instinkerd

Ik ben bang dat ik er weer eens vreselijk in ben gestonken. Mijn vorige strijkbout, een Bosch van nog geen twee jaar oud, deed het niet meer. Op naar de electrischeapparatenreparateur. Mompel, mompel, zei hij eerst, toen sloeg hij dramatisch de handen voor zijn ogen en vervolgde: "Oh nee, niet weer een Bosch." Ik was nogal verbaasd omdat Bosch volgens mij een degelijk merk is, maar nee, stom, hoe kon ik dat denken. Die verwarmingselementen van Bosch-strijkijzers zijn volgens de reparateur goedkope prut van Noordkoreaanse snit. Hoe had ik zoiets kunnen kopen. Niet te repareren. Overdonderd als ik was liet ik mijn oude strijkbout achter, onder de mededeling dat ik dan maar een nieuwe moest kopen. En dat heb ik gedaan: een roze-witte Gorenje. Pas later begon ik te twijfelen. Ik vermoed dat de reparateur een handeltje drijft in tweedehands electrische apparaten. Misschien heeft hij mijn achtergelaten Bosch al voor een mooie prijs verkocht.

idioten

Morgen (zondag) allemaal kijken naar BBC World. Een prachtige documentaire over de rol van de radio tijdens Milošević. Eenzijdig als de pest, maar zo vol dappere mensen, mooie beelden, weetjes en anecdotes. Uitgezonden in de reeks Storyville. Aanvangstijd tien over vier 'smiddags. Teofil Pančić, nu gewaardeerd columnist bij het weekblad Vreme, op het eind van de uitzending (als ik me tenminste wel herinner): "Milošević was een idioot. Hij was vele jaren onze leider. Dat maakt ons allemaal complete idioten." Hier alvast een voorproefje.

revolutie

Ik kon m'n ogen zowat niet geloven toen ik het volgende las in de New York Times: "Wij blijven van de mensen op de Balkan verwachten dat ze denken en reageren zoals wij dat doen. Dat gaat niet gebeuren." en: "Wij in het westen doen alsof we controle hebben over wat er in de regio gebeurt. Dat is niet het geval." M'n broek zakte er haast van af, want het was niet de eerste de beste die zijn standpunt verwoordde in het betreffende opiniestuk, het was William Montgomery in hoogst eigen persoon, oud-ambassadeur van de Verenigde Staten in Bulgarije, Kroatië en Servië en Montenegro. Revolutionair.
Montgomery stelt voor tot "de een of andere manier van opdeling tussen de Albanezen en de Serviërs" in Kosovo te komen. Voor Bosnië omvat de oplossing in zijn ogen onder meer "de creatie van een andere verhouding". Hij wil de Republika Srpska toestaan een referendum te houden over onafhankelijkheid. "In beide gevallen is er een gedemonstreerde vastberadenheid nodig en de bereidheid om militair geweld te gebruiken om geweld onderweg te voorkomen", schijft hij er ook nog bij.
Ik weet wel, Montgomery is maar oud-ambassadeur en wat hij voorstelt is (nog) geen officieel beleid van de Verenigde Staten, maar als je zijn mening combineert met het opmerkelijke begrip van vice-president Joe Biden voor Servië tijdens zijn recente bezoek aan de regio, en de milde opvattingen van Hillary Clinton over de Servische samenwerking met het Joegoslavië Tribunaal, dan lijkt er toch echt iets te veranderen in Washington.

feest

Nog iets meer dan een week en dan is het zo ver: dan vieren we het grote O Bože-feest (het grote Oh gut-feest). Ik hoor jullie je afvragen wat dat nou weer is, een traditioneel heidense aanbidding van zon en maan, het einde van een christelijk-ortodoxe vasten, nog iets anders? Jawel, iets anders. Ik word dit jaar vijftig en ik ben ook nog eens tien jaar weg uit Nederland. Dat leek me wel reden voor een feestje. Hoewel, het is een beetje dubbel. Ik merk ineens dat ik een heleboel verleden heb, dat ik me dingen kan herinneren die maar liefst veertig jaar geleden zijn. Dat is toch wel zorgelijk. Gelukkig ben ik nog niet kaal.

