niet slecht

Zeg nou zelf, als je de mogelijkheid hebt om voor een relatief zacht prijsje een huisje en een stuk land te kopen en je zou vanuit je achtertuin dit uitzicht hebben, dan zou je toch wel gek zijn als je het niet zou doen. Dit is de Donau bij het dorpje Surduk, ik schreef er al eerder over. De tekenen beginnen er zo'n beetje op te wijzen dat we in deze omgeving wel iets willen aanschaffen. Veel rust en toch nog wel iets van leven op een kwartier of drie van Belgrado. Perziken, abrikozen, pruimen en druiven uit eigen boomgaard (en dus zelf perziken-, abrikozen-, pruimen- en druivenrakija maken), tomaten, paprika's, sla, komkommer en weet ik veel uit eigen tuin. Ik heb er nu al zin in, droom ervan de waan van de dag de waan van de dag te laten en rustig over de rivier uit te kijken, mooie boeken te schrijven, in de schaduw van de bomen te ouwehoeren met de buren, een enkele keer naar de stad te gaan. Zou vijftig zijn dan toch wat uitmaken?

katten

De Belgradose straatkatten kunnen maar geen genoeg van elkaar krijgen. Ze zitten op de daken verliefd naar elkaar te kijken en vreselijk krols te jammeren. Veel weet ik niet van verleidingstechnieken en seksleven van katten, maar erg romantisch klinkt het mij niet in de oren.

bier en peuken

Als ik zeg dat Servië een merkwaardig land is, dan vertel ik niks nieuws. Ik vermoed dat de meesten van jullie het daar wel mee eens zijn. Toch moet dat af en toe ook worden aangetoond. Welaan, hier weer eens een bewijs. Ik was gisteren op de openingsavond van het Belgradose Beer Fest (typisch Servisch voor Bier Festival) in het Ušće Park en daar probeerden een paar schattige meisjes iets te doen tegen de enorme rotzooi die er elke dag weer wordt achtergelaten. Ze gaven gadgets weg die ik nog nooit had gezien: sigarettendovers in een klein kartonnen doosje. "Voor een festival zonder peuken," stond erop.

Een aardig initiatief, maar het helpt natuurlijk helemaal niks, zeker niet als er veel te weinig afvalbakken zijn, die aan het begin van de avond al uitpuilen.

Amstel en Heineken hebben het Festival overigens weer eens te baat genomen om flink uit te pakken in een poging de Serviërs over te halen toch vooral maar dat overheerlijke dure Nederlandse bier te gaan drinken.

Hun paviljoens staan dichtbij het podium, zijn groot en de marketingmensen proberen er een knullig Nederlandse sfeertje te scheppen met kartonnen namaakgeveltjes en gekke straatnamen die volgens mij in Nederland nergens voorkomen.

Ik heb tenminste nooit van Buiksloterbreek gehoord en er is geen Serviër die dat kan uitspreken.

stop de persen

Hoe creëer je non-nieuws in de jaarlijkse komkommertijd, deel 1. Je bezoekt een persconferentie na een ontmoeting tussen de Russische premier Poetin en de Duitse bondskanselier Merkel en om wat voor reden dan ook vraag je de opperrussische leider of Rusland ooit de onafhankelijkheid van Kosovo zal erkennen. Dan krijg je het antwoord: "Die variant bestaat, maar die staat in het kader van het internationale recht." (tussen haakjes: hoe zit het ook alweer met het internationale recht betreffende de Russische erkenning van de zelfverklaarde onafhankelijkheid van Zuid-Ossetië en Abchazië?). Als Servië Kosovo's onafhankelijkheid erkent, dan zal Rusland dat ook doen, orakelt meneer Poetin vervolgens. De internationale persbureaus pikken dat antwoord op, verspreiden het bericht en dan hebben we nieuws. Hebben we dan nieuws? Nee, dan hebben we geen nieuws, want dat standpunt verkondigt Rusland al sinds 17 februari 2008, dames en heren van de internationale persbureaus.

voor aap

Nichtje Miša uit Niš op bezoek en dan wordt er standaard een greep in de verkleeddoos gedaan. Dan wordt de oh-zo-serieuze correspondent van de Nederlandse Omroep Stichting behangen met kralenkettingen, krijgt hij een kattenmaskertje op en een gekke ballon in zijn handen geduwd. En zo weet nichtje Miša de gekke oom die zo raar praat heel toegewijd in een paar minuten deskundig voor aap te zetten. Dat wordt weer een jaar doorwrochte reportages maken om mijn gevoel voor eigenwaarde en het respect van kijkers, luisteraars en bezoekers van het Belgradoblog terug te veroveren. Hvala ti puno, Mišo.

