereldkampioenschap voetbal in Zuid-Afrika. Welaan, Albanië kan het als verwacht wel vergeten. Het staat vijfde en voorlaatste in groep 1, waarin Denemarken en Zweden de dienst uitmaken. In groep 3 staat Slovenië op de tweede plaats, met nog twee wedstrijden te spelen vijf punten achter Slowakije. De Slovenen maken dus nog een kans. Als ze tweede blijven, moeten ze waarschijnlijk een thuis- en een uitwedstrijd spelen tegen een van de zeven andere beste nummers twee. Bosnië doet het verbazingwekkend goed. Het staat tweede in groep 5. Groepsleider Spanje is buiten bereik, maar met vier punten voorsprong op Turkije en nog twee wedstrijden te gaan, ligt behoud van die tweede plaats binnen handbereik. Kroatië staat ook tweede, maar dan in groep 6. Het heeft twee punten meer dan Oekraïne, maar een wedstrijd meer gespeeld. In groep 7 gaat Servië verrassend aan de leiding. Er zijn nog twee wedstrijden te spelen en de Serviërs hebben vier punten voorsprong op nummer twee, Frankrijk. In dezelfde groep kan Roemenië het wel vergeten. Het staat op een kansloze vijfde plaats, nog onder Litouwen. Bulgarije heeft alleen nog een theoretische kans. Het staat derde in groep 8, vijf punten achter Ierland, met nog twee wedstrijden te spelen. Montenegro heeft in die groep alleen Georgië nog onder zich. Macedonië tenslotte, speelde in dezelfde groep als Nederland, groep 9. Geen enkele kans voor de Macedoniërs. Ze staan voorlaatste, nog net boven IJsland. Zo, weten jullie dat ook weer.

op reis

Trouw Belgradoblogbezoeker Fabian Vendrig is op reis op de Balkan en hij schrijft er ook nog over. Hier

1 mei

1 Mei, de dag van de arbeid waarop hier niemand werkt. Je kunt het beter de dag van de picknick noemen. Bossen en velden, het hele platteland van de regio geurt naar gegrilld vlees. Misschien dat er ergens nog twee nostalgische bejaarden op een pleintje staan te demonstreren, de namen van Tito, Hoxha, Zjivkov, en Ceausescu proberen levend te houden, maar het collectieve verlangen naar de communistische heilstaat is verder zo dood als een pier. Het was merkwaardig om woensdag dertigduizend demonstrerende vakbondsleden in Belgrado te zien, met 1 mei maar twee dagen later. Ik vrees dat zij hun vrije dag niet aan het protest wilden opofferen. “De globale economische crisis heeft Servië getroffen,” zei minister van arbeid, Rasim Ljajić, gisteren somber. “Ik kan alleen maar hopen dat dit een tijd zal zijn van ware sociale dialoog, dat we oplossingen zullen vinden om te gevolgen van de crisis te verlichten.” Het is voorwaar geen makkelijke periode voor de Balkan. Om de stemming er toch een beetje in te houden heb ik een Internationale-mix gemaakt, in het Roemeens, het Albanees en het Servo-Kroatisch; de eerste twee in strijdbaar marstempo, de laatste dramatisch Balkan. Maak er gerust een karoake van, want de teksten staan hieronder (helaas heb ik de Albanese versie nergens kunnen vinden)

Roemeens: Sculaţi, voi oropsiţi ai vieţii/ai ţăriiVoi, osândiţi la foame, sus! Să fiarbă-n inimi răzvrătirea, Să-nceapă al lumii vechi apus! Sfârsiţi odată cu trecutul negru, Sculaţi, popor de osândiţi! Azi nu sunteţi nimic în lume, Luptaţi ca totul voi să fiţi! Hai la lupta cea mare, Rob cu rob să ne unim, Internaţionala Prin noi s-o făurim! Hai la lupta cea mare, Rob cu rob să ne unim, Internaţionala Prin noi s-o făurim!