We gaan het feest vieren in Tršić (plaatje), een dorpje in de buurt van Loznica in West-Servië, tegen de grens met Bosnië. Ik wilde voor de verandering eens niet in Belgrado blijven. Er komen een stuk of tien man uit Nederland (inclusief mijn 84-jarige vader, hulde!), een handjevol vrienden uit Macedonië en een hele kluit uit Servië. Zien de laatsten ook eens iets van hun eigen land. Er zal natuurlijk veel eten zijn en veel drinken en veel muziek (starigradska tijdens de lunch en deejay Funky Šljiva = Funky Pruim later in de avond en nacht). Vanaf het moment dat ik op het idee kwam, ruim een half jaar geleden, ben ik al opgewonden van de gedachte alleen. Het gaat vast een prachtig feest worden. Gisterenavond hebben we in Kolarac (=kafana in Kneza Mihailova) de laatste details besproken met Peđa (plaatje), want die woont in Tršić en die organiseert van alles en nog wat.

Vanzelfsprekend komt er een verslag van de gebeurtenissen.

hèhè

Hèhè, eindelijk. Na gisteren hoef ik niemand hier meer uit te leggen dat Nederland het tolerante land is waar iedereen het voor houdt.

bah

Vanochtend zag het er nog uit zoals hierboven. Inmiddels als hieronder.

Het is al dagen rotweer: regen wind, koud, grijs, miezerig, geen zin om naar buiten te gaan en dat terwijl het bijna zomer is. Jullie hebben naar ik heb begrepen prachtige pinksterdagen gehad. Ik zat hier met een trui aan. En dan de komende dagen. Morgen kans op storm en overmorgen en zondag kans op regen. En ik weet het zeker: als er nu kans op storm of regen wordt voorspeld, dan zal het stormen en regenen. Met bakken zal het uit de hemel vallen. Wie zullen we daar nou eens de schuld van geven? Suggesties?

snelweg

In een tunnel ergens in het woeste Noordoost-Albanese berglandschap hebben twee premiers elkaar de hand geschud en mooie woorden gesproken. Het stond er stijf van de symboliek. "Een historisch moment dat de verbinding van een verdeeld volk markeert", schreven de kranten in Kosovo en Albanië.

Albanezen beschouwen de 5,6 kilometer lange tunnel als het huzarenstukje van de snelweg Priština-Adriatische Zee (ik schreef er in maart al over). "De tunnel van de hereniging van een volk", sprak de ene premier (Sali Berisha, Albanië). "Vandaag hebben we besloten dat er geen hindernissen meer zijn, dat niets ons kan scheiden, niet spiritueel, maar ook niet fysiek."

"Priština en Tirana zijn dichter bij elkaar dan ooit tevoren", zei de ander (Hashim Thaci, Kosovo). "Het belangrijkste element van deze spirituele, morele en fysieke nabijheid is de onafhankelijkheid van Kosovo." Balkanleiders hebben tijdens plechtige gebeurtenissen sterk de behoefte om dingen te zeggen die niemand echt begrijpt.

Berisha noemde de tunnel ook nog "het meesterwerk van de Albanezen", maar dat is niet helemaal waar. Weg en tunnel worden gebouwd door een Amerikaans en een Turks bedrijf.

De weg is overigens nog lang niet af. Het deel in Kosovo moet nog worden aangelegd en ook in Albanië zijn ze nog lang niet klaar. Maar wie misgunt twee premiers nou een gezellig onderonsje in een tunnel in het woeste Noordoost-Albanese berglandschap...

beerput

Er stijgt een uiterst onaangename beerputlucht op uit de krochten van de georganiseerde misdaad. Het stinkt hier onbedaarlijk, maar dat heeft een voordeel: het lijkt er warempel op dat de moord op de Kroatische uitgever Ivo Pukanić langzaam maar zeker wordt oontrafeld. De baas van het weekblad Nacional en zijn marketing-director Niko Franjić werden op 23 oktober vorig jaar opgeblazen.