roštilj

Het is zondagmiddag een uur of vijf en niet al te warm (28 graden). Wat doe je dan als rechtgeaarde Belgradose familie op de begane grond? Dan steek je de barbecue aan, verzamel je (groot)ouders en kroost en dan ga je je buren die slechts over een piepklein balkonnetje beschikken jaloers zitten maken met de geur van geroosterd vlees en de aanblik van pepers, paprika en tomaten. Glaasje koele witte wijn erbij en deze bovenbuurman is haast zover dat hij van de tweede verdieping naar beneden springt om deel te gaan nemen aan de Balkanoverdaad. Soms is het leven niet eerlijk.

geel huis

Het begint er ernstig op te lijken dat ze écht iets te verbergen hebben in Tirana. De Albanese regering probeert koste wat het kost te voorkomen dat er een onderzoek wordt ingesteld naar de operatie organenoogst tijdens de Kosovo-oorlog.

Jullie herinneren je het verhaal over het zogenoemde gele huis (dat op het plaatje niet geel meer is) waarschijnlijk nog wel. Dat zou een van de plekken zijn waar uit Kosovo ontvoerde niet-Albanezen tijdens de oorlog van hun organen zijn ontdaan. Levers, harten, nieren en wat al niet zouden in de verkoop zijn gegaan ten behoeve van de oorlogsinspanningen van de Albanese broeders over de grens en de eigenaren zouden zijn vermoord. In totaal ging het naar verluidt om enkele honderden mensen. Jullie merken dat ik al die 'zouden's' een flinke slag om de arm houdt. Er is nog niks bewezen, dus ik moet voorzichtig zijn, maar de zaak begint steeds harder te stinken.

De eerste die met het verhaal op de proppen kwam, was de ex-hoofdaanklager bij het Joegoslaviëtribunaal, Carla del Ponte. Ze schreef erover in haar boek De Jacht. De Servische speciale aanklager voor oorlogsmisdaden, Vladimir Vukčević, begon een onderzoek, maar die krijgt in Albanië natuurlijk geen poot aan de grond. Naar nu blijkt, heeft ook Dick Marty, die de kwestie onderzoekt namens de Raad van Europa, nul op het rekest gekregen in Tirana. Er komt dus geen onderzoek in Albanië.

"Ik kan me wel voorstellen hoe de internationale gemeenschap gereageerd zou hebben als zo'n reactie van Servische kant was gekomen," zei Rasim Ljajić, die namens de Servische regering over de samenwerking met het Joegoslaviëtribunaal gaat. Normaal gesproken vind ik zulke reacties nogal gratuit en niet ter zake doende, maar ik vrees dat Ljajić nu wel degelijk een punt heeft.

Benieuwd wat de Raad van Europa gaat doen. Niks misschien?

plens

Je hebt dat wel eens. Zit je lekker een biertje te drinken op het boventerras van de Red Bar in Skadarlija, breekt er ineens een enorme plensbui los,

overstroomt het halve terras,

en kom je doorweekt thuis, omdat je per slot van rekening toch een keer naar huis moet.

bezoeken

Twee opmerkelijke bezoeken, waarvan het eerste al aan de gang is. De geestelijk leider van de Bosnische moslims, reis-ul-ulema Mustafa Cerić, is in Kosovo en natuurlijk klinkt er kritiek. De topmoslim "speelt een gevaarlijk spel", vindt de Bosnische topserviër, Milorad Dodik, van wie je kunt afvragen wat hij ermee te maken heeft. Afijn, volgens de goed-orthodoxe Dodik durven moslimpolitici uit Sarajevo hun vingers niet te branden aan Kosovo en dus sturen ze de reis-ul-ulema maar. Bosnië heeft de een jaar en honderdzeventig dagen geleden eenzijdig uitgeroepen en inmiddels door tweeënzestig landen erkende onafhankelijkheid van Kosovo niet erkend.
Zoals alles, is ook dit een ingewikkelde kwestie. Want wat gaat Cerić nu eigenlijk doen? Welaan, hij ontmoet zijn Kosovaarse collega Naim Trnava en hij draagt vrijdag het gebed op in de moskee van Prizren. Niks mis mee, zou je zeggen. Maar hij ontmoet ook de president van Kosovo, Fatmir Sejdiu en dat begint toch een beetje naar politiek te ruiken. Verder heeft de geestelijke nogal wat onrust gestookt in de Sandžak, een gebied in Servië waar veel moslims wonen. Daar verklaarde hij dat de Servische moslims in gevaar zijn. We zullen zien.