Servo-Kroatisch: Ustajte svi na zemlji kleti, Svi sužnji koje mori glad! Nepravdi razum sad se sveti, Tutnji već i selo i grad. Nek tiranstvo sruši naša snaga, Bezbrojno roblje sad ustaj! Nek svijetu starom nema traga, Svoj bijedi sutra bit će kraj! To će biti posljednji i Odlučni teški boj, Internacionala Nek bude ljudski rod!
internationale.mp3

romadag

Gisteren was het internationale romadag. Ik weet niet precies wat de bedoeling daarvan is. Waarschijnlijk willen de organisatoren onder de aandacht brengen dat de romazigeuners het niet makkelijk hebben. Dat klopt, maar dat weten we zonder de internationale romadag ook wel. In 'mijn' gebied wonen heel veel roma. Niemand weet hoeveel, want een heleboel zijn er niet geregistreerd en hebben derhalve geen recht op huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg, om maar een wat te noemen. Er is sprake van een onmogelijke vicieuze cirkel: geen registratie, geen werk, geen opleiding voor de kinderen, geen registratie, geen werk, geen opleiding voor de kinderen etc. Daar komt nog eens een scheutje racisme overheen en je begrijpt de uitzichtsloosheid.

Maar de roma zelf zijn ook niet vrij van schuld. Ze zouden zich natuurlijk wél kunnen registreren en hun kinderen wél naar school kunnen sturen. Maar een kind op school, betekent een kind minder dat inkomsten binnenbrengt. Inkomsten overigens. die vaak weer moeten afgedragen aan een romaschurk die lekker verdient aan de narigheid van zijn mede-roma.

Natuurlijk zijn er roma die wel gewoon meedraaien in de Servische, de Bulgaarse, de Macedonische, de Albanese en de Roemeense samenlevingen. Er zijn er zelfs die uitermate succesvol zijn. Maar het gros is arm, vist karton uit de vuilcontainers, wast autoruiten bij stoplichten of bedelt.

Als er evenwel één ding is waar roma goed in zijn, dan is het muziek maken. Dat toonden ze gisterenavond maar weer eens, onder meer op Trg Republike, het Plein van de Republiek in het centrum van Belgrado. Ik was moe, net terug uit Bulgarije en ik wilde eigenlijk naar bed. Maar ik ben blij dat ik toch nog even naar Kal ben gaan luisteren. Als je meer wilt horen van deze band kun je hier terecht.

truckruzie

Je hoort vaak dat Serviërs en Grieken van die goede vrienden zijn. Nou, niet altijd dus. Op dit moment zijn ze in staat elkaar de hersens in te slaan. Dat komt zo. Voertuigen met buitenlandse kentekenplaten moeten in Servië veel meer snelwegtol betalen dan auto's die in Servië geregistreerd zijn. Ook voor mij is dat een bijna dagelijkse ergernis. Omdat Grieken en Serviërs zulke goede maatjes zijn, beloofde de Servische regering zes jaar geleden dat Griekse vrachtwagens vanaf 2009 het lokale tarief zouden betalen, er waarschijnlijk op rekenend dat de Grieken dat tegen die tijd (nu dus) vergeten zouden zijn. Niet dus. Servië is voor Griekse transportondernemingen van groot belang, hun vrachtwagens moeten er doorheen om de rest van Europa te kunnen bereiken. Er staat dus wat op het spel.
Goed, de gelijktrekking van de toltarieven kwam er dus niet van, waarop de Grieken, per slot van rekening ook Balkanezen al denken ze zelf van niet, de transportvergunningen voor Servische trucks weigerden te verlengen. Gevolg: er zitten honderddertig vrachtwagens muurvast in Griekenland. Ze mogen niet laden, ze mogen niet lossen, ze mogen niet rijden en ze mogen de grens niet over.
Toevallig is de Griekse minister van buitenlandse zaken, Dora Bakoyannis, vandaag op bezoek in Belgrado. Servië had graag met haar over zaken als Kosovo en EU-toetreding gepraat, maar ik denk toch dat het vandaag over iets anders gaat.