Afgelopen zaterdag arresteerde de politie in Belgrado Milenko Kuzmanović. Die had al vijfenvijftig dagen in een Kroatische politiecel gezeten, maar moest met kerst vorig jaar wegens gebrek aan bewijs worden vrijgelaten. Hij zou de bom die onder de auto van Punkanić was geplakt hebben geleverd en twee mede-samenzweerders, Robert en Luka Matanić, na de aanslag hebben geholpen te vluchten.
Volgens de berichten is Kuzamnović gearresteerd op aanwijzing van een geheimzinnige criminele kroongetuige, een man die deel uitmaakte van het criminele netwerk van Sreten Jocić, alias Joca Amsterdam, die de aanslag zou hebben georganiseerd en die eind april in Belgrado werd gearresteerd.

Nog niet officieel bekend is wie de moord op Pukanić heeft besteld, maar meer en meer vingers wijzen in de richting van Stanko Subotić, een “controversieel zakenman” (dan weet je het wel), die herhaaldelijk in verband is gebracht met sigarettensmokkel tijdens de sancties in de jaren negentig. Laat dat nou net een onderwerp zijn waar Nacional keer op keer over heeft gepubliceerd.
Op zich is het al verheugend genoeg dat deze zaak lijkt te worden opgelost, maar wat mij betreft is het meest heugelijke feit dat de Kroatische en de Servische politie en justitie kennelijk in staat zijn samen te werken. Georganiseerde misdaad is één van de grootste problemen in de regio. Niet alleen vanwege de smokkel van van alles en nog wat, niet alleen vanwege de schier eindeloze reeks aan aanslagen en moordpartijen, maar vooral ook vanwege de greep die gansters hebben op politiek en economie. Als de oplossing van deze zaak helpt die greep een beetje te verlichten dan is er veel gewonnen.

ambassadeur

Er staan Čedomir Radojković (rechts op het plaatje) zware tijden te wachten aan de Groot Hertoginnelaan in Den Haag. Hieronder een verslagje dat Radio Srbija uitzond over een ontmoeting van de nieuwe Servische ambassadeur in Nederland met de Naradno Skupština Republike Srbije, het parlement hier in Belgrado . Een boel gedoe over de uitlevering van Mladić, verwacht hij en daar zou hij best eens gelijk in kunnen hebben. Maar hij voorziet ook goede contacten met politiek, bedrijfsleven en media in het land van tulpen en molens. Dat wekt verwachtingen.

The newly-appointed Serbian ambassador to The Netherlands, Čedomir Radojković, is aware his task will not be easy at all. The Netherlands is the country which, at this moment, is obstructing Serbia’s EU integrations most, by insisting on the arrest and the extradition of the remaining Hague indictees and a positive report of Chief Prosecutor Serge Brammertz on official Belgrade’s cooperation. However, economic cooperation between the two countries is on the rise and there is mutual interest in its further promotion. The new ambassador has had talks with 45 business delegations and visited several firms interested in cooperation with The Netherlands. The land of tulips and windmills is also the seat of most international courts, such as the Hague Tribunal and the International Court of Justice, which is to provide its opinion on legality of the self-proclamation of independence of Kosovo in the territory of the southern Serbian province. The ambassador also stated as one of his priorities the establishment of good contacts with all the politically relevant factors in that country, primarily at the governmental and ministerial levels, and parliamentary cooperation. What is also very important is cooperation with media, which can lead to the change of Serbia’s image in the Dutch public. It is also necessary to extend legal assistance to Serbian citizens tried at the Hague Tribunal and to work on the further expansion of cultural ties, he said.

radio

Dat was vroeg op vanochtend. Om acht uur zat ik al in de radiostudio bij Goran en Ana. Gekke onderwerpen verzinnen ze daar. Een poosje geleden had Goran me uitgenodigd om te praten over smartlappen. Hij had toen ergens gelezen dat er in Utrecht een smartlappenfestival plaatsvond. Ga maar eens uitleggen aan een Servisch publiek: wat is een smartlap?