Het tweede bezoek moet nog komen. Dmitry Medvedev, toprus, vereert in oktober Servië met een bezoek (als het tenminste doorgaat; het bezoek van zijn voorganger Poetin in 2007 werd op het laatste moment afgeblazen). Poetin was de laatste Russische president die zijn medeslaven in 2001 met een bezoek verblijdde. Een Russische president op bezoek in Servië wekt altijd argwaan. Daar moeten wel anti-westerse complotten gesmeed worden, daar moeten wel stilzwijgende bondgenootschappen worden gesloten. Ik denk dat het nogal meevalt. De Russen hebben altijd de mond vol over de broederschap tussen beide volkeren, maar als puntje bij paaltje komt, blijven daden meestal uit.

storm

Het is een cynisch toeval. Gisteren was ik in Vukovar, vandaag is het veertien jaar geleden dat de operatie Oluja (Storm) begon in de Krajina. Geweld, dood en verderf, verdrijving. Op dagen zoals deze vraag ik me af of het eigenlijk wel leuk is om in deze regio te wonen en te werken en er op een zekere manier onderdeel van uit te maken. Zoveel lijden, zoveel haat. En het antwoord is: leuk is even niet het juiste woord (hoewel het vaak wel leuk is), met het woord interessant sla je de plank mis, heftig komt dichter in de buurt, emotioneel, beladen. De Balkan schrijnt zo nu en dan, schuurt over de littekens van slecht geheelde wonden. En dan vraag ik me tegelijk af of ik er als parttime deelnemer aan de Servische samenleving niet te dicht op zit en of je als correspondent niet meer van een afstandje naar je regio moet kijken en dat is een moeilijke vraag, waarop ik geen eenduidig antwoord heb. Het heeft voordelen om dicht op de huid van je onderwerp te zitten; je kunt er je beelden (meer dan beelden kan ik niet leveren) mee verrijken en tegelijkertijd ligt het risico op vereenzelviging voortdurend op de loer. Ik snap Serviërs tot op zekere hoogte, omdat ik tussen ze in leef en omdat ik ook privé met ze ben verbonden. Beelden zoals hierboven snijden me door mijn ziel. Maar dan toch, toen ik gisteren op de oorlogsbegraafplaats in Vukovar was, kon ik het al evenmin droog houden. Oktober 1991, november 1991, december 1991. Dood, dood en nog eens dood. Je wordt hier vaak verondersteld partij te kiezen en als je dat niet doet, ziet men je in eerste instantie vaak als slappeling, zo niet als tegenstander. Maar ik verrek het. Een levende Serviër is mij even veel waard als een levende Kroaat, Bosnische moslim of Albanees, om maar eens wat te noemen en een Servisch lijk is even tragisch als een Kroatisch lijk, een Albanees lijk of het lijk van een moslim. Dan maar een slappeling.

in memoriam

1991, bez komentar

Hongarije

Ja, het was leuk. Dank je, dank je. Maar ja, Hongarije hè, dat hoort niet bij ons en dus schrijf ik er maar niet al te veel over. Jullie krijgen allemaal de groeten van het buurvolk van korte mannen met snorren en hun weinig uitgesproken vrouwen. Eén ding wil ik jullie niet onthouden. We waren op de markt in de stad Pécs en daar stond een onvervalste Nederlandse kaaskar van de firma Klaasaskia. Geëmigreerde Nederlanders, die de Magyaren aan de Hollandse kaas willen brengen. Kijk, dat hebben we hier in Servië dan weer niet. Op onze vraag hoe het ging, antwoordde de kaasverkoper (Klaas, vermoed ik): "Tsja, ze roddelen hier veel." Waarom zal hij nou precies dát antwoord hebben gegeven?