stempelen

Er moet zo nodig weer worden gestempeld, buitenlandse organisaties (vooral Amerikaanse) hebben de behoefte om vanuit hun warme, verre kantoren kwalificaties over de ontwikkelingen in deze regio uit te spreken. Deze week kwamen er twee rapporten uit: één van het Freedom House over 'vrijheid' op de Balkan en één van de Heritage Foundation (Leadership for America, is het motto van die club, nou dan weten we het wel) over 'economische vrijheid' in het gebied. Blij dat ze daar in de VS zo bezorgd zijn over Zuid-Oost Europa.
Ik ga het allemaal niet samenvatten, als je belangstelling hebt kun je de links volgen. Je kunt je voorstellen dat er veel kritiek is. Nou is er niks mis met kritiek, maar laat die alsjeblieft komen van mensen die in een ieder geval een beetje inzicht hebben in de stand van zaken, die wel eens een gewone Serviër, Bulgaar, Albanees of Kroaat spreken, die de ontwikkelingen in een verband weten te plaatsen in plaats van te verwachten dat iedereen het Amerikaanse systeem van (economische) vrijheden klakkeloos overneemt en dan ook nog binnen minder dan twee decennia na ingrijpende verandering in het politieke systeem en eeuwen van 'onvrijheid', als je het zo noemen wilt. Tussen haakjes, we kunnen allemaal zien waar dat fijne Amerikaanse economische systeem dezer dagen toe leidt.

De corruptie viert hier hoogtij. God, wat een originele ingeving. Met de democratie gaat het niet overal even lekker, er wordt wel eens een mensenrecht geschonden en helaas, helaas in de top van politiek, samenleving en bedrijfsleven zijn nog maar weinig vrouwen te vinden. Gaat u dat maar eens vertellen op het platteland van Kosovo, in de bergen van Montenegro en in een dorp in Zuid-Servië, dames en heren. Er zal menig traantje worden geplengd om uw medeleven. Sommige maatschappijen zitten nu eenmaal anders in elkaar dan die in Washington D.C. Veranderingen in een samenleving komen niet met een druk op de knop.

vooruitblik

Iedereen is waarschijnlijk doodmoe van alle terugblikken. Laten we hier dan voor de verandering eens vooruitkijken. Wat gaat er dit jaar belangrijk worden op de Balkan? Wordt Mladić gearresteerd, wordt Kroatië lid van de EU, wordt Servië kandidaat-lid. Op 17 februari is het een jaar geleden dat de Albanezen in Kosovo zichzelf onafhankelijk verklaarden, iets meer dan een maand later is het tien jaar geleden dat de Navo Joegoslavië begon te bombarderen. Lijken me goede redenen voor verhalen. Op 14 juni kiest Bulgarije een nieuw parlement; een datum die min of meer samenvalt met de halfjaarlijkse rapportage door de Europese Commissie. De Albanezen hopen dit jaar de snelweg van de havenstad Dürres naar Priština af te bouwen. Wat gaat dat betekenen voor bijvoorbeeld de economie, de ontsluiting van het geïsoleerde Noord-Albanië en de smokkel van van alles en nog wat? Hoe gaan Macedonië en Griekenland verder met hun conflict over de naam? Tonen Albanië en Kroatië zich goed Navo-leden? Vorige week was het even onrustig in Zuid-Servië, nadat de politie daar een tiental ex-UCK'ers arresteerde. Blijft het daar gespannen en hoe gaat het verder met de groeiende Albanese minderheid in Macedonië. Vliegt in de zomer de halve regio weer in de fik als gevolg van droogte en onachtzaamheid? Hoe gaat de nieuwe Roemeense regering zich houden? Hoe hard zal de economische malaise toeslaan op de Balkan? Wordt het grensconflict tussen Slovenië en Kroatië eindelijk opgelost? En voor de nabije toekomst: komen we hier in de kou te zitten, omdat de Russen de gasleveranties aan Oekraïne hebben stilgelegd. En gaan de Russen hun beloftes nakomen inzake investeringen in de energiesector? Gaat Bosnië uiteindelijk uit elkaar vallen, slaagt EULex erin recht en orde te brengen in Kosovo? Allemaal vragen. Wie zei er nou dat er in deze regio nooit iets gebeurt?
Ik houd me van harte aanbevolen voor suggesties. Als jullie graag een verhaal zien of horen, laat het me dan weten. Ik kan niet garanderen dat ik het ga maken, maar ik beloof alle tips serieus in overweging te nemen (zolang de tips zelf tenminste serieus zijn er er iets van de maken valt, dus bijvoorbeeld niet een interview met Mladić, want dat gaat niet lukken).