Deze keer ging het over de jaren zeventig, die ik, ja ik ben oud, heel bewust heb meegemaakt. Welke muziek was toen populair in Nederland, welke Nederlandse bands maakten internationaal furore, hoe gingen we op vakantie, wat deden we in onze vrije tijd. Een flink deel van het gesprek ging om de een of andere reden over liften. Gek gesprek voor de vroege zaterdagochtend.

Goran verdient overigens de eerste prijs voor de mooiste Servische achternaam die ik ken. Mojsin heet hij, Mijnzoon, een naam die alleen voorkomt in Zrenjanin en omgeving, vertelde hij me. Aardige jongen en dat niet alleen. Hij heeft me ook voorgesteld aan een dealer die via slinkse wegen geïmporteerde Drum verkoopt. Voor zover ik weet nergens anders te koop in Belgrado, of het moet goedkope namaak zijn. Weer wat nuttigs te weten gekomen.

tevreden

Vooruit, laten we het maar weer eens over Mladić hebben. De doorn in het oog van Maxime Verhagen, de frustratie van de internationale gemeenschap. Eigenlijk gaat dit stukje alleen maar indirect over generaal Ratko. Dat zit zo.
Een groepje hoofdredacteuren van Servische media is momenteel op bezoek in Washington en daar hebben ze van iemand van het State Department te horen gekregen dat de Amerikanen tevreden zijn over Servië's samenwerking met het Joegoslavië Tribunaal. Hillary Clinton denkt daar klaarblijkelijk ook zo over en dat zal ze de wereld maandag, als Maxime tweede pinksterdag viert, officieel laten weten. Zeggen de Servische media tenminste.
De strategieverandering in Washington is opmerkelijk. Toen Joe Biden hier kort geleden op bezoek was, sprak hij ook al zulke vriendelijke woorden en noemde hij de plicht van Servië om ook de laatste van oorlogsmisdaden verdachte Serviërs ergens in een bijzin. Hij toonde zich warm voorstander van Servië's lidmaatschap van de Europese Unie.
Ik weet niet goed wat ik ervan moet denken. Washington gaat natuurlijk niet over het EU-lidmaatschap van welk land dan ook, maar de Amerikanen hebben overal een dikke vinger in de pap, ook in Brussel, ook in Den Haag. Ogenschijnlijk houdt het Nederlandse ministerie van buitenlandse zaken de poot stijf. "(...) zoals we tot nu toe altijd hebben gezegd, vereist het ontdooien van het Stabilisatie- en Associatieverdrag (= het voorportaal van het lidmaatschap) de volledige samenwerking met het Joegoslavië Tribnaal en het beste bewijs daarvan is de arrestatie van Ratko Mladić," zegt woordvoerder Bart Rijs op B92.
Zoek ik er nou te veel achter of zie ik hier toch een kleine wijziging in de formulering? Het was toch altijd een knetterharde voorwaarde dat Mladić en Hadžić zouden worden uitgeleverd? En nu zou dat "het beste bewijs" van volledige samenwerking zijn. Er kan dus kennelijk ook ander bewijs zijn. Daar zit ruimte... Als ik me niet vergis... Of vergis ik me... Misschien zit ik hier al te lang, misschien moet ik iets anders gaan doen. Vissen of zo.

strepenmania

De gemeentelijke strepenschilderdienst draait overuren en ik kom er niet meer uit. Een paar weken geleden verschenen er parkeervakken in de lengte van de straat. Dat leek me een goed idee, want dan parkeert tenminste niet iedereen z'n auto dwars over de stoep (niet dat Belgradoërs zich laten leiden door een paar strepen op de weg, maar het gaat om het idee). Kennelijk waren ze daar op het gemeentehuis van Stari Grad toch niet helemaal tevreden, want gisteren verschenen er ineens strepenschilders die de lengtestrepen met grijs overkwastten en nieuwe parkeervakken maakten die dwars op de stoep staan. Je mag echter niet verder dan de helft van het trottoir, waardoor er maar weinig ruimte overblijft om te rijden. Een beetje uit de kluiten gewassen bestelauto past niet meer in de straat. Benieuwd hoe we dat met z'n allen gaan oplossen.