op reis

Belgrado-Sremska Mitrovica-Šid-Vukovar-Osijek-Beli Manastir-Monács-Kékésd. Ik ga het weekend naar Hongarije. Niet voor werk, dat is even genoeg geweest, maar puur voor plezier. Collega Tijn Sadée en vriend (inderdaad, die man die de Balkan heeft ingeruild voor Brussel) heeft daar een huisje en viert er zijn vakantie met vrouw en zoon. Ik heb er erg veel zin in, stap over een uurtje in de auto en hoop een uur of drie later ter plaatse te zijn.
Het is nog steeds warm in Belgrado, de ochtendkoffie smaakt als gebruikelijk, het hondje van de benedenburen keft en er wordt luid getoeterd op de Bulevar Despota Stefana. Tijd voor iets anders, tijd voor poesta, ćarda en palinka, tijd voor onbergijpelijke plaatsnaambordjes, tijd voor Hongarije. Maandag weer terug. Tot dan.

stroom

Alweer de Donau, zij het nu een stuk verder stroomafwaarts. Ik ben vandaag in de IJzeren Poort (Nederlands), de Portila del Fiera (Roemeens) oftewel Đerdap geweest. Dat laatste is Servisch, nou ja, Servisch, volgens mensen die het weten kunnen, is Đerdap afgeleid van het Perzische woord girdap en dat betekent naar het schijnt draaikolk.

De Donau stroomt in dit gebied door een prachtige, relatief nauwe kloof. Prachtig. Hier zouden hordes toeristen op af kunnen komen, als iemand er tenminste werk van zou maken. Maar, en het zal niemand verbazen, dat gebeurt nauwelijks.

Vanuit Servië gezien aan de overkant ligt Roemenië en de Roemenen hebben iemands hoofd in de rotsen uitgehouwen. Ik weet niet wie het is. Iemand anders wel?

Het doel van de tweehonderdvijftig kilometer op en neer was de waterkrachtcentrale,

annex het sluizencomplex bij Kladovo voor een radioreportage op donderdagochtend.

Gebouwd met oude Russische technologie tussen 1964 en 1972, maar, vertelde directeur Dragomir Gucić trots, het werkt nog allemaal. De centrale levert een kleine tien procent van Serviës stroom.

Die Dragomir was een leuke man. Hij gaf ons een rondleiding van een kleine drie uur, "omdat ik vandaag niet veel zin heb om te werken", en bracht ons onder meer naar de ruimte tussen de turbine en de generator, waar een enorm vliegwiel met een vaart van tweehonderdvijftig kilometer per uur aan het ronddraaien was. Dit was het effect:

film

Mijn straat is leeg. Overal hangen verzoeken om auto's elders te parkeren, aan het begin van de straat staat een politieman nietsvermoedende automoblisten weg te sturen, zonder uit te leggen wat er aan de hand is. Lekker rustig, dat wel.

Er worden opnamem gemaakt voor de film Plavi Voz (De Blauwe Trein), refererend aan de privétrein waarmee Josip Broz Tito bij leven door voormalig Joegoslavië scheurde en waarin zijn overblijfselen na zijn overlijden door het hele land werd gereden. Het schijnt een jeugdkomedie over de zeven na Tito's dood te moeten worden.

Regisseur Janko Baljakwas zojuist erg boos. De benzinetank van de rode Mercedes was leeg en er was geen brandstof voorhanden. Dat vond hij niet leuk, zo konden we door ons open raam horen.

VOERTUIGENSERIE

Ik was gisteren bij de afdeling Milieukwaliteit, sectie waterkwaliteit van het Hydrometeorologische Instituut in Košutnjak voor een interview over de kwaliteit van het Donauwater. Een eerbiedwaardig instituut dat al zo'n honderd jaar bestaat, maar dat getuige het wagenpark zijn hoogtijdagen al een jaar of wat geleden heeft beleefd. De parkeerplaats stond vol wrakken, waar met de beste wil van de wereld geen kwaliteit meer mee gemeten kan worden.

officieel oud

Vandaag treed ik officieel toe tot "de club der sterken", zoals een Nederlandse vriend me zo kies per sms liet weten. Er is geen ontkomen meer aan, ik ben vijftig. Ik kan lid worden van Max en van de Anbo, ik kan creatieve cursussen voor senioren gaan volgen, ik kan naar de 50-plusbeurs, ik kan culinair op reis met lotgenoten, ik kan Zin gaan lezen, ik kan naar het seniorencafé, ik kan deel gaan nemen aan bewegingscursussen voor breekbare botten, ik kan tips opzoeken op seniorennet.nl. Het leven heeft nog heel wat in petto. Er is er een jarig hoera, hoera, dat kun je wel zien dat ben ik en lang zal ik leven. Hiep hiep hiep hoera! (snik)