opluchting

De goede bisschop Artemije heeft Branislav Peranović de laan uitgestuurd. Je herinnert je de priester nog wel die vond dat hij zijn patiënten in het klooster van Crna Reka (plaatje) met sschoppen en slaan van de heroïne af moest helpen. Artemije kondigt zelfs juridische stappen aan. Daar was overigens wel zware druk voor nodig van de synode, die de bisschop dreigde met hel en verdoemenis (in ieder geval het verlies van zijn positie).
Ik heb ook maar via de media vernomen van de "onacceptabele methodes", schrijft hij nu in een brief, die "wij schokkend" vinden. Artemije heeft een plaatsvervanger aangesteld en doet een beroep op de wereldlijke autoriteiten om de boel in de gaten te houden.
Opmerkelijk genoeg heeft een groep van ouders en (ex-)patiënten de bisschop gevraagd om priester Peranović juist door te laten gaan. Voor hen was hij de "enige hoop". Dat zegt alles over de rest van de opvangcentra in Servië.

klootzakken

Nu we het toch over punk hebben... Ik was zaterdag bij een concert van de Prljavi Dripci (Vuile Klootzakken), een punkband met wortels in de half vergane blok's 19 a en 65 in Novi Beograd, in SKC. Hele trouwe bezoekers herinneren zich misschien een stokoude post over deze band. Ik schreef al dat ik nooit punk geweest en zelfs nu op mijn oude dag ben ik dat nog steeds niet. Ik ging naar het concert omdat ik zanger Igor ken en dat is een aardige jongen. Dit is hem:

Goed, dat concert dus. Sommigen kwamen er om de slapen:

Anderen ook:

Weer anderen kwamen er blijkens de tekst op hun shirt alleen om het geld:

Nog weer anderen hadden wetenschappelijke aspiraties

En dan waren er die gekomen waren om foto's te maken:

Hé verrek, als dat Dirk-Jan Visser(Nederlandse fotograaf) niet is met een grappig plastic cameraatje waar de lensdop nog op zit:

Maar veruit de meesten waren toch gewoon voor de muziek gekomen. Die was hard, er werd veel gerookt en het was ongelóóflijk warm.

En zo klonk het allemaal:

tentoonstelling

In Dom Omladine (het Huis van de Jeugd) is momenteel de World Press Photo-tentoonstelling, de meest prestigieuze wesdtrijd voor fotojournalisten ter wereld, te zien. Een hele prestatie, want steden in de hele wereld staan ieder jaar in de rij om die expositie als eerste na Amsterdam binnen te halen. Prachtige foto's, daar niet van, maar wat bij binnenkomst in het gebouw vooral opviel is een nagebouwde kamer van een punker.

Het waarom van die kamer is me niet duidelijk, maar grappig is het wel. Alles wat een punker nodig heeft is er. Zelf ben ik nooit punk geweest, maar vrienden me waren dat wél aan het eind van de jaren zeventig. Heel herkenbaar.

parkeren

Ja ja, ik weet het, ik ben een paar dagen doodstil geweest. Ligt niet aan mij, ligt aan mijn laptop. Die was gecrashd. De meeste schade is hersteld, hoewel er ongelukkigerwijs ook veel bestanden verloren zijn gegaan. Ik moet nu dus inhalen. Ik weet alleen niet waar ik moet beginnen, want er is de afgelopen dagen veel gebeurd.

De parkeerdienst dan maar. Sinds gisteren hangen er in de straat aanplakbiljetten waarop staat dat er vanaf 1 juni betaald moet worden voor het voorrecht voertuigen in onze buurt te parkeren. Ik kan me nog herinneren dat er een paar jaar geleden, toen ik nog in een andere straat woonde, ook dergelijke biljetten waren verschenen. Ik was toen een paar weken buitenslands en had mijn auto gewoon laten staan.

In die periode was het voertuig natuurlijk weggesleept door de pauk (spin) en omdat ik geruime tijd weg was, heeft dat toen een boel geld gekost.

Vandaar dat ik deze keer maar terstond naar de Parking Servis ben gegaan om ter plaatse 4992 dinar (53 euro en 10 cent) te betalen aan een aardige mevrouw. In ruil daarvoor mag ik een jaar lang in onderstaand gebied parkeren. Kom daar maar eens om in Amsterdam.

op reis

Trouw Belgradoblogbezoeker Fabian Vendrig is op reis op de Balkan en hij schrijft er ook nog over. Hier

behandeling

Er zijn allerlei manieren om met junkies om te gaan. Eén methode heb ik eerder deze week beschreven: je laat ze gewoon verrekken. Je kunt ze ook opnemen in een afkickkliniek en ze met allerlei therapieën te lijf gaan, je kunt hopen dat bidden het gewenste resultaat heeft, je kunt ze cold turkey in een cel zetten en zo zijn er nog wel meer methodes the bedenken. Priester Branislav Peranović heeft wel een heel originele manier bedacht om mensen van de heroïne af te brengen. Hij haalt ze naar het Spiritueel Rehabilitatie Centrum in Crna Reka (Zwarte Rivier) bij Novi Pazar, vraagt een bedrag van driehonderdvijftig euro per maand, en je laat de junkies of hun ouders een contract ondertekenen waarin staat dat "alle vormen van behandeling" zijn toegestaan. Het resultaat was in Vreme van deze week te aanschouwen. Peranović' methode had aanvankelijk de zegen van bisschop Artemije (daar is-ie weer), maar wat je op het filmpje hiernaast kunt zien, ging zelfs hem te ver. Artemije heeft zijn handen er van afgetrokken. Lijkt me begrijpelijk. (Je kunt het filmpje dus rechts boven aan deze pagina zien).

granaat

De straat was leeg,

en het parkje was vol

en dus was er weer iets aan de hand in Belgrado. Een man was met twee handgranaten op zak het gebouw van de presidentiële administratie binnengelopen en dreigde daar de boel (inclusief zichzelf) op te blazen. Geen terrorist, voor zover we nu weten, maar, volgens onofficiële bronnen, een 57-jarige inwoner van Valjevo met allerlei problemen met onroerend goed en rechtszaken. Vorig jaar was hij al eens een tijdlang in hongerstaking geweest, hij had de president bestookt met boze e-mails en hij had de halve wereld vandaag per mails laten weten dat hij er een einde aan zou maken. De president zelf was er niet, maar is er inmiddels wel, evenals minister van defensie Šutanovac. As we speak is de politie nog steeds met de man in onderhandeling. Naar verluidt heeft hij een granaat waar de veiligheidspin al uit is in zijn hand. Ik heb een paar uur bij het gebouw staan wachten om te zien wat er zou gebeuren. Maar behalve dat er een politiebusje werd voorgereden (en iedereen toen dacht: nu is het voorbij)

en er een zwaar ingepakte politieman iets onduidelijks het gebouw in droeg,

gebeurde er niets. Ik houd jullie op de hoogte.

Update: De man is kort voor vijf uur ontwapend, gearresteerd en afgevoerd, melden de Servische media.

nazi

Ik begin steeds sterker te geloven dat Biden niet naar het Servische parlement komt (zie vorige post). En ik meen ook te begrijpen waarom dat is. De volksvertegenwoordigers van de Servische Radicale Partij lopen niet alleen met hun baas Šešelj ze koketteren, ze hebben ook nog eens bordjes op hun bankjes in het parlement gezet. "Biden, you nazi scum, go home!" staat erop. Ik kan de man alleen maar gelijk geven als-ie wegblijft. Je mag het van mij met alles en iedereen oneens zijn en ook radicalen hebben recht op hun mening. Maar "nazi-vuilnis" gaat natuurlijk echt alle perken te buiten. Goed gedaan, radikali, daar bewijs je je land weer een enorme dienst mee.